Relationship between Sleep Quality and Comfort Level in Hemodialysis Patients: A Descriptive and Correlational Study

Yıl 2026, Cilt: 4 Sayı: 1, 635 - 645, 31.01.2026

Deniz Yilmaz Büyükbakirci , Şefika Dilek Sarıkaya , Züleyha Kılıç

Öz

Aim: The aim of the research is to determine the sleep quality and comfort levels of individuals receiving hemodialysis treatment and the relationship between these two variables.
Methods: This research was conducted with 126 individuals who received hemodialysis treatment between December 2021 and January 2022. Data were collected using a Patient Information Form, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and the Hemodialysis Comfort Scale (HCS). Reliability analysis, descriptive statistics, independent groups t-test, ANOVA variance analysis, Pearson correlation analysis, and linear regression analysis were employed to analyze the data. In this research, p<0.05 was considered significant.
Results: In this research, individuals scored 13.17±3.20 on the PSQI and 31.35±6.26 on the HCS, and a negative and low-level significant correlation was determined between the PSQI score and the HCS score.
Conclusion: The results of the research determined that there was a negative and low-level significant relationship between sleep quality level and hemodialysis comfort level, and that poor sleep quality had a reducing effect on comfort during hemodialysis treatment.

Anahtar Kelimeler

Hemodialysis , sleep quality , comfort , nursing

Etik Beyan

The approval of the Nevşehir Hacı Bektaş Veli University Non-Interventional Ethics Committee (decision number: 268, date: 14.07.2021) and institutional permission of the institutions where the research would be conducted (Kayseri Provincial Health Directorate, decision number: E-93079172-703.01, date: 12.10.2021; Kayseri City Hospital, decision number: 53, date: 17.08.2021; Private Dialysis Center, date: 01.12.2021) were obtained. In addition, the individuals were informed about the purpose of the research, and their written and verbal consent was obtained.

Destekleyen Kurum

This study has not received any specific support.

Teşekkür

The authors thank the participants of this study.

Hemodiyaliz Hastalarında Uyku Kalitesi ile Konfor Düzeyi Arasındaki İlişki: Tanımlayıcı ve İlişkisel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin uyku kaliteleri, konfor düzeyleri ve bu iki değişkenin arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
Yöntem: Çalışma, Aralık 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında hemodiyaliz tedavisi alan 126 hasta ile yapıldı. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Pitssburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği (HKÖ) kullanıldı. Veriler güvenirlik analizi, tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA Varyans analizi, Pearson Korelasyon Analizi ve Lineer Regresyon analizi ile değerlendirildi. Çalışmada, p<0.05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmada, hastaların PUKİ’nden 13.17±3.20 ve HKÖ’nden 31.35±6.26 puan aldığı, PUKİ puanı ile HKÖ puanı arasında negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişki belirlendi.
Sonuç: Çalışmanın sonucu, uyku kalitesi düzeyi ile hemodiyaliz konfor düzeyi arasında negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğunu, uyku kalitesinin kötü olmasının hemodiyaliz tedavisi sürecindeki konforu azaltıcı bir etkisinin olduğunu belirledi.

Anahtar Kelimeler

Hemodiyaliz , uyku kalitesi , konfor , hemşirelik

Etik Beyan

Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Girişimsel Olmayan Etik Kurulu'nun onayı (karar numarası: 268, tarih: 14.07.2021) ve araştırmanın yürütüleceği kurumların (Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü, karar numarası: E-93079172-703.01, tarih: 12.10.2021; Kayseri Şehir Hastanesi, karar numarası: 53, tarih: 17.08.2021; Özel Diyaliz Merkezi, tarih: 01.12.2021) kurumsal izni alındı. Ayrıca bireylere araştırmanın amacı hakkında bilgi verilerek yazılı ve sözlü onamları alındı.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için özel bir destek alınmamıştır.

Teşekkür

Yazarlar bu çalışmaya katılanlara teşekkürlerini sunarlar.

Kaynakça

• Ağargün, M. Y., Kara, H., Anlar, O. (1996). The validity and reliability of the Pittsburgh sleep quality index. Türk Psikiyatri Dergisi 7, 107-115.
• Akgöz, N., Arslan, S. (2017). Examination of symptoms in patients who are on hemodialysis treatment. Journal of Nephrology Nursing 1(12), 20-28.
• Alkın Demir, C.,Özer, Z. (2022). The relationship of symptoms and comfort in patients receiving hemodialysis. Journal of Nephrology Nursing 17(1), 10-20.
• Auyezkhankyzy, D., Gulbinien, J., Riklikiene, O. (2022). Application of Kolcaba’s theory of comfort in nursing practice. Astana Medical Journal 112(2), 27-34.
• Arabacıoğlu, N. D. (2021). Cerrahi Hastalarında Ameliyat Öncesi Uyku Kalitesinin Ameliyat Sonrası Konfor Düzeyine Etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Edirne. Bagheri, H., Norouzi, F., Maleki, M., Rezaie, S., Goli, S., Ebrahimi, H., & Mardani, A. (2024). The effect of increasing duration of family members' presence on sleep status in patients with acute coronary syndrome in cardiac care unit: A randomized controlled trial. Nursing Open, 11(3), e2114. https://doi.org/10.1002/nop2.2114
• Cici, R. (2014). Nöroşirurji Servisinde Yatan Hastaların Uyku Kalitesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• Çalışkan, T., Çınar Pakyüz, S. (2019). Does itch effect to comfort of uremic patient receiving hemodialysis treatment and not receiving. Journal of Nephrology Nursing 14 (3), 84-96.
• Çınar Yücel, Ş. (2011). Kolcaba’s comfort theory. Journal of Ege University Nursing Faculty, 27 (2), 79-88. Çölbay, M., Yüksel, Ş., Fidan, F., Acartürk, G., Karaman, Ö., Ünlü, M. (2007). Evaluation of the hemodialysis patient with Pittsburgh sleep quality index. Tuberculosis and Thoracic Journal 55(2), 167- 173.
• Demir Dikmen, R. (2020). Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastaların Yaşadığı Semptomların Konfor Düzeylerine Etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• Demir Dikmen, R., Aslan, H. (2020). The effects of the symptoms experienced by patients undergoing hemodialysis treatment on their comfort levels. J Clin Nephrol Ren Care 6(2), 1-9. https://doi.org/10.23937/2572-3286/1510060
• Durmaz Akyol, A., Yıldırım, Y., Fadıloğlu Ç. (2008). Sleep problems in end-stage renal disease patients on hemodialysis. Journal of Nephrology Nursing 5(1-2), 31-37.
• Durmaz Akyol, A., Yurdusever, S., Temizkan Kırkayak, A., Sifil, H. M., Ecder, T. (2017). Investigate of the factors affecting sleep problems of hemodialysis patients. Journal of Nephrology Nursing, 2(12), 49-57.
• Eslami, A. A., Rabii, L., Hayri, F., Rashidi Nooshabadi, M. R., Mesudi, R. (2014). Sleep quality and spiritual well-being in hemodialysis patients. Iran Red Crescent Med J 16(7), e17155. https://doi.org/10.5812/ircmj.17155
• Edalat Nejad, M., Qlich-Khani, M. (2013). Quality of life and sleep in hemodialysis patients. Saudi J Kidney Dis Transplantation 24(3), 514-518. https://doi.org/10.4103/1319-2442.111031
• Hüzmeli, C., Candan, F., Şeker Koçkara, A., Akkaya, A., Kayataş, M. (2014). Relationship between restless leg syndrome an quality of sleep disorders in hemodialysis patients. Cumhuriyet Medical Journal 36(4), 466-473. https://doi.org/10.7197/1305-0028.6305
• Kacaroğlu Vicdan, A. (2018). Assessment of sleep quality in patients with chronic obstructive pulmonary disease. E-Journal of Dokuz Eylul University Nursing Faculty 11(1), 14- 18.
• Kaplan, E., & Özakgül, A. (2025). The effect of nursing care based on Comfort Theory of Kolcaba on comfort, satisfaction and sleep quality of intensive care patients. Nursing in Critical Care, 30(3), e70033. https://doi.org/10.1111/nicc.70033
• Karabacak, Ü., Coşkuner Potur, D. (2017). Katharine Kolcaba: Konfor Teorisi. In A Karadağ, N. Çalışkan, Z. Baykara Göçmen (Ed.), Hemşirelik Teorileri ve Modelleri (ss. 654-673). İstanbul, Akademi Basın.
• Kütmeç Yılmaz, C. (2020). Determination of correlation between the severity of dyspnea and general comfort level in hospitalized COPD patients. E-Journal of Dokuz Eylul University Nursing Facult 13(4), 222-230. https://doi.org/10.46483/deuhfed.677896
• Orak, N. Ş., Pakyüz, S. Ç., Kartal, A. (2017). Ölçek geliştirme çalışması: Hemodiyaliz hastalarında konfor. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 12(2), 68-77.
• Orkun, N., Çınar Yücel, Ş. (2017). The examination of nursing students' cases using the diagnosis of comfort corruption. Journal of Health Science and Profession 4(3), 162-170.
• Otaghi, M., Bastami, M., Borji, M., Tayebi, A., Azami, M. (2016). The effect of continuous care model on the sleep quality of hemodialysis patients. Nephrourology Mounthly 8(3), 1-7. https://doi.org/10.5812/numonthly.35467
• Önler, E., Yılmaz, A. (2008). The sleep quality of the patients in surgical units. Florence Nightingale Journal of Nursing 16(62), 114-121.
• Özçelik, N. (2011). Hemodiyaliz Hastalarında Ağrı ve Uyku Kalitesi Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
• Parvan, K., Lakdizaji, S., Roshangar, F., Mostofi, M. (2013). Quality of sleep and its relationship to quality of life in hemodialysis patients. Journal of Caring Science 2(4), 295-304. doi:10.5681/jcs.2013.035
• Sert, F., Demir, A. B., Bora, İ., Yıldız, A., Ocakoğlu, G., Ersoy, A. (2015). The research of sleep disorders and their effects on quality of life in patients with chronic renal failure and renal transplant. Journal of Turkish Sleep Medicine 1, 15-19. https://doi.org/10.4274/jtsm.02.004
• Şanlıtürk, D., Ovayolu, N., Kes, D. (2018). Common problems in hemodialysis patients and the problem solving recommendations. Journal of Nephrology Nursing 1(13), 17-25.
• Şentürk, Z. (2021). Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü ve Konfor Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
• Tabiee, S., Momeni, A., Saadatjo, S. A. (2017). The effects of comfort-based ınterventions (back massage and patient and family education) on the level of comfort among hemodialysis. Mod Care J 14(3), e64687. https://doi.org/10.5812/modernc.64687
• Taş, F. S,. Cengiz, K., Erdem, E., Karataş, A., Kaya, C. (2011). Causes of mortality in acute and chronic renal failure. Fırat Medical Journal 16(3), 120-124.
• Terzi, B., Kaya, N. (2017). Comfort theory and analysis. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences 20(1), 67-74.
• Turgay, G., Özdemir Eler, Ç., Ökdem, Ş., Kaya, S. (2020a). The effect of progressive relaxation exercise on comfort level in hemodialysis patients. Journal of Nephrology Nursing 15(1), 16-22.
• Turgay, G., Özdemir Eler, Ç., Ökdem, Ş., Akgün Çıtak, E. (2020b). Examining the comfort level of hemodialysis patients. Journal of Hacettepe University Nursing Faculty 7(2), 122-129. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.763155
• Ünlü, M. (2014). Perikardiyum 6 Noktasina Bilek Bandı ile Akupresürün Ameliyat Sonrası Bulantı Kusma ve Konfor Düzeyine Etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Yılmaz, M., & Karabulut, N. (2022). How Can we Improve the Comfort Level and Sleep Quality After Surgery?. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 37(1), 100-104. https://doi.org/10.1016/j.jopan.2021.05.008
• Yılmaz, E., Çeçen, D., Kızıl Toğaç, H., Mutlu, S., Kara, H., Aslan, A. (2018). Comfort levels and nursing care of patients during surgery. Celal Bayar University-Health Sciences Institute Journal 5(1), 3-9.
• Yönem Amaç, H., Çam, R. (2019). The patient comfort in day surgery patients and factors affecting the patient comfort. Health Sciences Journal of Adıyaman University, 5(1), 1222-1237. https://doi.org/10.30569.adiyamansaglik.481605