-

Öz

Efficient use of scarce resources is not important for just resource users but also for whole economy. It is have to be found which of the homogenous decision making units works effectively. It is also important to determine what must be done in order to make decision making units effectively. Data envelopment analysis a nonparametric method which is widely used in measuring the efficiency of decision making units. In this study more than 100 articles which employs data envelopment analysis and published in Turkey, are analyzed. Articles are classified by using variables such as sector, model, number of decision making units, input and output variables and softwares. It is found that data envelopment analysis can measure the relative efficency, and this measurement can be used by decision makers

Anahtar Kelimeler

• -

1997-2012 YILLARI ARASINDA TÜRKİYE’DE VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE İLGİLİ YAYINLANAN AKADEMİK ÇALIŞMALAR

Öz

Kıt olan kaynakların etkin bir şekilde kullanılması sadece kaynakları kullananlar için değil aynı zamanda bütün ekonomi için önem arz etmektedir. Homojen kaynak kullanıcıları (karar verme birimleri) içinde hangilerinin etkin çalıştığının bulunması ve etkin çalışmayanların etkin olabilmeleri için yapmaları gerekenlerin tespit edilmesi gerekmektedir. Veri zarflama analizi karar verme birimlerinin verimliliklerini ölçmede yaygın olarak kullanılan ve parametrik olmayan bir yöntemdir. Bu çalışmada Türkiye’de yayınlanmış ve veri zarflama analizini kullanan 100 den fazla makale incelenmektedir. Sınıflandırmalar çalışmanın yapıldığı sektör, kullanılan veri zarflama modelleri, karar verme birimi sayısı, kullanılan girdi ve çıktı değişkenleri ve yazılımlara göre yapılmıştır. Makaleler incelendikçe, veri zarflama analizinin göreli verimliliği etkin bir şekilde ölçebildiği ve bu ölçümlerin yönetimin kararlarında yardımcı olabilecek bilgileri sunabildiği ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Veri Zarflama Analizi, Verimlilik, Literatür Taraması

Kaynakça

1. AKIN, A., 2008. Banka satın almalarının hedef bankaların performansına olan etkileri: Türk bankacılık sektörü üzerinde ampirik bir çalışma. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(3), 229-255.
2. AKIN, O., 2010. Ekmek Üretim İşletmelerinin Verimliliklerinin Veri Zarflama Yöntemi ile Mukayeseli Analizi: Batı Akdeniz Bölgesinde Bir Araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 2(2), 89-106.
3. AKTÜRK, D., &KIRAL, T., 2002. Veri zarflama yöntemi ile tarım işletmelerinde pamuk üretim faaliyetinin etkinliğinin ölçülmesi. Tarım Bilimleri Dergisi, 8(3), 197-203.
4. ALTAN, M., 2010. Türk Sigortacılık Sektöründe Etkinlik: Veri Zarflama Analizi Yöntemi ile bir Uygulama. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 185-204.
5. ALTIN, H., 2010. Küresel Kriz Ortamında İMKB Sınai Şirketlerine Yönelik Finansal Etkinlik Sınaması: Veri Zarflama Analizi Uygulaması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 15-30.
6. ARAS, G., &GENCER, C., 2011. Muğla İlindeki Mermer İşletmelerine Yönelik Veri Zarflama Analizi Örnek Olayı. Ekonometri ve İstatistik Dergisi (12. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması, İstatistik Sempozyumu Özel Sayısı)(13), 139-153.
7. ASLAN, Ş., 2007. Performans ölçümünde kıyaslama yöntemi olarak veri zarflama analizinin kullanımı: Türkiye şeker fabrikaları örneği. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 383-396.
8. ASLAN, Ş., &METE, M., 2007. Performans ölçümünde veri zarflama analizi yöntemi: Sağlık Bakanlığı'na bağlı doğum ve çocuk hastaneleri örneği. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 36(1), 44-63.

