Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı

Fatma Çarıkçı; Nagihan Fatma Harmancı

doi:10.59244/ktokusbd.1292538

Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı

Öz

Kedi tırmığı hastalığı (KTH) ya da kedi tırmığı ateşi olarak da bilinen Bartonelloz, gram negatif bakterilerden Bartonella henselae’nin pireler vasıtasıyla kedilere taşınması sonucu rezervuar kedinin bireyi tırmalaması ya da ısırması ile ortaya çıkan hastalıktır. Hastalık en çok 5-14 yaş arası çocuklarda görülmektedir. Baş ağrısı, ateş, kas ağrısı, halsizlik, bulantı, kusma gibi spesifik olmayan belirtilerle birlikte, sıklıkla tek taraflı bölgesel lenfadenopati klinik bulgular arasındadır. İmmün sistemi yetersiz küçük yaş grubundaki çocuklarda uzun süreli ateş, parinaud sendromu, endokardit, miyalji, artralji, granülomatöz konjonktivit, splenomegali, pnömoni, osteomyelit, ensefalit, ensefalopati, nöroretinit ve değişik organ tutulumları gibi ciddi rahatsızlıklara sebep olabilen ve hemşirelik takibi ile bakımını gerektiren bir hastalıktır. Hemşirelerin başlangıçta hastalığın asemptomatik olması ve hafif seyirli ilerlemesi sebebi ile tanının geç konulması sonucu oluşabilecek komplikasyonları önleyebilmek için erken tanıdaki rolleri önemlidir. Bu nedenle anamnez alırken semptomlarla uyumlu tanı konulamamış hastalarda kedi maruziyeti öyküsü sorgulanmalıdır. Aileye ve çocuğa tek sağlık yaklaşımı ile uygun öğretim teknikleri kullanılarak hastalık süreci, bulaşma ve korunma yolları, enfeksiyon belirtileri fark edilir edilmez tıbbi yardım almanın önemi ve böylece komplikasyonların azaltılabileceği anlatılarak belirti ve bulgulara yönelik bakım planlanmalıdır. Tek sağlık kavramıyla insan sağlığının iyileştirilmesi ve korunması için, bakım sürecine çevre sağlığını da dahil ederek iyileştirici çevrenin oluşturulması hemşirenin sorumlulukları arasındadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Açıkgöz, S., & Göl, İ. (2023). Halk sağlığı hemşireliği perspektifinden zoonozlarla bulaşan hastalıklar. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 32(2), 146-155. https://doi.org/10.17942/sted.1192443
Aggarwal, D., Swain, S., Ramachandran, A., Chaturvedi, V., & Kumar, S. (2020). Changing role of nursing cadre under emerging zoonotic diseases. Indian Journal of Community Medicine:Official Publication of Indian Association of Preventive & Social Medicine, 45(Suppl 1), S9–S11. https://doi.org/10.4103/ijcm.IJCM_414_19
Akkaya, B., & Piyal, B. (2022). Pandemi döneminde yeniden “tek sağlık” kavramı. Sağlık ve Toplum, 32(3), 23-33. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1145788/pandemi-doneminde-yeniden-tek-saglik-kavrami Al-
Dabbagh, M., & Dobson, S. (2010). Infectious hazards from pets and domestic animals. Hot Topics in Infection And Immunity in Children VII, 261-272. doi: 10.1007/978-1-4419-7185-2_18
Álvarez-Fernández, A., Baxarias, M., Prandi, D., Breitschwerdt, E.B., & Solano-Gallego, L. (2021). Bartonella henselae antibodies in serum and oral fluid samples from cats. Pathogens, 10(3), 329. doi: 10.3390/pathogens10030329.
Arı, H.O., İşlek, E., Özatkan, Y., Bilir, M.K., Karakaş, F., Yıldırım, H.H. & Alp Meşe, E. (2020). Türkiye'de Zoonotik Hastalıkların Hastalık Yükü ve Maliyeti. TÜSPE Raporu: 2020/1, TÜSPE Yayınları, Ankara.
Boz, İ. (2017). İyileştirici bakım ortamı. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 56-61. doi: 10.5505/bsbd.2018.88579
Chang, C.C., Lee, C.J., Ou, L.S., Wang, C.J., & Huang, Y.C. (2016). Disseminated cat-scratch disease: case report and review of the literature. Paediatric International Child Health, 36(3), 232-234. doi: 10.1179/2046905515Y.0000000005.

