Medikal Turizmde Fiyatlandırma Üzerinde Etkili Olan Unsurlarının Analitik Hiyerarşi Prosesi Yöntemi ile İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 139 - 152, 29.12.2025

Ekrem Sevim

https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1749094

Öz

Bu çalışmada medikal turizmde fiyatlandırma stratejileri üzerinde etkili olan unsurlarının belirlenerek, her bir strateji ve unsurun kriter ağırlığının hesaplanması amaçlanmıştır. Çalışmada, sayısal karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yönteminden yararlanılarak karma yöntemli bir araştırma modeli benimsenmiştir. Araştırmada sonucunda maliyet, rekabet ve tüketici değer algısı üç önemli fiyatlandırma unsuru olarak belirlenmiş ve yapılan analizlerde en önemli kriterin tüketici değer algısı (0,3609) olduğunu, bunu rekabet (0,3543) ve maliyetin (0,2848) takip ettiğini sonucuna ulaşılmıştır. Tüketici değer algısı içinde en önemli alt kriterin “kaliteli hizmet sunumu” (0,3133) olması, medikal turizmde rekabet avantajının sadece düşük maliyetle değil, aynı zamanda algılanan hizmet kalitesiyle de sağlandığını göstermektedir. Benzer şekilde, rekabet faktörü altında “ülke ve sağlık kurumu imajı” (0,2191) öne çıkarken, maliyet altında en yüksek ağırlığı “tıbbi malzeme ve ilaçların maliyeti” (0,2578) almıştır. Bu bulgular, fiyatlandırmanın çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve stratejik olarak dengeli bir yapının oluşturulmasının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Fiyatlandırma Stratejileri , Sağlık Turizmi , Medikal Turizm , AHP

