Obezite Epidemiyolojisi ve Korunma
Öz
Öz
Tüm Dünyada olduğu gibi ülkemizde de obezite salgın boyutunda her geçen yıl artış göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü 2014 yılı verilerine göre 18 yaş üzeri bireyle-rin %39’u kilolu, %13’ü obezdir. Obezite sıklığı erkeklerde %11, kadınlarda %15’tir.Ülkemizde de obezite sıklığı giderek artmaktadır. TURDEP çalışmalarına göre 1998’de%22 olan obezite sıklığı 2010 yılında %31 olmuştur ve kadınlarda obezite sıklığı dahayüksek bulunmuştur. Kentleşme, gıda teknolojisinin globalleşmesi, iş yaşamının dahaaz hareket ve efor gerektiren işlerle değişimi, alım gücündeki artışa bağlı olarak porsiyonların büyümesi bazı nedenler olarak sıralanmaktadır. Ancak az gelişmiş toplumlarda aynı toplum hatta aynı ailenin içinde olmak üzere beslenme yetersizliği problemleriyle obezite birlikte görülebilmektedir. Buna kompleks karbohidratların, kalitesiz besin öğelerinin nispeten daha ulaşılabilir olması neden olabilmektedir. Obezite vücudunaşırı yağlanması olarak tanılanmaktadır. Bununla birlikte ülkeleri birbiriyle karşılaştırmak, obezite prevalansını hesaplayıp toplumu izlemek amacıyla Beden Kitle İndeksi (BKI)kullanılmaktadır. Vücut yağ oranını daha iyi gösteren ölçümler de bulunmaktadır. Vücut yağ miktarını ve yağın dağılımını göstermede CT, MRI DXA, Dansitometre, Dilüsyon tekniği gibi yöntemler genel toplumsal taramalar için çok uygun değildir. Obezite toplumlarda artışı ile mortalite artışı arasında korelasyon saptanmıştır. Bulaşıcı olmayanhastalıkların pek çoğunun nedenleri arasında obezite yer almaktadır. Kalp damar hastalıkları, diyabet, kas iskelet sistemi hastalıkları, üreme sağlığına ilişkin sorunlar bunlardan bazılarıdır. Vücutta biriken özellikle abdominal bölgedeki yağlar serbest yağ asitlerine dönerek insülin direncinin artmasına neden olmaktadır. Serbest yağ asitleri lipotoksisite etkiyle kas, karaciğer, pankreas gibi organlarda hasara neden olabilmektedir.Adipoz dokudan salınan pek çok hormondan biri interlökin-6 (IL-6) inflamatuar sürecin başlamasına neden olmaktadır. Tüm zararlı etki viseral yağ dokusunda daha belirgindir. Obezite dislipidemi, hipertansiyon, glukoz entöleransı, inflamatuar markerlar, tıkayıcı apne ve hipoventilasyon ve protrombotik durum gibi durumlara neden olarak kalphastalıklarını etkilemektedir. Obezite ile koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği, ani ölümarasında ilişki saptanmıştır. Bunun tam aksine kilo vermenin kalp damar hastalıklarına olumlu etkisi olmaktadır. Obezitenin çalışma yaşamına da olumsuz etkileri söz konusudur. Absenteizm hızı obezlerde daha fazla olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır.Üretim düşüklüğü, kronik hastalıklara eğilimin artması, kas iskelet sistemi hastalıklarınındaha fazla olması, kazalardan korunmada dezavantajlılık ve kişisel koruyucu donanımların normal ölçülerdeki insanlara göre dizayn edilmesi iş yaşamı ile obezite arasındaki olumsuz etkileşimlere örneklerdir. Obezite kontrolü çalışmaları toplumun her kesimini kapsayacak şekilde, erişilebilir ve uygun yöntemlerle sunulması gerekir. Klinik düzeyde yapılacaklara toplum tabanlı çalışmalar eklenmelidir. Obezite kontrolü çok sektörlü yaklaşımıyla sağlanabilir. Gıda sanayi obezite kontrolünde çok önemli role sahiptir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Kaynaklar 1.WHO Global NCD Action Plan. http://www.who.int/nmh/events/ncd_action_plan/en/ (erişim tarihi: 11.Mart.2017) 2.WHO. Obesity and overweight fact sheet. http://www.who.int/media-centre/factsheets/fs311/en/ (erişim: 11.Mart.2017) 3.Mariel M Finucane, Gretchen A Stevens, Melanie J Cowan ve ark.National, regional, and global trends in body-mass index since 1980:systematic analysis of health examination surveys and epidemiolo-gical studies with 960 country-years and 9,1 million participants. Lan-cet 2011; 377: 557–67 4.Ebbeling CB, Pawlak DB, Ludwig DS. Childhood obesity: public-health crisis, common sense cure. Lancet 2002;360:473–82 5.Obezite tanı, tedavi klavuzu. Türkiye Endokrinoloji ve MetabolizmaDerneği Yayını. ISBN 978-605-4011-19-3 Ankara 2014. sayfa: 12. 6.TEKHARF çalışması, 2005. 7.Obesity and overweight. DSÖ,2014. http://www.who.int/mediacen-tre/ factsheets/fs311/en/ (erişim 11.Mart.2017) 8.Mladovsky P, Allin S, Masseria C, Hernandez C, McDaid D, Mosi-allos E. Socioeconomic determinants of obesity. Health in the Eu-ropean Union Trends and Analyses. Observatory Study SeriesNo:19. WHO yayınları 2009. sayfa: 114-17. 9.WHO. Obesity: Preventing and Managing the Global Epidemic. WHOTechnical Report Series 894. Geneva 2000 10.MB Snijder, RM van Dam, M Visser, JC Seidell. What aspects of bodyfat are particularly hazardous and how do we measure them? Inter-national Journal of Epidemiology 2006;35:83–92 11.PoirierP, Giles TD, Bray GA ve ark. Obesity and Cardiovascular Di-sease: Pathophysiology, Evaluation, and Effect of Weight Loss. Cir-culation 2006; 113: 898-918. 12.Meisler JG, St Jeor S. Summary and recommendations from the Ame-rican Health Foundation's Expert Panel on Healthy Weight Ameri-can Journal of Clinical Nutrition, 1996, 63(3 Suppl. ):4 7 48-4 778 13.Taylor CB ve ark. Effect of long-term community health educationon body mass index. American Journal of Epidemiology, 1991,134:235-249. 14.Paul A. Schulte ve ark. Work, Obesity, and Occupational Safety and He-alth. American Journal of Public Health 2007, Vol 97, No. 3: 428-36. 15.Ottman R. An epidemiologic approach to gene– environment inte-raction. Gen Epid. 1990;7:177–185. 16.TC Sağlık Bakanlığı Yayın No:988, Anakara,2014 17.Debbie A Lawlor1* and Nish Chaturvedi2. Treatment and preven-tion of obesity—are there critical periods for intervention? Interna-tional Journal of Epidemiology 2006;35:3–9. 18.Clinical guidelines on the identification, evaluation, and treatmentof overweight and obesity in adults. The evidence report nih publi-cation No. 98-4083 September 1998 National institutes Of health
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
4 Mayıs 2017
Gönderilme Tarihi
12 Şubat 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 5 Sayı: 5