Araştırma Makalesi

Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 4 Sayı: 1 14 Mart 2022
PDF İndir
EN TR

Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Çocukların yalan söyleme davranışlarına ilişkin algılayışları, farklı yalan türleri hakkında değerlendirmeleri araştırmalarda ele alınan konulardandır. Ancak bu konuda yapılan çalışmaların birbirinin karşıtı olan antisosyal ve prososyal niyetlerle söylenen yalanlara odaklandıkları görülmektedir. Yine bu çalışmalarda farklı hikâyeler üzerinden çocukların yalanı ne düzeyde makul gördükleri incelenirken, araştırmacıların çeşitli hikâyeler kullandıkları bilinmektedir. Mevcut çalışma ile hem yalanın özellikle prososyal türüne odaklanarak hangi nedenlerle söylenen prososyal yalanların daha uygun bulunduğu araştırılmış hem de hikâyelerin ölçmek istenilen kavramı ölçüp ölçmediğini görebilmek üzere “Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun” geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Çalışmaya yaşları 8-13 arasında değişen 144 kız ve 133 erkek olmak üzere 277 çocuk katılmıştır. Geçerlik çalışmaları kapsamında, açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiş ve testin son halinin 6’sı “prososyal yalan”, 3’ü başkasının talebi sonrasında ortaya çıkan “işbirlikçi yalan” ve 2’si kendi yararına söylenen “olumsuz yalan” olmak üzere 11 maddeli bir yapıya sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca, testin iç-tutarlılık katsayıları ve üç hafta ara ile yapılan uygulamalar sonucunda hesaplanan test-tekrar test güvenilirlik katsayıları testin oldukça güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Analiz sonuçları, Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun, ilk ve ortaokul çağındaki çocukların hangi tür yalanları daha uygun bulduklarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aydın, M. Ş., Dayhan, T., Eskicioglu, G., Karabacak, A., & Karakas, E. (2020). 3-5 Yaş çocuklarında zihin kuramı ve yönetici işlev becerilerinin olumsuz ve prososyal yalan söyleme davranışları üzerindeki etkisi. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 3(5), 47-60.
  2. Bok, S. (1978). Lying: Moral choice and private and public life. Hassocks: Harvester Press.
  3. Bryant, E. M. (2008). Real lies, white lies and gray lies: Towards a typology of deception. Kaleidoscope: A Graduate Journal of Qualitative Communication Research, 7, 23-48.
  4. Bussey, K. (1999). Children’s categorization and evaluation of different types of lies and truths. Child Development, 70, 1338–1347.
  5. Carlo, G., & Randall, B. A. (2002). The development of a measure of prosocial behaviors for late adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 31(1), 31-44.
  6. DePaulo, B. M., Ansfield, M. E., Kirkendol, S. E., & Boden, J. M. (2004). Serious lies. Basic and Applied Social Psychology, 26, 147-167.
  7. DePaulo, B. M., Kashy, D. A., Kirkendol, S. E., Wyer, M. M., & Epstein, J. A. (1996). Lying in everyday life. Journal of Personality and Social Psychology, 70(5), 979-995.
  8. Fu, G., Lee, K., Cameron, C. A., & Xu, F. (2001). Chinese and Canadian adults’ categorization and evaluation of lie-and truth-telling about prosocial and antisocial behaviors. Journal of Cross-Cultural Psychology, 32(6), 720-727.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gelişim Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

17 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Aydın, M. S., Karakelle, S., & Kumru, A. (2022). Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 4(1), 34-42. https://izlik.org/JA42DK26TS
AMA
1.Aydın MS, Karakelle S, Kumru A. Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KTPP Dergisi. 2022;4(1):34-42. https://izlik.org/JA42DK26TS
Chicago
Aydın, Muhammed Sukru, Sema Karakelle, ve Asiye Kumru. 2022. “Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 4 (1): 34-42. https://izlik.org/JA42DK26TS.
EndNote
Aydın MS, Karakelle S, Kumru A (01 Mart 2022) Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 4 1 34–42.
IEEE
[1]M. S. Aydın, S. Karakelle, ve A. Kumru, “Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, KTPP Dergisi, c. 4, sy 1, ss. 34–42, Mar. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42DK26TS
ISNAD
Aydın, Muhammed Sukru - Karakelle, Sema - Kumru, Asiye. “Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi 4/1 (01 Mart 2022): 34-42. https://izlik.org/JA42DK26TS.
JAMA
1.Aydın MS, Karakelle S, Kumru A. Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KTPP Dergisi. 2022;4:34–42.
MLA
Aydın, Muhammed Sukru, vd. “Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, c. 4, sy 1, Mart 2022, ss. 34-42, https://izlik.org/JA42DK26TS.
Vancouver
1.Muhammed Sukru Aydın, Sema Karakelle, Asiye Kumru. Prososyal Yalanın Uygunluğu Testi – Çocuk Formunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. KTPP Dergisi [Internet]. 01 Mart 2022;4(1):34-42. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42DK26TS