Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması

İsmet Çelebi; İskender Gün

doi:10.58241/ksbd.5

Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı akılcı antibiyotik kullanılmasına yönelik bilgi ve tutumu gösteren bir ölçek geliştirmektir. Gereç ve Yöntem: Akılcı antibiyotik kullanımına yönelik bilgi-tutum ölçeklerinin geliştirilmesi sürecinde Cohen ve Swerdlik (2009) tarafından literatüre kazandırılan beş aşamalı ölçek geliştirme yöntemi kullanılmıştır. Ölçek madde havuzu oluşturulduktan sonra kapsam geçerliliği için uzman görüşü alınmıştır. Yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve son aşamada ortaya çıkan ölçek maddelerinin uygunluğu için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. İki aşamada veri toplanmış ve birinci aşamada 351, ikinci aşamada 529 kişi araştırmaya katılmıştır. Çalışma grubu 1 üzerinden yapılan AFA için SPSS 21,0 programı, çalışma grubu 2 üzerinden yapılan DFA için LISREL 8,8 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Yapılan AFA sonucu bilgi soruları için 14 madde, tutum soruları için toplam 16 maddeden oluşan ön ölçek oluşmuştur. Sonrasında yapılan DFA ile bilgi sorularından iki tanesinin t değeri istatistiksel olarak anlamlı olmadığı için bu sorular ön ölçekten çıkartılmıştır. Böylece madde sayısı 12’ye düşmüştür. Araştırma kapsamında geliştirilen ölçeğin Cronbach alfa katsayısı bilgi ölçeği için 0,87, tutum ölçeği için 0,89 olarak bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada yetişkin bireylerin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik bilgi ve tutumlarını belirlemek için ölçek geliştirilmiştir. Ölçek antibiyotik bilgisi ile ilgili 12, antibiyotik tutumu ile ilgili 16 olmak üzere toplam 28 maddeden oluşmakta olup bilgi sorularından madde 4 ile tutum sorularından madde 7, madde 12 ve madde 13 ters puanlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma, ilgili tüm ulusal düzenlemelere, kurumsal politikalara ve Helsinki Bildirgesinin ilkelerine uygundur ve Erciyes Üniversitesi Klinik olmayan çalışmalar etik kurulu tarafından onaylanmıştır (Onay numarası: 2019/321).

Kaynakça

Abbo, L., Smith, L., Pereyra, M., Wyckoff, M., and Hooton, T. M. (2012). Nurse practitioners' attitudes, perceptions, and knowledge about antimicrobial stewardship. J Nurse Pract,8(5), 370-376.https://doi.org/10.1016/j.nurpra.2012.01.023
Awad, A. I., andAboud, E. A. (2015). Knowledge, attitude and practice towards antibiotic use among the public in Kuwait. PloS one, 10(2), 1-15. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0117910
Büke, Ç., Şahin, H., Sivrel, A., Çalık, Ş. Ö., ve Özbakkaloğlu, B. (2004). Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinin akılcı antibiyotik kullanımı konusundaki bilgi ve davranışları. Tıp Eğitimi Dünyası, 17(17), 11-16.
Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 470-483.
Cohen, R. J., and Swerdlik, M. E. (2009). Psychological testing and assessment: An introduction to tests and measurement (7th edition).
Boston: McGraw-Hill.Costelloe, C., Metcalfe, C., Lovering, A., Mant, D.,andHay, A. D. (2010). Effect of antibiotic prescribing in primary care on antimicrobial resistance in individual patients: systematic review and meta-analysis. BMJ, 340: c2096. https://doi.org/10.1136/bmj.c2096
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., veBüyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları(Vol. 2). Ankara: Pegem Akademi.
Dönmez, S., Güngör, K., and Göv, P. (2018). Knowledge, attitude and practice of selfmedication with antibiotics among nursing students. IntJPharmacol, 14(1),136-43.https://doi.org/10.3923/ijp.2018.136.143