Diren Sığırcı, B. (2011). İstanbul yöresindeki kedilerde Bartonella henselae'nin bakteriyolojik ve polimeraz zincir reaksiyonu tekniği ile araştırılması. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Veterinerlik Mikrobiyolojisi, İstanbul.
Eroğlu, C., Çandır, N., Dervişoğlu, A., & Kefeli, M. (2007). A case of cat-scratch disease. MikrobiyolBül, 41:603–606. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18173081/
Florin, T.A., Zaoutis, T.E., & Zaoutis, L.B. (2008). Beyond cat-scratch disease: widening spectrum of Bartonella henselae infection. Pediatrics, 121, 1413-1425. doi: 10.1542/peds.2007-1897.
García, J. C., Núñez, M. J., Castro, B., Fernández, J. M., Portillo, A., & Oteo, J. A. (2014). Hepatosplenic cat scratch disease in immunocompetent adults: Report of 3 cases and review of the literature. Medicine, 93, 267-279. doi: 10.1097/MD.0000000000000089.
Iannace, C., LoConte, D., Di Libero, L., Varricchio, A., Testa, A., Vigorito, R., & Monda, A. (2013). Cat scratch disease presenting as breast cancer: a report of an unusual case. Case Reports in Oncology and Medicine, 2013, 1-4. doi: 10.1155/2013/507504
Ilaslan, N., Çakar, M. & Şişman, N.Y. (2021). Pandemi sürecinde tek sağlık yaklaşımı ve hemşirelik. Journal of Education and Research in Nursing, 18(1), 36-38. doi: 10.5152/jern.2021.34635
Jurja, S., Stroe, A. Z., Pundiche, M. B., DocuAxelerad, S., Mateescu, G., Micu, A. O., Popescu, R., Oltean, A., & DocuAxelerad, A. (2022). Clinical profile of neuro-ophthalmological effects of cat-scratch disease. Brain Sciences, 12(2), 217. doi: 10.3390/brainsci12020217
Kılıçaslan, Ö., İşançlı, D. K., Fil, E., & Karbuz, A. (2021). Nadir bir lenfadenopati nedeni olarak kedi tırmığı hastalığı; bir olgu sunumu. Abant Tıp Dergisi, 10(3), 396-400. doi: 10.47493/abantmedj.2021.940318
Kordick, D.L., Hilyard, E.J., Hadfield, T.L., Wilson, K.H., Steigerwalt, A.G., Brenner, D.J., & Breitschwerdt, E.B. (1997). Bartonella clarridgeiae, a newly recognized zoonotic pathogen causing inoculation papules, fever, and lymphadenopathy (cat scratch disease). Journal of Clinical Microbiology, 35(7), 1813-1818. doi: 10.1128/jcm.35.7.1813-1818.1997.
Korkmaz, P., Naz, H., Güçlüyener, M. N., Çağlan-Çevik, F., & Aykın, N. (2011). Cat-scratch disease: A case report. Klimik Derg, 24(2): 116-8. https://www.klimikdergisi.org/en/2021/01/05/cat-scratch-disease-a-case-report/
Ksiaa, I., Abroug, N., Mahmoud, A., Zina, S., Hedayatfar, A., Attia, S., Khochtali, S., & Khairallah, M. (2019). Update on Bartonella neuroretinitis. Journal of Current Ophthalmology, 31(3), 254–261. doi: 10.1016/j.joco.2019.03.005
Maria, H. K. S., Gazzoli, E., Drummond, M. R., Almeida, A. R., Santos, L. S. D., Pereira, R. M., Tresoldi, A. T., & Velho, P. (2022). Two-year history of lymphadenopathy and fever caused by Bartonella henselae in a child. Revista do Instituto de Medicina Tropical de Sao Paulo, 64, e15. doi: 10.1590/S1678-9946202264015
Minadakis, G., Angelakis, E., Chochlakis, D., Tselentis, Y., & Psaroulaki, A. (2011). Cat-scratch disease in Crete: an update. Infect Dis Rep., Dec 5;3(2):e15. doi: 10.4081/idr.2011.e15.
Nelson, C. A., Saha, S., & Mead, P. S. (2016). Cat-scratch disease in the United States, 2005-2013. Emerging Infectious Diseases, 22(10), 1741-1746. doi: 10.3201/eid2210.160115
O’Neil, J. (2018). Zoonotic infections from common household pets. The Journal for Nurse Practitioners, 14(5), 363-370. https://doi.org/10.1016/j.nurpra.2017.12.025
Okaro, U., George, S., & Anderson, B. (2021). What is in a cat scratch? Growth of bartonella henselae in a biofilm. Microorganisms, 9(4), 835. doi: 10.3390/microorganisms9040835.
Opavsky, M.A. (1997). Catscratch disease: History continues. Canadian Journal of Infectious Diseases, 8(1), 43-49. doi: 10.1155/1997/982908.
Rakel, D., & Jonas, W. (2012). Creating optimal healing environments. In D. Rakel (Ed.), Integrative medicine (3rd ed., pp. 12-19). Elsevier Saunders. doi:10.1016/B978-0-323-35868-2.00002-5
Regier, Y., O Rourke, F., & Kempf, V. A. (2016). Bartonella spp. - a chance to establish one health concepts in veterinary and human medicine. Parasites & Vectors, 9(1), 261. doi:10.1186/s13071-016-1546-x
Rock, M., Buntain, B. J., Hatfield, J. M., & Hallgrímsson, B. (2009). Animal–human connections,“one health,” and the syndemic approach to prevention. Social Science & Medicine, 68(6), 991-995. doi: 10.1016/j.socscimed.2008.12.047
Salvatore, P., Zullo, A., Sommese, L., Colicchio, R., Picascia, A., Schiano, C., Mancini, F. P., & Napoli, C. (2015). Infections and cardiovascular disease: Is Bartonella henselae contributing to this matter? Journal of Medical Microbiology, 64, 799-809. doi: 10.1099/jmm.0.000099
Sandoval, A. C., Reyes, F. T., Prado, M. A., Peña, A. L., & Viviani, T. N. (2020). Cat-scratch disease in the pediatric population: 6 years of evaluation and follow-up in a public hospital in Chile. Pediatric Infectious Disease Journal, 39(10), 889-893. doi: 10.1097/INF.0000000000002708
Schattner, A., & Huber, R. (2016). Zoonosis in the nursing home. Journal of the American Geriatrics Society, 64(3), 685-685. doi: 10.1111/jgs.13991
Taştan, R., Altıntaş, L., & Cevizci, S. (2016). Kocaeli il merkezindeki hastanelerde çalışan hemşirelerin zoonoz hastalıklar konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 73(4), 365-378. doi: 10.5505/TurkHijyen.2016.62134
Theel, E. S., & Ross, T. (2019). Seasonality of Bartonella henselae IgM and IgG antibody positivity rates. Journal of Clinical Microbiology, 57, e01263-19. doi: 10.1128/JCM.01263-19
Tram, N., Cheyssac, É., Toumi, C., Laurent, A., Bertholet-Thomas, A., Viremouneix, L., ... & Ranchin, B. (2021). Disseminated bartonellosis in a child with steroid-dependent nephrotic syndrome receiving mycophenolate mofetil monotherapy. Néphrologie & Thérapeutique, 17(6), 463-465. doi:10.1016/j.nephro.2021.07.003
Uluğ, M., Aslan, V., Arık, D., Yılmaz, N., & Üstün, M. (2014). İki kedi tırmığı hastalığı olgusu: Nadir görülen zoonotik bir infeksiyon hastalığı. Klimik Dergisi, 27(2), 78-81. doi: 10.5152/kd.2014.19
Van der Veer-Meerkerk, M., & van Zaanen, H. C. (2008). Visceral involvement in an immunocompetent male: a rare presentation of cat scratch disease. The Netherlands Journal of Medicine, 66(4), 160–162. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18424863/
Warwick, C., & Corning, S. (2013). Managing patients for zoonotic disease in hospitals. JRSM short reports, 4(8), 2042533313490287. https://doi.org/10.1177/2042533313490287
World Health Organization. (2017). One Health. Retrieved from https://www.who.int/features/qa/one-health/en/ Yılmaz, C., Ergin, Ç., Kaleli, İ. (2009). Pamukkale Üniversitesi Kan Merkezi’ne başvuran donörlerde Bartonella henselae seroprevalansının araştırılması ve risk faktörlerinin irdelenmesi. Mikrobiyoloji Bülteni, 43: 391-401. https://hdl.handle.net/11499/41566
Yılmaz, C. (2008). Denizli bölgesinde kan donörlerinde Bartonella henselae seroprevalansı. Uzmanlık Tezi, Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Denizli.
Yılmazel, G., Yapar, D., & Taylan Özkan, H. A. (2019). Çorum ilinde hemşirelik öğrencilerinin kist hidatik hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji, 76(4), 431-440. doi: 10.5505/TurkHijyen.2019.95826

