Gençlerde Obeziteye Bağlı Kardiyovasküler Riskler: Sistematik Bir Derleme

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 535 - 546, 31.12.2025

Nurdan Gürkan

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1761218

Öz

Amaç: Bu sistematik derleme, 18-25 yaş arası genç erişkinlerde obezitenin kardiyovasküler risk faktörleri üzerindeki etkisini inceleyen ulusal ve uluslararası literatürü analiz etmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: PRISMA 2020 kılavuzuna uygun olarak PubMed, Web of Science, Scopus, DergiPark ve TR Dizin gibi veri tabanlarında 2013-2025 yılları arasında yayımlanmış Türkçe ve İngilizce yayınlar taranmıştır. Dahil etme ve hariç tutma kriterlerine göre seçilen 40 çalışma sistematik olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Dahil edilen çalışmaların çoğunda obezitenin hipertansiyon, dislipidemi ve diğer kardiyovasküler risk faktörleriyle pozitif ilişki gösterdiği bulunmuştur. Hipertansiyon, en sık bildirilen kardiyovasküler risk faktörüdür. Türkiye’den yapılan çalışmalar da gençlerde artan obezite ve buna bağlı risklere işaret etmektedir.
Sonuç: Obezite, genç erişkinlerde kardiyovasküler hastalık riskini artıran önemli bir faktördür. Erken tanı ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesi, toplum sağlığı açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Obezite , Kardiyovasküler Risk , Hipertansiyon , Genç Erişkin

