Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi

İsmet Çelebi; Sabriye Karakaya; Senanur Aydar; İrem Uçar; Kadir Çınar

doi:10.58241/ksbd.33

Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi

Öz

Giriş ve Amaç: İlaçlar, akılcı kullanıldığında hastalıkların tedavisinde etkili olabilir, hastalıkların ilerlemesini önleyebilir ve bireylerin yaşam kalitesini artırabilir. Ancak, yanlış ya da bilinçsiz ilaç kullanımı istenmeyen toksik etkilere yol açarak yaşam kalitesini düşürebilir ve hatta ölümle sonuçlanabilecek ciddi durumlara neden olabilir. Yapılan literatür incelemesinde akılcı olmayan ilaç kullanımı konusunda çok sayıda yayının bulunduğu, ancak yaşam doyumu ile akılcı ilaç kullanımını arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın amacı bir Aile Sağlık Merkezine başvuran hastaların yaşam doyumu ile akılcı ilaç kullanımı bilgi seviyesi arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Metot: Bu araştırma tanımlayıcı ve kesitsel bir tasarıma sahiptir. Ankara'nın Mamak ilçesindeki bir Aile Sağlık Merkezine başvuran 18-65 yaş arası 260 hastayı kapsamaktadır. Veri toplama formu üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, katılımcıların tanımlayıcı özelliklerini içermekte, ikinci bölüm Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği'ni, son bölüm ise Yaşam Doyumu Ölçeği'ni içermektedir. Verilerin istatistiksel analizi, Bağımsız Örneklem t-Testi, Tek Yönlü ANOVA testi, korelasyon ve regresyon analizi kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Yapılan analiz bireylerin yaşam doyumunun akılcı ilaç kullanım düzeyi üzerinde etkili bir faktör olduğunu kanıtlanmıştır (p≤0,05). Yaşam doyumu, akılcı ilaç kullanımındaki değişiminin yaklaşık %16’sını açıklamaktadır (R= 0,160). Sigara içmeyen katılımcıların ve kronik hastalığı olan katılımcıların hem yaşam doyumu puan ortalaması hem de akılcı ilaç kullanımı puan ortalaması daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Sigara içmeyen ve kronik hastalığı olan, üniversite mezunu ve gelir düzeyi daha yüksek olan katılımcıların yaşam doyumunun daha yüksek olduğu; sigara içmeyen ve kronik hastalığı olan katılımcıların akılcı ilaç kullanım düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma Helsinki deklarasyonuna göre yapılmıştır. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilip onam alındıktan sonra veri formu toplanmıştır. Ayrıca bu araştırmanın yürütülmesi için Gazi Üniversitesi Etik Kurulu’ndan 17.10.2023 tarih, 18 nolu toplantı ve 2023-1269 sayı ile izin alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya gönüllü katılım sağlayan tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

Akarsu, T., & Akgüllü, Ç. (2024). The effect of rational drug usage on disease adaptation and quality of life in geriatric patients with cardiac ınsufficiency. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi,7(2), 98-105.
Akici, A., Kalaça, S., Uğurlu, M. Ü., & Oktay, Ş. (2004). Prescribing habits of general practitioners in the treatment of childhood respiratory-tract infections.Eur J Clin Pharmacol,60, 211-216.https://doi.org/10.1007/s00228-004-0749-9
Akkurt, B. (2016). Araştırma görevlilerinin (branş) akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi tutum ve davranışları. Alp, H., Türk, S., Yılmaz, S., Tiryaki, M.Ü., Yiğitbaşı, M. (2018). Akılcı ilaç kullanımı. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Dergisi,8(29),20-28.
Argan, M., Argan, M. T., & Dursun, M. T. (2018). Examining relationships among well-being, leisure satisfaction, life satisfaction, and happiness.International Journal of Medical Research & Health Sciences,7(4), 49-59.
Avşaroğlu, S., & Koç, H. (2019). Yaşam doyumu ile sıkıntıyı tolere etme arasındaki ilişkide iyimserliğin aracı etkisi.Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal,9(53), 565-588.Botha, F., & Booysen, F. (2013). The relationship between marital status and life satisfaction among South African adults. Acta Academica,45(2), 150-178
.Cha, Y. J. (2018). Correlation between leisure activity time and life satisfaction: Based on KOSTAT time use survey data.Occup Ther Int,2018(1), 5154819.
Chillemi, S. (2024).The complete herbal guide: A natural approach to healing the body: Heal your body naturally and maintain optimal health using alternative medicine, herbals, vitamins, fruits and vegetables. Author Stacey
Chillemi.Çetin, S., & Çetin, E. (2024). Researching the levels of rational drug use of individuals.Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 100-110.https://doi.org/10.35345/johmal.1542131

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Paramedik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İsmet Çelebi ^*
0000-0002-6494-2908
Türkiye

Sabriye Karakaya Bu kişi benim
0009-0003-5236-5810
Türkiye

Senanur Aydar Bu kişi benim
0009-0002-7477-6728
Türkiye

İrem Uçar Bu kişi benim
0009-0008-9405-7599
Türkiye

Kadir Çınar Bu kişi benim
0009-0001-4159-0575
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

9 Ocak 2025

Kabul Tarihi

26 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58241/ksbd.33

IZ

https://izlik.org/JA34HA77AB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çelebi, İ., Karakaya, S., Aydar, S., Uçar, İ., & Çınar, K. (2025). Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 407-417. https://doi.org/10.58241/ksbd.33

AMA

1.Çelebi İ, Karakaya S, Aydar S, Uçar İ, Çınar K. Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi. KSBDER. 2025;3(1):407-417. doi:10.58241/ksbd.33

Chicago

Çelebi, İsmet, Sabriye Karakaya, Senanur Aydar, İrem Uçar, ve Kadir Çınar. 2025. “Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 3 (1): 407-17. https://doi.org/10.58241/ksbd.33.

EndNote

Çelebi İ, Karakaya S, Aydar S, Uçar İ, Çınar K (01 Ocak 2025) Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 3 1 407–417.

IEEE

[1]İ. Çelebi, S. Karakaya, S. Aydar, İ. Uçar, ve K. Çınar, “Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi”, KSBDER, c. 3, sy 1, ss. 407–417, Oca. 2025, doi: 10.58241/ksbd.33.

ISNAD

Çelebi, İsmet - Karakaya, Sabriye - Aydar, Senanur - Uçar, İrem - Çınar, Kadir. “Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi 3/1 (01 Ocak 2025): 407-417. https://doi.org/10.58241/ksbd.33.

JAMA

1.Çelebi İ, Karakaya S, Aydar S, Uçar İ, Çınar K. Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi. KSBDER. 2025;3:407–417.

MLA

Çelebi, İsmet, vd. “Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi”. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 3, sy 1, Ocak 2025, ss. 407-1, doi:10.58241/ksbd.33.

Vancouver

1.İsmet Çelebi, Sabriye Karakaya, Senanur Aydar, İrem Uçar, Kadir Çınar. Bir Aile Sağlık Merkezine Başvuran Hastalar Arasında Yaşam Doyumunun Akılcı İlaç Kullanımı Bilgi Düzeyine Etkisi. KSBDER. 01 Ocak 2025;3(1):407-1. doi:10.58241/ksbd.33