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Fatma Çarıkçı ^*
0000-0003-1218-9499
Türkiye

Nagihan Fatma Harmancı
0000-0001-9858-9674
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

13 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

13 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

4 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

2 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 4 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1292538

IZ

https://izlik.org/JA36BE79KL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çarıkçı, F., & Harmancı, N. F. (2023). Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 151-161. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1292538

AMA

1.Çarıkçı F, Harmancı NF. Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı. KTOKUSB-D. 2023;4(2):151-161. doi:10.59244/ktokusbd.1292538

Chicago

Çarıkçı, Fatma, ve Nagihan Fatma Harmancı. 2023. “Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4 (2): 151-61. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1292538.

EndNote

Çarıkçı F, Harmancı NF (01 Aralık 2023) Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4 2 151–161.

IEEE

[1]F. Çarıkçı ve N. F. Harmancı, “Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı”, KTOKUSB-D, c. 4, sy 2, ss. 151–161, Ara. 2023, doi: 10.59244/ktokusbd.1292538.

ISNAD

Çarıkçı, Fatma - Harmancı, Nagihan Fatma. “Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4/2 (01 Aralık 2023): 151-161. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1292538.

JAMA

1.Çarıkçı F, Harmancı NF. Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı. KTOKUSB-D. 2023;4:151–161.

MLA

Çarıkçı, Fatma, ve Nagihan Fatma Harmancı. “Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı”. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2023, ss. 151-6, doi:10.59244/ktokusbd.1292538.

Vancouver

1.Fatma Çarıkçı, Nagihan Fatma Harmancı. Kedi Tırmığı Hastalığı (Bartonelloz) Olan Çocuklarda Tek Sağlık Kavramı ile Hemşirelik Yaklaşımı. KTOKUSB-D. 01 Aralık 2023;4(2):151-6. doi:10.59244/ktokusbd.1292538