Kaynakça

• Akdu, U. (2014). Medikal turizmde hizmet kalitesi, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakatinin değerlendirilmesi. Akdeniz Üniversitesi.
• Alsharif, M. J., Labonté, R., & Lu, Z. (2010). Patients beyond borders: A study of medical tourists in four countries. Global Social Policy, 10(3), 315–335. https://doi.org/10.1177/1468018110380003
• Andaleeb, S.S. (1998) Determinants of customer satisfaction with hospitals: A managerial model. International Journal of Health Care Quality Assurance, 11, 181-187.
• Arslan, D., & Sevim, E. (2022). Multi-criteria decision-making techniques in medical tourism studies: A systematic review. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(36), 1305-1317. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1088767
• Bies, W., & Zacharia, L. (2007). Medical tourism: Outsourcing surgery. Mathematical and Computer Modelling, 46(7–8), 1144–1159. https://doi.org/10.1016/j.mcm.2007.03.027
• Brida, J. G., & Risso, W. A. (2009). A dynamic panel data study of the German demand for tourism in South Tyrol. Tourism and Hospitality Research, 9(4), 305–313. https://doi.org/10.1057/thr.2009.15
• Calvaresi, D., Ibrahim, A., Calbimonte, J.-P., Schegg, R., Fragniere, E., & Schumacher, M. (2021). The Evolution of Chatbots in Tourism: A Systematic Literature Review. In W. Wörndl, K. Chulmo, & L. S. Jason (Eds.), Information and Communication Technologies in Tourism 2021 (pp. 3–16). Springer. https://doi.org/10.1016/s0160-7383(01)00025-1
• Cham, T. H., Lim, Y. M., Sia, B. C., Cheah, J. H., & Ting, H. (2021). Medical tourism destination image and its relationship with the intention to revisit: A study of chinese medical tourists in Malaysia. Journal of China Tourism Research, 17(2), 163–191. https://doi.org/10.1080/19388160.2020.1734514
• Chiang, C. F., & Jang, S. (2007). The effects of perceived price and brand image on value and purchase intention: Leisure travelers? attitudes toward online hotel booking. Journal of Hospitality and Leisure Marketing, 15(3), 49–69. https://doi.org/10.1300/J150v15n03_04
• Chuang, T. C., Liu, J. S., Lu, L. Y. Y., & Lee, Y. (2014). The main paths of medical tourism: From transplantation to beautification. Tourism Management, 45, 49–58. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.03.016
• Connell, J. (2013). Contemporary medical tourism: Conceptualisation, culture and commodification. Tourism management, 34, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.05.009
• Crooks, V. A., Kingsbury, P., Snyder, J., & Johnston, R. (2010). What is known about the patient's experience of medical tourism? A scoping review. BMC health services research, 10, 266. https://doi.org/10.1186/1472-6963-10-266
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4. Baskı). CA: Sage Publications.
• Demir, Y., Dağ, E., Aydın Kılınç, Z., Karakuş, P., & Özpınar, S. (2024). Hospital brand image and determinants in medical tourism: the case of Samsun. GeoJournal of Tourism and Geosites, 53(2), 413–420. https://doi.org/10.30892/gtg.53204-1216
• Dolgui, A., & Proth, J. M. (2010). Pricing strategies and models. Annual Reviews in Control, 34(1), 101–110. https://doi.org/10.1016/j.arcontrol.2010.02.005
• Ghasemi, P., Mehdiabadi, A., Spulbar, C., & Birau, R. (2021). Ranking of sustainable medical tourism destinations in Iran: An integrated approach using fuzzy swara-promethee. Sustainability (Switzerland), 13(2), 1–32. https://doi.org/10.3390/SU13020683
• Görener, A. (2016). A SWOT-AHP approach for assessment of medical tourism sector in Turkey. Alphanumeric Journal, 4(2), 159–170. https://doi.org/10.17093/ALPHANUMERIC.277740
• Guo, R. (2019). On the development of healthy tourism ındustry in shandong province under the background of big data. Journal of Physics: Conference Series, 1302(2). https://doi.org/10.1088/1742-6596/1302/2/022012
• Han, H., & Hyun, S. S. (2015). Customer retention in the medical tourism industry: Impact of quality, satisfaction, trust, and price reasonableness. Tourism Management, 46, 20-29. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.06.003
• Hoşgör H, Memiş K, Gündüz Hoşgör D, Koç Tütüncü S. (2017). Kurumsal hastane imajı, algılanan fiyat uygunluğu, hasta tatmini ve sadakati arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi. International Journal of Academic Value Studies, 3(16), 439-453
• Khan, M. J., Chelliah, S., & Haron, M. S. (2016). International patients’ travel decision making process- A con-ceptual framework. Iranian Journal of Public Health, 45(2). PMID: 27114978; PMCID: PMC4841868.
• Kothari, A., & Lackner, J. (2006). A value based approach to management. Journal of Business & Industrial Marketing, 21(4), 243-249. https://doi.org/10.1108/08858620610672614
• Kotler, P., & Armstrong, G. (2012). Principles of marketing (14th ed.). Pearson.
• Kotler, P., & Armstrong, G. (2018). Pazarlama ilkeleri (E. Gegez (ed.); 1st ed.). Beta Yayıncılık.
• Kotler, P. (2020). Marketing and value creation. Journal of creating value, 6(1), 10-11.
• Malhotra, N., & Dave, K. (2022). An Assessment of Competitiveness of Medical Tourism Industry in India: A Case of Delhi NCR. International Journal of Global Business and Competitiveness, 17(2), 215–228. https://doi.org/10.1007/s42943-022-00060-0
• MTA, (2024). Medical Tourism Unveiled, Why Patients Travel and What Holds Them Back: A Deep Dive into the Medical Tourism Decision-Making Process. https://www.medicaltourismassociation.com/patient-survey-medical-tourism-association?utm_source=IHRC&utm_medium=Top-Banner&__hstc=230444419.962358c8276ea7d607f680c1fd52ea53.1757265072943.1757265072943.1757265072943.1&__hssc=230444419.1.1757265072943&__hsfp=4039368498
• Polat, V., & Omar, H. A. M. (2022). Medikal turizimde dijital pazarlama güveni ve medikal turist sadakati ilişkisi: uluslararası turistler üzerine bir araştırma. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 22-42. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1117160
• Saaty, T. L. (1986). Axiomatization of the analytic hierarchy process. Management Science, 32(7), 841–855. https://doi.org/10.1007/978-3-642-46536-9_4
• Saaty, T. L. (1990). How to make a decision: The analytic hierarchy process. European Journal of Operational Research, 48(1), 9–26. https://doi.org/10.1016/0377-2217(90)90057-I
• Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83–98. https://doi.org/10.1504/IJSSci.2008.01759
• Sevim, E., & Önder, E. (2020). Investigation of medical tourism in Turkey through SWOT-ANP. Hacettepe Journal of Health Administration, 23(4), 605–622. https://orcid.org/0000-0003-0697-5899
• Sevim, E., & Sevim, E. (2019). Medikal turizm tercihini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Türkiye örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(3). https://orcid.org/0000-0001-5656-6351
• Shafiullah, M., Okafor, L. E., & Khalid, U. (2019). Determinants of international tourism demand: Evidence from Australian states and territories. Tourism Economics, 25(2), 274–296. https://doi.org/10.1177/1354816618800642
• Sharma, A. (2024). Artificial Intelligence for Smart Medical Tourism. In Artificial Intelligence for Smart Technology in the Hospitality and Tourism Industry (pp. 157-180). Apple Academic Press. https://doi.org/10.1201/9781003432951
• Sumardika, A., Razak, I., & Yuaniko, Y. (2024). Effect of healthcare service quality and price on patient satisfaction. Marketing and Business Strategy, 1(2), 107–116. https://doi.org/10.58777/mbs.v1i2.234
• Temizkan, S. (2015). Sağlık turizmi (1.). Detay Yayıncılık.
• Ural, T., (2008). Değer temelli fiyatlama: Ürünün tüketici değer algısına göre fiyatlanması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 1–16.
• USHAŞ. (2025). Health tourism. https://www.ushas.com.tr/en/health-tourism/ (Tarih: 22.07.2025)
• Wijayati, E. R., Ayuningtyas, D., Sjaaf, A. C., & Sulistiadi, W. (2025). Barriers to the development of medical tourism: a scoping review from a global perspective and lessons learned for Indonesia. Healthcare in Low-resource Settings. https://doi.org/10.4081/hls.2025.13475
• Wong, A. K. F., Vongvisitsin, T. B., Li, P., Pan, Y., & Ryan, C. (2024). Revisiting medical tourism research: Critical reviews and implications for destination management and marketing. Journal of Destination Marketing & Management, 33, 100924. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2024.100924
• Yiğit, B. B. (2024). Fiyatlandırma stratejileri. In Pazarlama ve perakendecilik: Dijital Cağın Dönüşümleri (pp. 103–130). Özgür yayınları. https://doi.org/DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub621
• Yıldırım, T. N. (2015). Fiyatlandırma ve internet ortamında fiyatlandırma stratejileri. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(8), 10–29.
• Zobu, Ş., & Terzi, A. (2025). Sağlık turizminde rekabet gücünün artırılabilmesi amacıyla uygulanabilecek stratejik yönetim muhasebesi tekniklerinin maliyet liderliği bağlamında incelenmesi. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 34–52.