IMPORTANCE OF NUTRITION IN EARTHQUAKE AND NUTRITION OF GROUPS WITH SPECIAL NEEDS

Öz

Earthquake is one of the most destructive and uncontrollable natural disasters that is common in our country. During and after an earthquake, it is vital that clean water and safe food are provided in sufficient quantities to meet energy, protein and vitamin needs to sustain life. The elderly, infants, pregnant women, and those with chronic diseases are vulnerable to nutritional intake deficiencies and are in the priority group. If inadequate energy and protein intake persists for a long time, life-threatening health problems may occur. Therefore, attention should be paid to the nutrition of those with special needs. Understanding the importance of nutrition will help improve the nutritional status of the entire population. In this review, it was aimed to evaluate how healthy nutrition and nutrition of individuals with special needs should be during and after the earthquake.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake
• Healthy diet
• Vulnerable groups

Depremde Beslenmenin Önemi ve Özel Gereksinimli Grupların Beslenmesi

Öz

Deprem, en yıkıcı ve ülkemizde sık görülen, kontrol edilemeyen doğal afetlerden biridir. Deprem sırasında ve sonraki süreçte, yaşamın sürdürülebilmesi için temiz su ve güvenli gıdanın yeterli olarak, enerji, protein ve vitamin ihtiyacını karşılayacak şekilde sağlanması hayati önem taşımaktadır. Özel gereksinimli gruplardan yaşlılar, bebekler, hamile kadınlar ve kronik hastalığı olanlar gıda alımındaki yetersizliklere karşı savunmasızlardır ve öncelikli grupta yer almaktadırlar. Yetersiz enerji ve protein alımının uzun süreli hale gelmesi durumunda yaşamı tehdit eden sağlık sorunları ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle özel gereksinimli olanların beslenmesine dikkat edilmesi gerekmektedir. Beslenmenin öneminin kavranması, deprem gibi büyük afetlerde beslenme durumunun iyileşmesine yardımcı olacaktır. Bu derlemede, deprem süresince ve sonrasında sağlıklı beslenmenin ve özel gereksinimli bireylerin beslenmesinin nasıl olması gerektiğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem
• Sağlıklı beslenme
• Hassas gruplar

Kaynakça

1. 1.Edemen, M., Okkay, M., Tugrul, R., ve ark,. (2023). Deprem nedir? Nasıl oluşur? Türkiye’de oluşmuş depremler ve etkileri nelerdir? Depremlere karşı alınabilecek tedbirler hususunda öneriler. International Journal Of Social Humanities Sciences Research, 10(93), 719-734.https://doi.org/10.26450/jshsr.3584
2. 2.İşçi, C. (2008). Deprem Nedir ve Nasıl Korunuruz. Journal Of Yasar University, 3(9), 959-983.https://doi.org/10.19168/jyu.52931
3. 3.Kolukirik, S., Tuna, M. (2009). Türk medyasında deprem algısı: Marmara Depremi örneği. ElektronikSosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 286-298.
4. 4.Kendilci Aksoy, E., Oğur, S. (Ed.). (2022). Afet ve acil durumlarda beslenme yönetimi. Ankara:Akademisyen Kitabevi.
5. 5.Ünsal, A. (2019). Beslenmenin önemi ve temel besin öğeleri. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi SağlıkBilimleri Dergisi, 2(3), 1-10.
6. 6.Baysal, A. (2020). Beslenme. (20. Baskı) Ankara: Hatiboğlu Yayınevi.
7. 7.Ayer, Ç., Bakır, B., Çalık, G., ve ark,. (2023). Afet sonrası görülebilecek klinik semptomlara yönelikbeslenme önerileri. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 669-674.
8. 8.Öney, B., Akman, K. (2022). Afet durumlarında beslenme hizmetleri. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 239-246.

