Semiotic Analysis of Yılanı Öldürseler Novel

Öz

Narratives are composed of layers of meaning. One of the methods used to analyze and interpret these layers is semiotics. This study aims to analyze Yaşar Kemal's novel Yılanı Öldürseler using the semiotic methods. For this purpose, both the analysis tools of Greimas's literary semiotics and Barthes's concepts of denotation and connotation were used in the analysis of the novel. First, the novel's discursive, narrative-semiotical and deep structure were examined. The novel's discursive structure was examined in the context of person, space, time and theme. Within the framework of its narrative-semiotic structure, the novel's manipulation, competence, performance and sanction stages were identified, actants and modalities were discussed. Then, the deep structure was examined and the novel's oppositions were examined using the semiotic square The symbolic concepts of snake and grandmother in the novel were also analyzed within the framework of the denotation/connotation dichotomy

Anahtar Kelimeler

• Yılanı Öldürseler
• actantial schema
• modality
• denotation
• connation

Yılanı Öldürseler Romanının Göstergebilimsel Çözümlemesi

Öz

Anlatılar, anlam katmanlarından oluşur. Bu katmanların ele alınıp yorumlanmasında kullanılan yöntemlerden biri de göstergebilimdir. Çalışmada Yaşar Kemal’in Yılanı Öldürseler eserinin göstergebilimsel yöntem kullanılarak çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla romanın çözümlenmesinde hem Greimas’ın yazınsal göstergebiliminin çözümleme araçları hem de Barthes’ın düzanlam ve yananlam kavramları kullanılmıştır. İlk olarak romanın söylemsel, anlatısal-göstergesel ve derin yapısı incelenmiştir. Romanın söylemsel yapısı kişi, uzam, zaman ve izlek bağlamında ele alınmıştır. Anlatısal-göstergesel yapısı çerçevesinde romanın eyletim, edinç, edim ve yaptırım aşamaları belirlenmiş; eyleyenler ve kiplikler ele alınmıştır. Ardından derin yapı incelenerek romandaki karşıtlıklar göstergebilimsel dörtgen kullanılarak incelenmiştir. Romanda simgesel değeri olan yılan ve babaanne kavramları da düzanlam/yananlanlam karşıtlığı çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yılanı Öldürseler
• eyleyenler şeması
• kiplik
• düzanlam
• yananlam

Kaynakça

1. Aminova, Lale. “Yaşar Kemal’in ‘Yılanı Öldürseler’ Hikayesi ve Abdulla Kadiri’nin ‘Ötgen Günler’ Romanlarında ‘Saf Aşk’ Teması ve ‘Kadın Motifi’”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 9.20 (2002): 163-168.
2. Bakıcı, Kerem. “Yılanı Öldürseler Romanında Anne Katli”. Ege Sosyal Bilimler Dergisi 3.1 (2022): 35-45.
3. Barthes, Roland. Göstergebilim İlkeleri. Çev. Berke Vardar ve Mehmet Rifat. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1979.
4. Bircan, Ufuk. “Roland Barthes ve Göstergebilim”. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 13.26 (2015): 17-41.
5. Groupe D’entrevernes. Analyse Sémiotique des Textes. Lyon: Presses Universitaires de Lyon, 1984.
6. Günay, Doğan. Göstergebilim Yazıları. İstanbul: Multilingual, 2002.
7. Günay, Doğan. 21. Yüzyılda Göstergebilim. İstanbul: Papatyabilim Yayıncılık, 2020.
8. Karadaş, Fırat. (2020). “The Collective Phallic Gaze, the Evil Eye and the Serpent in John Keats’ Lamia and Yashar Kemal’s to Crush the Serpent”. Folklor/Edebiyat 26. 102 (2020): 347-359.

9. Kemal, Yaşar. Yılanı Öldürseler. İstanbul: Yapı Kredi, 2018.
10. Kıran, Zeynel. “Sözceleme ve Göstergebilim”. Dilbilim Araştırmaları Dergisi 10 (1999): 93-99.
11. Kıran, Ayşe. “Çağdaş Bir Düşünme Biçimi olarak Göstergebilim”. Dilbilim 22 (2009): 1-16.
12. Özdemir, Fatih. “Yaşar Kemal’in Yılanı Öldürseler ve GG Márquez’in Kırmızı Pazartesi Romanlarında Cinayet, Cinnet ve Kötülük”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 11 (2021): 195-203.
13. Rifat, Mehmet. Göstergebilimin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları, 2014.
14. Rifat. Mehmet. XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları- 1. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2020.
15. Uzdu Yıldız, Funda. Göstergebilim Kiplikleri Açısından Anlatı Kişilerinin İncelenmesi. Doktora tezi. Ege Üniversitesi, 2011.
16. Yücel, Tahsin. Yapısalcılık. Can Yayınları, 2024.