Kaynakça

• Aiello, A. E., Patel, M., & Wang, Z. (2020). Digital interventions for adolescent obesity prevention. Journal of Adolescent Health, 66(4), 345–352. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2019.12.010
• Anderson, E. L., Howe, L. D., Fraser, A., & Lawlor, D. A. (2014). Childhood obesity and risk of hypertension. International Journal of Obesity, 38(10), 1407–1413. https://doi.org/10.1038/ijo.2014.52
• Antza, C., Stabouli, S., & Kotsis, V. (2023). Association of obesity with hypertension in adolescents: A systematic review. Current Hypertension Reports, 25(3), 85–94. https://doi.org/10.1007/s11906-023-01227-4
• Aslan, D., & Demirtaş, B. (2023). Ergenlerde obezitenin kalp-damar risk faktörlerine etkisi. Anadolu Kardiyoloji Dergisi, 25(2), 120–127.
• Binnetoğlu, K., & Kaya, E. (2020). Çocukluk çağı obezitesinde kardiyovasküler sistem etkilenimi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 14(3), 155–163.
• Çam, Z., & Karasu, F. (2021). Üniversite öğrencilerinde obezite ve kardiyovasküler risk faktörleri. Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(1), 33–40.
• Çelik, F., & Kurt, S. (2021). Adölesanlarda obeziteye bağlı gelişen hipertansiyon. Çocuk Sağlığı Dergisi, 11(1), 45–52.
• Çetinkaya, D., & Bozkurt, S. (2022). Türkiye’de ergenlerde obezite prevalansı: Sistematik derleme. Sağlık Bilimleri Araştırma Dergisi, 9(1), 40–48.
• Ergül, H., & Şahin, M. (2020). Ergenlerde metabolik sendrom ve kardiyovasküler risk. Çocuk Endokrinolojisi Bülteni, 3(2), 90–97.
• European Obesity Congress. (2023). Early obesity and cardiovascular mortality risk. European Heart Journal Supplements, 45(6), 90–98.
• GBD Obesity Collaboration. (2018). Health effects of overweight and obesity in 195 countries. New England Journal of Medicine, 377(1), 13–27. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1614362
• Genç, H., & Aydemir, M. (2022). Adölesanlarda obezite ve kardiyovasküler risk. Güncel Pediatri Dergisi, 20(1), 30–37.
• Göktaş, Y., & Arı, M. (2019). Ergenlerde hipertansiyon sıklığı ve ilişkili faktörler. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 21(4), 1–9.
• Horesh, A., Tsur, A. M., & Bardugo, A. (2022). Obesity and CVD risk in adolescence. Cardiology Clinics, 40(3), 377–390. https://doi.org/10.1016/j.ccl.2022.03.003
• Horasan, A., & Karabey, M. (2025). Gençlerde yaşam tarzı ve obezite ilişkisi. Türkiye Toplum Sağlığı Dergisi, 13(1), 15–26.
• Jayedi, A., Soltani, S., & Shab-Bidar, S. (2019). Lifestyle and dietary patterns in childhood obesity: A systematic review. Nutrition Reviews, 77(6), 383–410. https://doi.org/10.1093/nutrit/nuz002
• Kara, F., & Demirtaş, N. (2021). Gençlerde obeziteye bağlı kalp hastalıkları. Kardiyovasküler Hemşirelik Dergisi, 5(2), 88–95.
• Kumar, S., & Kelly, A. S. (2017). Review of childhood obesity. Circulation Research, 118(11), 1807–1820. https://doi.org/10.1161/CIRCRESAHA.116.307947
• Li, Y., Zhang, Q., & Wang, H. (2023). Adolescent obesity and blood pressure trends. Journal of Human Hypertension, 37(2), 112–118. https://doi.org/10.1038/s41371-021-00644-8
• Mahmut, R., & Yıldız, A. (2022). Türkiye’de adölesan obezite sıklığı ve risk faktörleri. Toplum ve Sağlık Araştırmaları Dergisi, 8(1), 45–52.
• McGill, H. C., McMahan, C. A., & Gidding, S. S. (2008). Obesity and atherosclerosis in youth. The Journal of Pediatrics, 152(5), 682–689. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2007.11.051
• Meher, R., Sharma, T., & Das, B. (2024). Adolescent obesity and hypertension in India. International Journal of Pediatrics, 38(3), 250–258. https://doi.org/10.1016/j.ijped.2023.05.004
• Mishra, V. (2024). Body mass index and blood pressure among Indian adolescents. Indian Heart Journal, 76(1), 32–38. https://doi.org/10.1016/j.ihj.2024.01.004
• Mottalib, A., et al. (2022). Digital intervention and lifestyle change in youth. Obesity Research & Clinical Practice, 16(4), 308–316. https://doi.org/10.1016/j.orcp.2022.05.003
• Ogden, C. L., Carroll, M. D., & Flegal, K. M. (2014). Body mass index in U.S. children. JAMA, 311(8), 806–814. https://doi.org/10.1001/jama.2014.118
• Ozen, N., & Arslan, A. (2020). Türkiye’de çocukluk çağı obezitesi: Görünüm ve öneriler. Beslenme ve Diyetetik Dergisi, 48(3), 320–328.
• Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., et al. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
• Powell-Wiley, T. M., et al. (2021). US trends in adolescent obesity. JAMA Pediatrics, 175(5), 536–544. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2020.6515
• Powell-Wiley, T. M., et al. (2022). Metabolic risks among obese adolescents. American Journal of Cardiology, 130(2), 214–221. https://doi.org/10.1016/j.amjcard.2022.01.007
• Powell-Wiley, T. M., et al. (2023). Adolescent metabolic health trends in the US: 2012–2022. American Journal of Cardiology, 134(3), 301–310. https://doi.org/10.1016/j.amjcard.2023.04.004
• Reilly, J. J., & Kelly, J. (2011). Long-term impact of childhood obesity. BMJ, 342, d377. https://doi.org/10.1136/bmj.d377
• Sayar, S., & Doğan, D. (2021). Adölesan obezitesinde hemşirelik yaklaşımları. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 10(2), 65–72.
• Shalabi, M., et al. (2025). Early-onset obesity and hypertension risk. Global Pediatric Health, 12(1), 1–9. https://doi.org/10.1177/2333794X251173653
• Silva, L. C., Mendes, T. R., & Costa, A. G. (2023). Obesity-induced hypertension in adolescents: A multicenter study. Journal of Pediatric Cardiology, 40(2), 145–152. https://doi.org/10.1016/j.jpc.2023.01.004
• Sun, S. S., & Schubert, C. M. (2015). Lipid profiles in overweight youth: Revisited. Pediatrics, 136(2), e450–e456. https://doi.org/10.1542/peds.2014-3057
• Tosun, Ö., & Yıldırım, H. (2021). Türkiye’de çocukluk obezitesine karşı toplum temelli müdahaleler. Toplum Sağlığı Dergisi, 11(4), 77–85.
• TURDEP-II. (2019). Türkiye Diyabet Epidemiyolojisi Araştırması II. Sağlık Bakanlığı Yayını.
• Türkiye Sağlık Bakanlığı. (2022). Türkiye Obezite ile Mücadele ve Kontrol Programı.
• Türkiye Sağlık Bakanlığı. (2023). Gençlerde obezite ve kardiyometabolik riskler.
• Uyanık, S., & Demir, B. (2020). Sağlık bilimleri öğrencilerinde obezite ve risk faktörleri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 88–94.
• Uyanık, S., & Demir, B. (2021). Üniversite gençlerinde obeziteye yönelik yaşam tarzı davranışları. Sağlık ve Toplum, 31(1), 11–19.
• Weiss, R., et al. (2014). Obesity and metabolic syndrome in children. New England Journal of Medicine, 370(23), 2262–2270. https://doi.org/10.1056/NEJMra1103623
• WHO. (2023). Childhood overweight and obesity. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight