KADIN VE ERKEKLERDE KONTROL ODAĞI ALGISINDAKİ FARKLILIKLAR VE BENLİK SAYGISI İLE İLİŞKİSİ

Başak Şenel; Burçin Çolak; Berker Duman; Bedriye Öncü

KADIN VE ERKEKLERDE KONTROL ODAĞI ALGISINDAKİ FARKLILIKLAR VE BENLİK SAYGISI İLE İLİŞKİSİ

Öz

Amaç: Bu çalışmada Türkiye toplumunda kadın ve erkekler arasında kontrol odağı algısı arasındaki farklılıkları, kontrol odağı algısının benlik saygısı ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Yöntem: 18-65 yaş aralığındaki 272 kişiye (%62,1’i kadın) sosyodemografik veri formu, Rotter’in İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RİDKOÖ) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) uygulanmıştır. Veriler çevrimiçi anket sistemi kullanılarak, e-posta ve sosyal medya aracılığıyla ulaşılan gönüllü katılımcılardan elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 169 kadın (yaş ortalaması= 31,01±7,72) ve 103 erkek (yaş ortalaması= 35,23±10,29) katılımcı alınmıştır. Kadınların yaş ortalaması erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha küçüktür. İki grup çalışma durumu, gelir ve eğitim düzeyi açısından benzerdir. Kadınların RİDKOÖ puan ortalamasının (11,83 ± 4,55) erkeklerden (10,08 ± 4,82) daha yüksek olduğu yani kadınların erkeklere göre daha dış kontrol odaklı olduğu saptanmıştır. Kadın ve erkek katılımcılar RBSÖ puan ortalamaları açısından benzerdir. Katılımcıların kontrol odağı algısı ile benlik saygısı arasında düşük düzeyde ilişki olduğu, dış kontrol odağı yönünde artan puanların daha düşük benlik saygısı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca RİDKOÖ puanı ile yaş ve gelir durumu arasında düşük seviyede ters yönlü ilişki olduğu bulunmuştur. Sonuç: Farklı kültürlerde yürütülmüş daha önceki çalışmalara benzer şekilde Türkiye‘de de kadınlar erkeklere göre daha dış kontrol odaklı bulunmuştur. Cinsiyet ile kontrol odağı arasındaki ilişkide etkili faktörleri saptamak için daha geniş toplumsal kesimleri kapsayan, farklı alanlardaki kontrol odağının değerlendirildiği çok faktörlü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

cinsiyet,kontrol odağı,benlik saygısı

Kaynakça

Abouserie, R. (1994). Sources and Levels of Stress in Relation to Locus of Control and Self Esteem in University Students. Educational Psychology, 14(3), 323–330. https://doi.org/10.1080/0144341940140306
Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda Benlik Saygısı. Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı Ankara.Dağ, İ. (1991). Rotter’ın iç-dış kontrol odağı ölçeği (RİDKOÖ)’nin üniversite öğrencileri için güvenirliği ve geçerliği. Psikoloji Dergisi, 7 (26), 10–16.
Galvin, B. M., Randel, A. E., Collins, B. J., & Johnson, R. E. (2018). Changing the focus of locus (of control): A targeted review of the locus of control literature and agenda for future research. Journal of Organizational Behavior, 39(7), 820–833. https://doi.org/10.1002/job.2275
Goodman, S. H., Cooley, E. L., & Leavitt, N. (1994). Locus of Control and Self-Esteem in Depressed , Low-Income African- American Women, 30(3), 259–269.Knoop, R. (1981). Age and correlates of locus of control. Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 108(1), 103–106. https://doi.org/10.1080/00223980.1981.9915250
Lefkowitz, M. M., Tesiny, E. P., & Gordon, N. H. (1980). Childhood Depression, Family Income, and Locus of Control. The Journal of Nervous and Mental Disease.
Malikiosi, M. X., & Ryckman, R. M. (1977). Differences in Perceived Locus of Control Among Men and Women Adults and University Students in America and Greece. The Journal of Social Psychology, 103, 177–183. https://doi.org/10.1080/00224545.1977.9713315
McGinnies, E., Nordholm, L. A., Ward, C. D., & Bhanthumnavin, D. L. (1974). Sex and cultural differences in perceived locus of control among students in five countries. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(3), 451–455. https://doi.org/10.1037/h0036676
Ng, T. W. H., Sorensen, K. L., & Eby, L. T. (2006). Locus of control at work: a meta-analysis. Journal of Organizational Behavior, 27(8), 1057–1087. https://doi.org/10.1002/job.416

Nwankwo, B. E., Balogun, S. K., Chukwudi, T. O., & Ibeme, N. C. (2012). Self Esteem and Locus of Control as Correlates of Adolescents Well Functioning. British Journal of Arts and Social Sciences (Vol. 9).
O’brien, G. E., & Kabanoff, B. (1981). Australian Norms and Factor Analysis of Rotter’s Internal-External Control Scale. Australian Psychologist, 16(2), 184–202. https://doi.org/10.1080/00050068108255894
Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princestone: NJ: Princeton University Press.
Rotter, J. B. (1954). Social Learning and Clinical Psychology. New York: Pretince Hall.
Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs, 80(1), 1–28. Retrieved from http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5340840
Sherman, A. C., Higgs, G. E., Williams, R. L., Sherman, A. C., Higgs, G. E., Gender, R. L. W., & Sherman, A. C. (1997). Gender differences in the locus of control construct. Psychology and Health, 12, 239–248. https://doi.org/10.1080/08870449708407402
Siu, O. L., Spector, P. E., Cooper, C. L., & Donald, I. (2001). Age differences in coping and locus of control: A study of managerial stress in Hong Kong. Psychology and Aging, 16(4), 707–710. https://doi.org/10.1037/0882-7974.16.4.707
Slišković, A. M., Seršić, D. M., & Burić, I. (2011). Work locus of control as a mediator of the relationship between sources and consequences of occupational stress among university teachers.
Uğurlu, N., Sayan, A., & Tan, M. (2003). Hemşi̇relerde Benli̇k Saygisi ve İç-Dış Kontrol Odaği Arasindaki̇ İli̇şki̇ni̇n İncelenmesi̇. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 19, 103–113.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Başak Şenel ^*
Türkiye

Burçin Çolak
Türkiye

Berker Duman
Türkiye

Bedriye Öncü Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Ağustos 2019

Gönderilme Tarihi

24 Haziran 2019

Kabul Tarihi

29 Ağustos 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 27 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA85KB65AR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şenel, B., Çolak, B., Duman, B., & Öncü, B. (2019). KADIN VE ERKEKLERDE KONTROL ODAĞI ALGISINDAKİ FARKLILIKLAR VE BENLİK SAYGISI İLE İLİŞKİSİ. Kriz Dergisi, 27(2), 79-85. https://izlik.org/JA85KB65AR