Harp Resimleri Sergisi ve Ali Sami Boyar

Savaşlar, askerî ve siyasi birer olay olmasının yanı sıra toplumsal bellekte derin izler bırakan kültürel deneyimler olarak da ele alınmalıdır. Bu bağlamda Harp Resimleri Sergisi, savaşın görselleştirilmesi ve topluma aktarılması noktasında önemli bir kültürel etkinliktir. Bu amaçla 1917’de Harbiye Nezareti’nin belirlediği on bir civarında ressama Şişli’de askeri bir depo atölye olarak tahsis edilir. Seçilen ressamlar, Türklerin savaşta göstermiş olduğu kahramanlıkları tuvallerine aktarırlar. Bu eserler Avrupa kamuoyunda basın yoluyla oluşturulan Osmanlı’nın kötü imajını silmek; savaş ortamında askerlerimizin ve Anadolu halkının mücadelelerini görselleştirmek amacıyla sergilenecektir. Üretilen bu resimlere ilave olarak, etkinlik dışındaki sanatçıların eserleri de eklenerek “Savaş Resimleri ve Diğerleri” adıyla Aralık 1917-Şubat 1918 tarihleri arasında önce Beyoğlu’nda bulunan Galatasaraylılar Yurdu’nda daha sonra da Viyana’da “Türk Ressamları Resim Sergisi” adıyla gerçekleştirilir. Sergi, I. Dünya Savaşı devam ederken Osmanlı Devleti’nin iç ve dış kamuoyuna karşı bir araç olarak kullandığı sanat ve siyaset ilişkisinin somut bir örneğidir. Osmanlı Devleti’nin son ve en büyük savaşının tuvallere yansıması, toplumsal hafızanın oluşmasına mutlaka katkı sağlamıştır. Şişli’deki atölyede hükümetin isteği doğrultusunda resimler yapan sanatçılar içinde Ali Sami Boyar’da yer alır. Ressamın askerî kimliği ve bu meslekteki tecrübesi, askeri temalı yapıtları üretmesinde doğrudan katkı vermiştir. Ali Sami Bey sergi konseptine uygun Osmanlı askeri figürlerinin yanı sıra günlük hayatın içinden sahneleri de tuvallerine taşır. Çallı Kuşağı’nın önemli ressamlarından biri olarak öne çıkan Boyar’ın sergideki eserleri, manzara, portreler ve askeri figürlü tablolardan oluşmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Harp Resimleri Sergisi üzerinden Boyar’ın eserlerini değerlendirerek, sanat ve savaş ilişkisini irdelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sergi katalogları, arşiv belgeleri, kitap, makale ve web üzerinden ulaşılan malzemeler üzerinden bilimsel bir analize gidilmiştir. Harp Resimleri Sergisi ve Ali Sami Boyar isimli bu çalışmada sanat-savaş ilişkisi, sanatın toplumsal işlevi ve kültürel belleğin şekillenmesindeki yeri açıklanmaya çalışılmıştır.