Kruvaziyer Seyahatlerinde Tekerlekli Sandalye Kullanıcıları İçin Erişilebilirlik: Bir Derleme Çalışması

Öz

Bu derleme çalışması, kruvaziyer seyahatlerinde tekerlekli sandalye kullanıcılarının erişilebilirlik deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında 2015–2025 yılları arasında yayımlanmış anlatı derleme yaklaşımı doğrultusunda akademik literatür taranmış; erişilebilirlik, gemi içi fiziksel düzenlemeler, evrensel tasarım yaklaşımları, liman ve terminal altyapısı, hizmet süreçleri ve kullanıcı deneyimleri bağlamında ele alınmıştır. Bulgular, kruvaziyer sektöründe erişilebilirliğin çoğunlukla minimum standartlar çerçevesinde değerlendirildiğini ve evrensel tasarım ilkelerinin tasarım ve planlama süreçlerine yeterince entegre edilmediğini göstermektedir. Ayrıca erişilebilirliğin yalnızca gemi içi mekânlarla sınırlı olmadığı, gemi–liman–destinasyon zincirinin tamamını kapsayan çok boyutlu bir yapı sergilediği ortaya konmuştur. Personel desteği, erişilebilirlik deneyimini destekleyici bir unsur olmakla birlikte, aşırı bağımlılık bağımsızlık algısını olumsuz etkileyebilmektedir. Kullanıcı deneyimlerine odaklanan çalışmalar, erişilebilirliğin fiziksel olduğu kadar psikososyal boyutlara da sahip olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, kruvaziyer turizminin kapsayıcı ve sürdürülebilir biçimde geliştirilmesi için erişilebilirliğin temel bir planlama bileşeni olarak ele alınması ve evrensel tasarım temelli yaklaşımların güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• erişilebilir turizm
• kruvaziyer turizmi
• tekerlekli sandalye kullanıcıları
• evrensl tasarım
• kapsayıcı tasarım

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Proje Numarası

Proje numarası bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma bir derleme araştırmasıdır. İnsan veya hayvan katılımcı içermediğinden etik kurul onayı gerektirmemektedir. Çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Accessibility for Wheelchair Users in Cruise Travel: A Review Study

Öz

This review study aims to examine the accessibility experiences of wheelchair users in cruise travel. Within the scope of the study, academic literature published between 2015 and 2025 was reviewed in line with a narrative review approach, focusing on accessibility, onboard physical arrangements, universal design approaches, port and terminal infrastructure, service processes, and user experiences. The findings indicate that accessibility in the cruise industry is generally addressed within the framework of minimum standards and that universal design principles are not sufficiently integrated into design and planning processes. Furthermore, accessibility is not limited to onboard environments but represents a multidimensional structure encompassing the entire ship–port–destination chain. While staff assistance serves as a supportive component of the accessibility experience, excessive dependence on such support may negatively affect perceptions of independence. Studies focusing on user experiences demonstrate that accessibility has not only physical but also psychosocial dimensions. Accordingly, it is recommended that accessibility be considered a fundamental planning component and that universal design–based approaches be strengthened to support the inclusive and sustainable development of cruise tourism.

Anahtar Kelimeler

• wheelchair users
• accessible tourism
• cruise tourism
• universal design
• inclusive design

Proje Numarası

Proje numarası bulunmamaktadır.

Kaynakça

1. Darcy, S., McKercher, B., & Schweinsberg, S. (2020). From tourism and disability to accessible tourism: A perspective article. Tourism Review, 75(1), 140-144. https://doi.org/10.1108/TR-07-2019-0323
2. de Grosbois, D. (2015). Corporate social responsibility reporting in the cruise tourism industry: A performance evaluation using a new institutional theory based model. Journal of Sustainable Tourism, 24(2), 245-269. https://doi.org/10.1080/09669582.2015.1076827
3. De la Fuente-Robles, Y. M., ve ark. (2020). Understanding stakeholder attitudes, needs and trends in accessible tourism: A systematic review of qualitative studies. Sustainability, 12(24), 10507. https://doi.org/10.3390/su122410507
4. Gillovic, B., & McIntosh, A. (2020). Accessibility and inclusive tourism development: Current state and future agenda. Sustainability, 12(22), 9722. https://doi.org/10.3390/su12229722
5. Korbiel, K., ve ark. (2025). A review of research on inclusive tourism: Clusters, trends and future directions. Sustainability, 17(14), 6521. https://doi.org/10.3390/su17146521
6. Miskolczi, M., Jászberényi, M., Munkácsy, A., & Nagy, D. (2020). Accessibility of major Central and Eastern European cities in Danube cruise tourism. Deturope – The Central European Journal of Regional Development and Tourism, 12(3), 133-150.
7. Ooi, C.-S., Philpott, C., Hardy, A., Leane, E., Marx, K., & Nielsen, H. (2025). How accessible is Antarctic expedition cruise tourism to visitors with specific needs? Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 25(1), 9-23. https://doi.org/10.1080/15022250.2025.2464630
8. Rickly, J. (2025). Advancing accessible tourism geographies. Tourism Geographies. https://doi.org/10.1080/14616688.2025.2593982

9. Shafiee, S., Rajabzadeh Ghatari, A., Hasanzadeh, A. R., & Jahanyan, S. (2021). Smart tourism destinations: A systematic review. Tourism Review, 76(3), 505-528. https://doi.org/10.1108/TR-06-2019-0235
10. Tavşan, F., & Göksel, N. N. (2022). Universal design principles in boats interior for wheelchair users. In E. Sönmez & H. Gözlükaya (Eds.), Architectural sciences and spatial design, 252–298. IKSAD Publications.
11. World Health Organization. (2023). Disability. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability