Teacher Identity in Alev Alatlı’s Novels from the Perspective of Characterization Theories and Booth’s Concept of the Implied Author

Öz

Alev Alatlı, who holds a prominent position in the world of literature and thought, goes beyond individual narratives in her novels to explore profound reflections on social structures, the education system, and the conception of civilisation. In this context, teacher characters, which occupy a central place in Alatlı’s narrative universe, function as key agents in the transmission of knowledge, values, and consciousness. Approaches to character function and construction in literary theory, together with Wayne C. Booth’s concept of the “implied author,” enable the articulation of meanings that are not explicitly stated in the texts but are intellectually conveyed to the reader through characters. This study aims to examine Alatlı’s philosophy of education by analysing the teacher identities represented in her novels within the framework of characterisation theories. Accordingly, the roles of the narrator and the implied author will be evaluated from a narratological perspective in order to explore Alatlı’s intellectual world in depth. Furthermore, the author’s biographical identity will be compared with the concept of the implied author, and the extent to which the norms of the narrator and the implied author align with one another will be assessed.

Anahtar Kelimeler

• Alev Alatlı
• Characterization
• Implied Author
• Narratology
• Teacher Identity
• Turkish Novel

Proje Numarası

1919B012444769

Karakterleştirme Teorileri ve Booth’un “İma Edilen Yazar” Kavramı Üzerinden Alev Alatlı’nın Romanlarında Öğretmen Kimliği

Öz

Edebiyat ve düşünce dünyasında önemli bir konuma sahip olan Alev Alatlı, romanlarında bireysel hikâyelerin ötesine geçerek toplumsal yapı, eğitim sistemi ve medeniyet tasavvuru üzerine derin düşüncelerine eserlerinde yer vermektedir. Bu bağlamda Alatlı’nın anlatı evreninde öne çıkan öğretmen karakterleri bilgi, değer ve bilinç aktarımında bir araç niteliğindedir. Edebiyat kuramlarında karakterin işlevi ile inşasındaki yaklaşımlar ve Wayne C. Booth’un “ima edilen yazar” kavramı romanlarında doğrudan dile getirilmeyen fakat okuyucuya karakterler üzerinden düşünsel olarak sezdirilmek istenen fikirlerin ortaya çıkmasına imkân tanımaktadır. Bu çalışmada Alev Alatlı’nın eğitim felsefesi üzerinde durulacak ve romanlarında yer alan öğretmen kimlikleri karakterleştirme teorileri üzerinden incelenecektir. Böylece “ima edilen yazar” ile anlatıcının rolleri anlatıbilim merkezli değerlendirilerek Alatlı’nın düşünce dünyası derinlemesine ele alınmış olacaktır. Alev Alatlı’nın yazar kimliği, ima edilen yazar kavramı ile karşılaştırılacaktır. Anlatıcı ile ima edilen yazarın normlarının birbiriyle uyuşup uyuşmadığı değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Alev Alatlı
• Karakterleştirme
• İma Edilen Yazar
• Anlatıbilim
• Öğretmen Kimliği
• Roman

Destekleyen Kurum

Kapadokya Üniversitesi, Beşerî Bilimler Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Tübitak 2209-A üniversite öğrencileri destekleme projeleri kapsamında Dr. Öğr. Üyesi Duygu Oylubaş Katfar danışmanlığında 2024/1 dönemi desteklenmeyi hak kazanan 1919B012444769 numaralı proje çıktısıdır.

