Derleme

Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et

Cilt: 3 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et

Öz

Et, insanların beslenmesinde kullanılan esansiyel amino asitler bakımından zengin temel protein kaynaklarından birisidir. Yapısında esansiyel amino asitlerden başka mineral, vitamin ve yağ asitlerini de içerir. Dünya genelinde ihtiyaç duyulan et miktarının büyük bir bölümü sığır, koyun ve keçi türü ruminant hayvanlardan elde edilmektedir. Et kalite özellikleri içsel ve dışsal kalite faktörleri olarak iki kategoride incelenebilir. İçsel faktörler, hayvanın türü, ırkı ve cinsiyeti gibi faktörlere göre değişen etin görünüm kalite özellikleri (renk, tekstür, kas içi yağ miktarı, yağ rengi, damlama ve tasfiye kaybı, vs.) ve yeme kalite özellikleri (yumuşaklık, lezzet, sululuk) gibi fizyolojik özellikleri ifade etmektedir. Dışsal faktörler ise et ürünlerinin güven kalite özelliklerini (mikroorganizma yükü, fiziksel ve kimyasal kalıntılar, gıda katkı maddeleri) ifade etmektedir. Etlerde kalite kriteri olarak kullanılan kimyasal bileşim, pH, renk, su tutma kapasitesi, yumuşaklık, sertlik, gevreklik, tekstür, lezzet, bozulma ve kontaminasyon gibi birçok özellik enstrümantal olarak tanımlanabilmektedir. Bu özellikler, tüketicilerin kaliteli et beklentilerinin karşılanmasında kriter olarak değerlendirilmektedir. Tüketiciler, mermerleşme oranı yüksek, parlak kırmızı renkli, orta düzeyde görünür yağ içeren ve taze et kokusuna sahip etleri kaliteli et olarak değerlendirmektedirler. Buna karşın ait olduğu türe özgü orijinal et rengini kaybetmiş, mermerleşme oranı nispeten daha az, aşırı görsel yağ içeren, anormal et kokusuna sahip etler ise düşük kaliteli etler olarak değerlendirilir. Bu makalede ruminant hayvanlardan elde edilen kırmızı etlerin kalitesini etkileyen genetik faktörler, yönetimle ilgili faktörler, hayvan besleme ve yemleme stratejileri, hayvanların kesimi ve daha sonra ete uygulanan işlemlerin et kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Babiker, S. A., El Khider, I. A., & Shafie, S. A. (1990). Chemical composition and quality attributes of goat meat and lamb. Meat Sci., 28(4), 273-277.
  2. Baik, M., Lee, J., Kim, S. Y., & Ranaweera, K. K. T. N. (2023). Factors affecting beef quality and nutrigenomics of intramuscular adipose tissue deposition. Animal Bioscience, 36(2), 350. https://doi.org/10.5713/ab.22.0380.
  3. Belhaj, K., Mansouri, F., Tikent, A., Taaifi, Y., Boukharta, M., Serghini, H. C., & Elamrani, A. (2021). Effect of age and breed on carcass and meat quality characteristics of beni‐guil and ouled‐djellal sheep breeds. The Scientific World Journal, (1), 5536793. https://doi.org/10.1155/2021/5536793.
  4. Berruga, M. I., Vergara, H., & Gallego, L. (2005). Influence of packaging conditions on microbial and lipid oxidation in lamb meat. Small Rumin. Res., 57(2-3), 257-264. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2004.08.004.
  5. Boztepe, S., Aytekin, İ. (2025). Kesim öncesi kırmızı et kalitesini etkileyen faktörler. Journal of Animal Science and Economics, 4(1), 40-53. https://doi.org/10.5281/zenodo.14871415.
  6. Choi, M. J., Abduzukhurov, T., Park, D. H., Kim, E. J., & Hong, G. P. (2018). Effects of deep freezing temperature for long-term storage on quality characteristics and freshness of lamb meat. Korean Journal for Food Science of Animal Resources, 38(5), 959. https://doi.org/10.5851/kosfa.2018.e28.
  7. Clinquart, A., Ellies-Oury, M. P., Hocquette, J. F., Guillier, L., Santé-Lhoutellier, V., & Prache, S. (2022). Review: On-farm and processing factors affecting bovine carcass and meat quality. Animal, 16, 100426. https://doi.org/10.1016/j.animal.2021.100426.
  8. Dıáz, M.T.; Velasco, S.; Caneque, V.; Lauzurica, S.; Ruiz De Huidobro, F.; Pérez, C.; González, J.; Manzanares, C. (2002). Use of concentrate or pasture for fattening lambs and its effect on carcass and meat quality. Small Rumin. Res. 43(3), 257–268. https://doi.org/10.1016/S0921-4488(02)00016-0.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zootekni, Genetik ve Biyoistatistik

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

28 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

17 Haziran 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Uyanık, Y., & Çayıroğlu, H. (2025). Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(1), 46-59. https://izlik.org/JA76XR87YP
AMA
1.Uyanık Y, Çayıroğlu H. Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et. KUJINAS. 2025;3(1):46-59. https://izlik.org/JA76XR87YP
Chicago
Uyanık, Yasin, ve Hayrettin Çayıroğlu. 2025. “Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et”. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3 (1): 46-59. https://izlik.org/JA76XR87YP.
EndNote
Uyanık Y, Çayıroğlu H (01 Haziran 2025) Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3 1 46–59.
IEEE
[1]Y. Uyanık ve H. Çayıroğlu, “Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et”, KUJINAS, c. 3, sy 1, ss. 46–59, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76XR87YP
ISNAD
Uyanık, Yasin - Çayıroğlu, Hayrettin. “Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et”. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3/1 (01 Haziran 2025): 46-59. https://izlik.org/JA76XR87YP.
JAMA
1.Uyanık Y, Çayıroğlu H. Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et. KUJINAS. 2025;3:46–59.
MLA
Uyanık, Yasin, ve Hayrettin Çayıroğlu. “Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et”. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2025, ss. 46-59, https://izlik.org/JA76XR87YP.
Vancouver
1.Yasin Uyanık, Hayrettin Çayıroğlu. Ruminant Hayvanlarda Et Kalitesini Etkileyen Faktörler: Çiftlikten Sofraya Kırmızı Et. KUJINAS [Internet]. 01 Haziran 2025;3(1):46-59. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76XR87YP