Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Öz
13. yüzyıldan itibaren Arap ve Fars edebiyatlarının etkisinde gelişen klasik Türk şiiri, 16. yüzyılda taklide dayalı etkileşimden kurtulup “klasikleşme” evresine geçmiştir. Bu ilerlemenin sağlanmasında, Bâkî ve Fuzûlî gibi büyük şairlerin etkisi yadsınamayacak düzeydedir. Klasik Türk şiirinde en çok kullanılan unsurlardan biri “mekân”dır. Genellikle gerçeküstü teşbih ve tasavvurlara konu edilen mekân ve mekânsal unsurlar, yer yer göndermelerle gerçekçi bir bakış açısıyla da ele alınır.
Bu çalışmada, doğal mekânlar içinde büyük bir öneme sahip olan “deniz” ve bazı unsurlarının, Bâkî ve Fuzûlî divanlarında tasavvur edilme biçimi ele alınmıştır. Divanlarda geçen deniz ile ilgili beyit ve bentlerden konuyu yansıtacak olanlar seçilmiş, şiirlerin anlam bütünlüğü esas alınarak klasik şiir geleneğinin belirlediği sınırlar çerçevesinde deniz ve unsurları şerh edilmeye, böylece şairlerin deniz tasavvuru ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, Hasan (2003). Çağdaş Türk Şiirinde Coğrafya. Edirne: Yort Savul Yayınları.
- Akyüz, Kenan, S. Beken, S. Yüksel, M. Cunbur (1996). Fuzûlî Divanı. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Aytekin, Feride (2005). Behiştî’de Tabiat ve Eşya. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi.
- Ayvazoğlu, Beşir (2014). Aşk Estetiği. İstanbul: Kapı Yayınları.
- Bachelard, Gaston (1996). Mekânın Poetikası. çev. A. Derman. İstanbul: Kesit Yayınları.
- Bayrak, Özcan (2013). Tevfik Fikret’in Şiirlerinde Mekân ve Algı. İstanbul: Kesit Yayıncılık.
- Beyatlı, Yahya Kemal (2015). Edebiyata Dair. İstanbul: Arı Matbaası.
- Burckhardt, Titus (1994). Aklın Aynası Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler. çev. V. Ersoy İstanbul: İnsan Yayınları.
- Devellioğlu, Ferit (1996). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugât. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
- Durmuş, İsmail (2004). “Methiye”. İslâm Ansiklopedisi. C. 29. İstanbul: TDV Yayınları. 406-408.