Proje Numarası

1919B012444769

Kaynakça

1. Aka Erdem, Nilüfer. “Alev Alatlı Romanlarının Entelektüel Özne Bağlamında Değerlendirilmesi”. KÜN Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 5.1 (Haziran 2025): 4-23.
2. Aksiyon Dergisi. “Üniversite” Bir “Amaç” Değil, Bir “Araç”tır. https://alevalatli.org.tr/universite-bir-amac-degil-bir-aractir/, 2006.
3. Alatlı, Alev. ‘Nuke’ Türkiye. İstanbul: Alfa Yayınları, 2001.
4. Alatlı, Alev. Aydınlanma Değil, Merhamet!. İstanbul: Everest Yayınları, 2004.
5. Alatlı, Alev. Beyaz Türkler Küstüler. İstanbul: Everest Yayınları, 2013.
6. Alatlı, Alev. Dünya Nöbeti. İstanbul: Everest Yayınları, 2020.
7. Alatlı, Alev. Eyy Uhnem! Eyy Uhnem!. İstanbul: Everest Yayınları, 2008.
8. Alatlı, Alev. İşkenceci. İstanbul: Kapı Yayınları, 2024.

9. Alatlı, Alev. Kâbus. İstanbul: Kapı Yayınları, 2024.
10. Alatlı, Alev. Kadere Karşı Koy A.Ş. İstanbul: Turkuvaz Haberleşme ve Yayıncılık, 2022.
11. Alatlı, Alev. O.K. Musti, Türkiye Tamamdır. İstanbul: Alfa Yayınları, 2001.
12. Alatlı, Alev. Rüya. İstanbul: Everest Yayınları, 2007.
13. Alatlı, Alev. Valla, Kurda Yedirdin Beni!. İstanbul: Alfa Yayınları, 2003.
14. Alatlı, Alev. Viva La Muerte. İstanbul: Alfa Yayınları, 2001.
15. Alatlı, Alev. Yaseminler Tüter mi, Hâlâ?. İstanbul: Everest Yayınları, 2009.
16. Ariş, Emine. “Halit Ziya Uşaklıgil’in romanlarında karekter ve tip oluşumu”. Yüksek lisans tezi. Adıyaman Üniversitesi, 2011.
17. Booth, Wayne C. Kurmacanın Retoriği. Çev. Bülent O. Doğan. İstanbul: Metis Yayınları, 2012.
18. Chatman, S. Öykü ve söylem-filmde ve kurmacada anlatı yapısı. Çev. Özgür Yaren. De Ki Yayınları, 2008.
19. Dervişcemaloğlu, Bahar. Anlatıbilime Giriş. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2014.
20. Dervişcemaloğlu, Bahar. “Yaban Romanında “İma Edilen Yazar” Sorunsalı”. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi 7.1 (2020): 56-76.
21. Erkman Akerson, Fatma. Edebiyat ve Kuramlar. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2022.
22. Forster, Edward Morgan. Roman Sanatı. Çev. Ünal Aytür. İstanbul: Adam Yayınları, 1985.
23. Karasar, H. A. Eğitim Yöntemimiz. https://kapadokya.edu.tr/hakkimizda/egitim-yontemimiz. Oğur, Ümit. Anlatıbilim Yaklaşımları ve Dijital Ortam Anlatıları Üzerine Bir İnceleme. Söylem Filoloji Dergisi 9.1 (2024): 230-41.
24. Oylubaş Katfar, Duygu. Güvenilmez Anlatıcı ile Okurun Şüpheli Sözleşmesi: Bu Kitabı Çalın. Folklor/Edebiyat 31.124 (2025): 1037-50.
25. Oylubaş Katfar, Duygu. “Klasik Tarihî Romanda Karakterleştirme”. Doktora tezi. Erciyes Üniversitesi, 2020.
26. Özden, Dimaze. “Alev Alatlı perspektifinden Türkiye’de batılılaşma ve aydın meseleleri”. Yüksek lisans tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, 2023.
27. Şahinkaya, Şeyma. “Luigi Pirandello’nun Dışlanmış Kadın ile Alev Alatlı’nın Yaseminler Tüter Mi, Hâlâ? Romanlarının Kadın Sorunu Bağlamında Karşılaştırılması”. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi 3.5 (2020): 77-90.
28. Yivli, Oktay. “Alev Alatlı’nın Romancılığı”. Doktora tezi. Ankara Üniversitesi, 2009.