9. ATA, H., &YAKUT, E., 2009. Finansal performansa dayalı etkinlik ölçümü: İmalat sektörü uygulaması. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2), 80-100.
10. ATAN, M., ATAN, S., &ÖZDEMİR, Z., 2008. Türkiye'deki bazı yatırım fonlarının performanslarının değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(2), 47-67.
11. AYAN, T., &PERÇİN, S., 2008. Measuring efficiency of Turkish automotive firms with the fuzzy dea model. Hacattepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 26(1), 99- 119.
12. AYTEKİN, S., 2011. Yatak işgal oranı düşük olan sağlık bakanlığı hastanelerinin performans ölçümü: Bir veri zarflama analizi uygulaması. Uludağ Üniversitesi İİBF Dergisi, 30(1), 113-138.
13. BABACAN, A., &ÖZCAN, S., 2009. Alanya bölgesi otellerinin göreli etkinliğinin belirlenmesi: Bir veri zarflama analizi tekniği uygulaması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 176-189.
14. BAĞDADIOĞLU, N., 2009. Türk elektrik dağıtım sektöründe hizmet kalitesine yönelik özendirici bir düzenleme uygulaması. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(1), 23-44.
15. BAĞDADİOĞLU, N., &BAYIR, H., 2004. Türkiye'de belediyelerin göreli etkinliği ve Mart 2004 yerel seçim sonuçlarına ilişkin bir değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 22(2), 223-242.
16. BAĞDADİOĞLU, N., &CUMHUR, Y., 2010. Türkiye şehir suyu arz sektöründe X- verimsizliğinin ölçülmesi. Hacettepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 28(1), 205-223.
17. BAKIRCI, F., 2006. Sektörel bazda bir etkinlik ölçümü: VZA ile bir analiz. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), 1999-217.
18. BAKIRCI, F., &BABACAN, A., 2010. İktisadi ve idari bilimler fakültelerinde ekonomik etkinlik. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi,
19. BALKAN, D., &ARIKAN, M., 2010. Sivas ilindeki ortaöğretim kurumlarının etkinliklerinin öğrenci başına düşen öğretmen ve derslik sayısı bakımından veri zarflama analizi ile ölçülmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(2), 133-154.
20. BANKER, R., CHARNES, A., &COOPER, W., 1984. Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science(30), 1078-1092.
21. BAYRAKTAR, E., TATOĞLU, E., &ZAİM, S., 2009. Tedarik zinciri yönetimi verimlilikleri açısından Türk ve Bulgar KOBİ'lerinin karşılaştırılması. ODTÜ Gelişme Dergisi, 36(Aralık), 271-289.
22. BAYRAMOĞLU, Z., AKTÜRK, D., &TATLIDİL, F., 2010. Kaynakların rasyonel kullanımının üretim maliyetleri üzerine etkisi: Kanola yetiştiriciliği örneği. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 24(3), 62-68.
23. BAYYURT, N., &SAGBUNSUA, L., 2007. Determining the efficiency of concrete companies ranked in top 1000 manufacturing firms trading in ISE: A multi-criteria data envelopment analysis model. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Dergisi, 36(2), 54-71.
24. BİRCAN, H., 2011. Veri zarflama analizi ile Sivas ili merkez sağlık ocaklarının etkinliğinin ölçülmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 331-347.
25. BOZDAĞ, E., 2008. Türkiye ve Avrupa birliği şeker sanayilerinin etkinlik karşılaştırması 1990-2005. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 45- 58.
26. CANDEMİR, M., DURAN, F., &KOYUBENBE, N., 2009. İzmir 16. Bölge birliği tarım kredi kooperatiflerinde teknik etkinlik, ölçek etkinliği, teknik ilerleme, etkinlikteki değişme ve verimlilik analizi: 2001-2008. Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 1(2), 15-53.
27. CENGER, H., 2011. İMKB'de işlem gören çimento şirketlerinin performanslarının ölçülmesinde veri zarflama analizi yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3-4), 31-44.
28. CHARNES, A., COOPER, W., &RHODES, E., 1978. Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2, 429-444.
29. COOPER, W., SEİFORD, L., &TONE, K., 2006. Data Envelopment Analysis: A comprehensive text with models, applications, references and DEA-Solver software. New York: Springer.
