The Narrative Structure in the Stories of Yılmaz Uçar's Work Titled “İstanbul Düşü”

Öz

Yılmaz Uçar is a writer who occupies a place within post-1980 Turkish short story writing. He draws attention with his works that focus on the lower strata of society—especially low-income, poor, and working-class groups—and produces works within the framework of social realist sensibility. In Uçar’s stories, themes such as the life struggles of individuals who migrate from rural areas to the city, suffer from livelihood difficulties, and are economically and socially disadvantaged, as well as their inner worlds and the sense of marginalization they experience within the social order, are frequently explored. In this study, ten stories included in the author’s short story collection İstanbul Düşü —namely “Beşyüz Lira,” “Kalıp,” “Torbacı,” “İstanbul Düşü,” “Çakmakçı,” “Tonton Mobil,” “Kaçak,” “Kapıcı,” “Radyomu İsterim,” and “Borç Mektubu”— will be examined within the context of thematic construction. The study aims to reveal Uçar’s artistic perspective, social sensitivity, and view of the individual–society relationship by analyzing the thematic structure presented in these stories. This method seeks to uncover, as an integrated whole of conflicts that generate dramatic action, the fundamental layers of meaning in the plot, the transformations experienced by the characters, and the themes embedded in the deep structure of the text. In addition to depicting social reality, Uçar’s stories also shed light on the individual’s psychological fractures and inner conflicts in the face of this reality. Therefore, Uçar’s stories create a broad field of thought and critique on both individual and social levels. By examining the aforementioned ten stories through this method, the present study aims to determine the author’s place within Turkish short story writing.

Anahtar Kelimeler

• Yılmaz Uçar
• socialist realism
• individual-society relationship
• theme
• poverty
• migration

Yılmaz Uçar’ın “İstanbul Düşü” Adlı Eserindeki Öykülerde İzleksel Kurgu

Öz

Yılmaz Uçar, 80 sonrası Türk öykücülüğü içerisinde yer alan bir yazardır. Toplumun alt kesimlerine, özellikle de gelir seviyesi düşük, yoksul ve emekçi sınıflara odaklanan eserleriyle dikkat çeker; toplumcu gerçekçi duyuş çerçevesinde eserler verir. Uçar’ın öykülerinde çoğunlukla kırsaldan kente göç eden, geçim sıkıntısı çeken, ekonomik ve sosyal açıdan dezavantajlı bireylerin yaşam mücadeleleri, iç dünyaları ve toplumsal düzende yaşadıkları dışlanmışlık gibi konular işlenir. Bu çalışmada yazarın “İstanbul Düşü” adlı öykü kitabında yer alan “Beşyüz Lira”, “Kalıp”, “Torbacı”, “İstanbul Düşü”, “Çakmakçı”, “Tonton Mobil”, “Kaçak”, “Kapıcı”, “Radyomu İsterim” ve “Borç Mektubu” adlı on öykü; izleksel kurgu bağlamında incelenecektir. Çalışma, Uçar’ın bu öykülerinde ortaya koyduğu izleksel/tematik yapıyı çözümleyerek onun sanat anlayışını, toplumsal duyarlılığını ve birey-toplum ilişkisine bakışını ortaya koymayı amaç edinmiştir. Bu yöntem, metnin derin yapısında yer alan izleklerin, kişilerin yaşadığı dönüşümlerin ve olay örgüsünün temel anlam katmanlarını dramatik aksiyonu sağlayan çatışmalar bütününde ortaya çıkarmayı hedefler. Uçar’ın öyküleri, toplumsal gerçekliği betimlemesinin yanı sıra bu gerçeklik karşısında bireyin psikolojik kırılmalarına ve içsel çatışmalarına da ışık tutar. Dolayısıyla Uçar’ın öyküleri, bireysel ve toplumsal düzeyde geniş bir düşünce ve eleştiri alanı oluşturur. Bu çalışma yazarın söz konusu on öyküsünü belirtilen yöntem ışığında irdeleyerek yazarın Türk öykücülüğündeki yerini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yılmaz Uçar
• toplumcu gerçekçilik
• birey-toplum ilişkisi
• izleksel kurgu
• yoksulluk
• göç

Kaynakça

1. Aktaş, Şerif. “Edebî Metin ve Özellikleri”. Journal of Turkish Research Institute 15.39 (2010): 187-200.
2. Çopur, Gürhan. Kadının Romana Yansıyan Yüzü Ayla Kutlu. Ankara: İlbilge Yayıncılık Eğitim, 2020.
3. Duman, Yaren ve Alper Bilgili. “Göç Olgusunun Sonucu Olarak Kentleşme: Türkiye’de Göç ve Kentleşme Perspektifinde Gecekondulaşma”. Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Konularında Bilimsel Değerlendirmeler. Ed. Şahin Karabulut. Bursa: Ekin Yayınevi, 2022. 117-24.
4. Eliuz, Ülkü ve diğer. Cumhuriyet Dönemi Roman Okumaları. İstanbul: Kesit Yayınları, 2022.
5. Işık, Nazim. “Göç, Kültür ve Kimlik Üzerine Sosyolojik Bir Analiz: Sakarya İli Küpçüler ve Güneşler Örneği”. Yüksek Lisans Tezi. Anadolu Üniversitesi, 2018.
6. Korkmaz, Ramazan. “Romanda Dramatik Aksiyonu Sağlayan Değerlerin Görüntü Seviyeleri Üzerine Bazı Öneriler”. Yazınsal Okumalar. İstanbul: Kesit Yayınları, 2015. 100-14.
7. Sabri, Çakır. “Türkiye’de Göç, Kentleşme/Gecekondu Sorunu ve Üretilen Politikalar”. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi SDU Faculty of Arts and Sciences Sosyal Bilimler Dergisi 23 (2011): 209-22.
8. Yılmaz Uçar. İstanbul Düşü. İstanbul: Bilgi - Birikim Yayıncılık, 1996.