9. 9.Aldemir, T. (2023). Doğal afetler sonrası afetzedelerin beslenmesi: 2023 Kahramanmaraş depremiörneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 686-701.
10. 10.Doğru.S., Ede.G. (2020). Planning food and nutrition support in disaster situations. CurrentPerspectives on Health Sciences, 1(1), 25-34.
11. 11.Ongan, D., Görünmezoğlu, H. Ö., Karaağaç, Y., Bozdağ, A. N. S. (2023). Afet yönetiminde güçlüçözüm ortağı: beslenme hizmetlerinde diyetisyenler. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık BilimleriFakültesi Dergisi, 8(2), 675-683.
12. 12.Öztürk, İ. Koçak, Ç. (2017). Türk Kızılayı Afetlerde Beslenme Kılavuzu. Ankara: Türk Kızılayı.
13. 13.Alataş, H., Arslan, N. (2023). Afet durumunda toplum beslenmesi. H. Baygut (Ed.), Sağlık & Bilim2023: Beslenme-I, İstanbul: Efeakademi Yayınları.
14. 14.Güden, R.A. Borlu, A. (2023). Afetlerde toplum beslenmesi ve hassas gruplara yönelik beslenme planı.Food and Health, 9(1), 61-68.
15. 15.Akay, G., Ulutaş, Z. G., Ergene, S., Sözen, R. N., Öksüz, A. 2024. Afetlerde karşılaşılan beslenme sorunları ve çözüm önerileri. Sağlık ve Toplum, 34(2), 11-21.
16. 16.Aycan, S., Toprak, İ., Yüksel, B., Özer, H., Çakır, B. (2002). Afet durumlarında beslenme hizmetleri.Ankara: Sağlık Bakanlığı.
17. 17.Kurtbeyoğlu, E. Aykut, K. M. (2023). Afet Sonrası Çocuklarda Malnütrisyon ve Beslenme Yönetimi.Ulutaşdemir, N., Aykut Kabakuş, M. (Eds.), Afetlerde kadın ve çocuk sağlığı kitabı içinde (s. 377-395). Ankara: İksad Yayınevi.
18. 18.Adeoya, A. A., Sasaki, H., Fuda, M., Okamoto, T., Egawa, S. (2022). Child nutrition in disaster: ascoping review. The Tohoku journal of experimental medicine, 256(2), 103-118.
19. 19.Marshall, A. I., Lasco, G., Phaiyarom, M.,et al,. (2021). Evidence on Child Nutrition Recommendations and Challenges in Crisis Settings: A Scoping Review. Int. J. Environ. Res. PublicHealth, 18, 6637. https:// doi.org/10.3390/ijerph18126637
20. 20. Agostoni, C., Braegger, C., Decsi, et al,. (2009). Breast-feeding: A commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition. Journal of pediatric gastroenterology and nutrition, 49(1), 112-125.https://doi.org/10.1097/MPG.0b013e31819f1e05
21. 21.Bilgin, D. D., Karabayır, N. (2024). Infant and young child feeding in emergencies: A narrative review.Turkish Archives of Pediatrics, 59(2), 135. https://doi.org/10.5152/TurkArchPediatr.2024.23184
22. 22.Çakır, Ö., Atalay, G. (2020). Afetlerde özel gereksinimli grup olarak yaşlılar. Dirençlilik Dergisi, 4(1),169-186. https://doi.org/10.32569/resilience.630540
23. 23.Küçük, U., Karadeniz, H. (2021). Yaşlanmaya bağlı bireylerde görülen fizyolojik, ruhsal, sosyaldeğişiklikler ve korunmaya yönelik önlemler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 14(2), 96-103.https://doi.org/10.46414/yasad.877517
24. 24.Sarı Ş., Güldemir, H. H. (2019). Yaşlı Beslenmesi. 10. Ulusal Yaşlılık Kongresi’nde sunulan bildiri,Denizli. 25. Sofulu, F., Uran, B. N. Ö., Avdal, E. Ü., Tokem, Y. (2023). Afetlerde kronik hastalık yönetimi. İzmirKâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 641-645.
25. 26.Yıldız Akal, E. (2012). Diyabet ve beslenme. (2. Basım) Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayını.
26. 27.Dağdelen, S., Balcı, M., Deyneli, O., ve ark,. (Eds.). (2023). Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi. İstanbul:Türkiye Diyabet Vakfı Yayını
27. 28.Ünal, R. N. (2015). Hipertansiyonun önlenmesi ve tedavisinde beslenme: Güncel yaklaşımlar.Beslenme ve Diyet Dergisi, 43(1), 78-86.
28. 29.Uğurlu, Y. K.,Türen, S. (2024). Deprem felaketinin kardiyovasküler hastalık riskine etkisi ve önlemeyeyönelik girişimler. Akdeniz Hemşirelik Dergisi, 2(3), 107-112. https://doi.org/10.59398/ahd.1373129