30. ÇETİN, A., 2006. Türk tekstil sektörü ve Türk tekstil firmalarının etkinlik düzeylerinin belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 255-278.
31. ÇİFTÇİ, H., 2004. Türk sigorta sektörünün sorunları; DEA analizi ile Türk sigorta şirketlerinin etkinlik düzeylerinin belirlenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 121-150.
32. ÇINAR, Y., 2010. Türkiye ile AB Üyesi ülkelerin elektrik üretim sektörlerinin etkinlik ve verimlilik analizi: 2000-2006 dönemi için uluslararası bir karşılaştırma. Sosyo Ekonomi, 6(Özel Sayı 2010), 93-136.
33. ÇITAK, L., 2008. Türkiye'deki menkul kıymet yatırım ortaklıklarının etkinliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi(31), 69-94.
34. ÇOBAN, O., 2007. Türk otomotiv sanayiinde endüstriyel verimlilik ve etkinlik. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, 17-36.
35. DAVUTYAN, N., & Kavut, L. (1997). Bağımsız denetimde müşteri kabul riskinin veri zarflama analizi yoluyla ölçülmesi. İMKB Dergisi, 9(33), 85-106.
36. DELİKTAŞ, E. (2002). Türkiye özel sektör imalat sanayiinde etkinlik ve toplam faktör verimliliği analizi. ODTÜ Gelişme Dergisi, 3(4), 147-184.
37. DEMİR, P., DERBENTLİ, Ö., &SARKAYA, E., 2012. Kars ilinde bulunan mandıraların etkinliiğinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(2), 169-176.
38. DEMİR, Y., &GENÇTÜRK, M., 2006. İMKB'de işlem gören yerli ve yabancı bankaların göreli etkinliklerinin veri zarflama analizi ile ölçümü. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 49- 74.
39. DEMİRBAŞ, M., &SEZGİN, F., 2010. Likidite krizi sürecinde Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği'ne üye ülkeler ve Türkiye'deki bankacılık sektörünün karşılaştırmalı etkinlik analizi: 2006-2010 dönemi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 135-158.
40. DİLER, M., 2011. Efficiency, Productivity and Risk Analysis in Turkish Banks: A Bootstrap DEA Approach. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar, 5(2), 71-133.
41. DOĞAN, N., &TANÇ, A., 2008. Konaklama işletmelerinde veri zarflama analizi yöntemiyle faaliyet denetimi: Kapadokya örneği. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 239-259.
42. DÜZAKIN, E., &DEMİRTAŞ, S., 2005. En uygun performansa sahip kişisel bilgisayarların oluşturulmasında veri zarflama analizinin kullanımı. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 265-280.
43. ELEREN, A., &ÖZGÜR, E., 2006. Türkiye'de yabancı sermayeli mevduat bankalarının veri zarflama yöntemi ile etkinlik analizlerinin yapılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 53-76.
44. ELİTAŞ, C., &ELEREN, A., 2007. Çimento sektöründe İMKB'ye kayıtlı işletmelerin veri zarflama analizi yöntemi ile etkinlik analizi. Ekonomik Yaklaşım, 18(64), 103-122.
45. ERCİŞ, M., 2009. Halk eğitim merkezlerinde veri zarflama analiz yöntemiyle pazarlama odaklı hizmet performans ölçümü ve doğu anadolu bölgesinde bir uygulama. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 321-329.
46. ERCİŞ, M., 2010. Pazara yönelik hizmet etkinliği ve Erzurum ilindeki otomotiv bayilerinin hizmet etkinliklerine yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İİBF Dergisi, 24(1), 161-174.
47. ERPOLAT, S., &CİNEMRE, N., 2011. Notebook seçiminde hibrit bir yaklaşım: Analitik hiyerarşi yöntemine dayalı veri zarflama analizi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 40(2), 207-225.
48. ERTUĞRUL, İ., &TUŞ IŞIK, A., 2008. İşletmelerin VZA ile mali tablolarına dayalı etkinlik ölçümü: Metal ana sanayiinde bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 201-217.
49. GEDİK, M., 2011. Vergi rekabeti etkinlik değerlendirmesi: OECD üyesi ülkeler için veri zarflama analizi uygulaması. Maliye Dergisi(160), 329-350.
50. GİRGİNER, N., 2010. 2007 finansal krizi öncesi ve sonrası dönemde Türkiye'deki ticari bankaların etkinliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 47(550), 41-52.
51. GÖKTOLGA, Z., &ARTUT, A., 2011. Sivas ilinde liselerin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(2), 63-78.
52. GÜLCÜ, A., ÖZKAN, Ş., &TUTAR, H., 2004. Devlet hastanelerinin 1998-2001 yılları arası veri zarflama analizi yöntemiyle görece verimlilik analizi: Yönetim ve organizasyon ilkeleri açısından bir değerlendirme. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(3-4), 397-421.
53. GÜNEŞ, İ., &AKDOĞAN, M., 2007. Büyükşehir belediye hizmetlerinin göreli etkinlik analizi. Çağdaş Yerel Yönetimler, 16(4), 39-66.
54. GÜRAN, M., &CİNGİ, S., 2002. Devletin ekonomik müdahelelerinin etkinliği. Akdeniz İİBF Dergisis(3), 56-89.
55. GÜRAN, M., &TOSUN, M., 2005. Türkiye ekonomisinin makro ekonomik performansı: 1951-2003 dönemi için parametrik olmayan bir ölçüm. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dergisi, 60(4), 89-15.
56. İLKAY, M., &DOĞAN, N., 2009. Veri zarflama analizi ile Kapadokya bölgesindeki belediyelerin etkinlik ölçümü: 2004 ve 2008 yıllarına ilişkin bir karşılaştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
57. KAĞNICIOĞLU, C., &İCAN, Ö., 2011. Measuring relative efficiencies of Turkish universities in 2007: A DEA case study in R. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 13-26.
58. KARABULUT, K., ERSUNGUR, Ş., & Polat, Ö., 2008. Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'nin ekonomik performanslarının karşılaştırılması: Veri zarflama analizi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 1-11.
59. KAYA, A., &GÜLHAN, Ü., 2010. Küresel finansal krizin işletmelerin etkinlik ve performans düzeylerine etkileri: 2008 finansal kriz örneği. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi(11), 61-89.
60. KAYA, A., ÖZTÜRK, M., &ÖZER, A., 2010. Metal eşya, makine ve gereç yapım sektördeki işletmelerin veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 129-147.
61. KAYALI, C.,2007. 2000-2006 döneminde Türkiye'de faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin etkinlik değerlendirmesi. Yönetim ve Ekonomi, 14(2), 103- 115.
62. KAYGISIZ, Z., &GİRGİNER, N., 2011. Maliyet etkinlik analizi: Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinde uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 309-342.
63. KAYNAR, O., &BİRCAN, H., 2007. OECD ülkelerinin telekomünikasyon sektörlerinin etkinliğinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi - 2. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 361-382.
64. KILIÇ, M., &AKIN, A., 2008. Banka satın almalarının hedef bankaların performansına olan etkileri: Türk bankacılık sektörü üzerinde ampirik bir çalışma. Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(3), 229-255.
65. KILIÇKAPLAN, S., &KARPAT, G,. 2004. Türkiye hayat sigoratsı sektöründe etkinliğin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(1), 1- 14.
66. KIRIK, Ş., &PEHLİVAN, P., 2009. Türkiye'de faaliyet gösteren bankaların veri zarflama analizi yöntemi ile etkinliklerinin ölçümü. Verimlilik Dergisi(4), 23-36.
67. KIRIŞ, Ş., &ULUTAŞ, B., 2008. Evaluating childern's homes of social services and children protection agency via data envelopment analysis. Toplum ve Sosyal Hizmet, 19(1), 57-70.
68. KOÇAK, H., &ÇİLİNGİRTÜRK, A., 2011. AB ülkeleri ve aday ülkelerin kaynak kullanımında Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 40(2), 166-175.
69. karşılaştırmalı analizi. İstanbul
70. KOYUBENBE, N., &CANDEMİR, M., 2006. Küçük Menderes havzasında Ödemiş, Tire, Baynıdır ve Torbalı ileçelerindeki süt sığırcılığı işletmelerinin teknik etkinliklerinin karşılaştırılması. Hayvansal Üretim, 47(2), 9-20.
71. KÖK, R., &YEŞİLYURT, M., 2008. İlk beşyüz imalat sanayi işletmesi içerisine giren kamu kuruluşlarının kaynak kullanımı ve etkinlik analizi (Türkiye örneği: 1993-2000). Verimlilik Dergisi(4), 31-47.
72. KÖSE, A., 2010. Türk sigorta sektörü hayat ve emeklilik şirektlerinin etkinlik analizi. Akademik Araştırmalar Dergisi(44), 85-100.
73. KÖSE, H., &BAKAN, U., 2010. Erzurum yerel gazetelerinin hizmet etkinliklerinin veri zarflama analizi yöntemiyle ölçülmesi. Galatasaray Üniversitesi