Hulscher, M. E., Meer, J. W., andGrol, R. P. (2010). Antibiotic use: how to improve it? Int J Med Microbiol,300: 351-356. https://doi.org/10.1016/j.ijmm.2010.04.003
Huang, Y., Gu, J., Zhang, M., Ren, Z., Yang, W., Chen, Y., and Zhang, F. (2013). Knowledge, attitude and practice of antibiotics: a questionnaire study among 2500 Chinese students. BMC Medical Education, 13(1), 163-169.
Jöreskog, K.G., and Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. New Jersey: Lawrence Erlbaum.
Goldstein., E.J. (2011). Beyond the target pathogen: ecological effects of the hospital formulary. Curr Opin Infect Dis, 24 (1), 21-31. https://doi.org/10.1097/01.qco.0000393485.17894.4c
Kline, R.B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3thedition). New York: TheGuilford, 178-200.
Koçyiğit, H., Akgöz, A. B., Bolat, S. M., ve Baykan, Z. (2020). Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Birinci Sınıf Öğrencilerinin Akılcı Antibiyotik Kullanımı Konusundaki Bilgi, Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi. Klimik Dergisi, 33(1), 29-35.https://doi.org/10.5152/kd.2020.06
Leech, N.L., Barrett, K. C., and Morgan, G. A.(2005). SPSS for intermediate statistics: Use and interpretation.New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates
Lv, B., Zhou, Z., Xu, G., Yang, D., Wu, L., Shen, Q., Jiang, M., Wang, X., Zhao, H. G., Yang, S.,andFang, Y. (2014). Knowledge, attitudes and practices concerning self-medication with antibiotics among university students in western China. Trop Med Int Health,19(7),769-779. https://doi.org/10.1111/tmi.12322
Mazińska, B., Strużycka, I., andHryniewicz, W. (2017). Surveys of public knowledge and attitudes with regard to antibiotics in Poland: Did the European Antibiotic Awareness Day campaigns change attitudes?PloS one,12(2), e0172146, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0172146
Pett, M. A., Lackey, N. R., andSullivan, J. J. (2003). Making sense of factor analysis: The use of factor analysis for instrument development in health care research. California: SAGE.
Sakeena, M. H. F., Bennett, A. A., and McLachlan, A. J. (2018). Non-prescription sales of antimicrobial agents at community pharmacies in developing countries: a systematic review. Int J Antimicrob Agents,9:281-284. https://doi.org/10.1016/j.ijantimicag.2018.09.022
Versporten, A., Bolokhovets, G., Ghazaryan, L., Abilova, V., Pyshnik, G., Spasojevic, T., Korinteli, I., Raka, L., Kambaralieva, B., Cizmovic, L., Carp, A., Radonjic, V., Maqsudova, N., Çelik, H. D., Payerl, M., Pedersen, H. B., Sautenkova, N., andGoosens, H. (2014). Antibiotic use in eastern Europe: a cross-national database study in coordination with the WHO Regional Office for Europe. Lancet Infect Dis.14(5),381-287.https://doi.org/10.1016/S1473-3099(14)70071-4
World Health Organizationa. Antibiotic resistance.(Erişim Tarihi:01.01.2020) www.who.int/news-room/fact-sheets/.../antibiotic-resistancen
World Health Organizationb. Health Day: Antibiotic resistance: No action today, no cure tomorrow (ErişimTarihi:10.12.2020)http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2011/whd_20110407/en/index.html
World Health Organizationc. Global action plan on antimicrobial resistance 2016-2017, WHO. (Erişim Tarihi: 01.03.2022) http://apps.who.int/iris/bitstream/handlesonr

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Acil Tıp

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İsmet Çelebi ^*
0000-0002-6494-2908
Türkiye

İskender Gün
0000-0001-7333-662X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

10 Aralık 2022

Kabul Tarihi

27 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 1 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58241/ksbd.5

IZ

https://izlik.org/JA46WJ23SA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çelebi, İ., & Gün, İ. (2022). Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(1), 41-54. https://doi.org/10.58241/ksbd.5

AMA

1.Çelebi İ, Gün İ. Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması. KSBDER. 2022;1(1):41-54. doi:10.58241/ksbd.5

Chicago

Çelebi, İsmet, ve İskender Gün. 2022. “Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 1 (1): 41-54. https://doi.org/10.58241/ksbd.5.

EndNote

Çelebi İ, Gün İ (01 Aralık 2022) Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 1 1 41–54.

IEEE

[1]İ. Çelebi ve İ. Gün, “Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması”, KSBDER, c. 1, sy 1, ss. 41–54, Ara. 2022, doi: 10.58241/ksbd.5.

ISNAD

Çelebi, İsmet - Gün, İskender. “Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 1/1 (01 Aralık 2022): 41-54. https://doi.org/10.58241/ksbd.5.

JAMA

1.Çelebi İ, Gün İ. Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması. KSBDER. 2022;1:41–54.

MLA

Çelebi, İsmet, ve İskender Gün. “Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 1, sy 1, Aralık 2022, ss. 41-54, doi:10.58241/ksbd.5.

Vancouver

1.İsmet Çelebi, İskender Gün. Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeğinin Geçerlik Güvenirlik Çalışması. KSBDER. 01 Aralık 2022;1(1):41-54. doi:10.58241/ksbd.5