Araştırma Makalesi

تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى

Sayı: 12 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN KU AR

تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى

Öz

د ڕێزمانا مه‌عریفیدا، دشێین چه‌مكێن ڕێزمانى ژ لایێ واتاییڤه‌ ل دویڤ پێشنموونه‌يێ‌ و نه‌خششێوه‌یێن وێناكرى سالۆخەت بده‌ین؛ واتایا پێشنموونه‌يى‌ چه‌مكه‌كه‌ بۆ ئه‌زموونێن مرۆڤى دزڤڕیت و واتایا نه‌خششێوه‌یى بۆ چالاكییا مه‌عریفى د هۆشێ مرۆڤیدا دزڤڕیت. ئێك ژ ئه‌ڤان كه‌ره‌سته‌يێن كو دشێين ل دويڤ ئه‌ڤێ مژارێ پۆلين و شڕۆڤه‌ بكه‌ين، ئه‌وژى ئامرازن. كه‌تیگۆر به‌ندى ب ئێك ژ بابه‌تێن بنه‌ڕه‌تى د بیاڤێ زمانڤانییا مه‌عریفیدا ب تایبەتی كه‌تیگۆريیێن تیرۆژكى دهێته‌هژمارتن، بابه‌ته‌كێ دییێ ڕێچكه‌یا مه‌عریفییه‌ و تێدا دهێته‌گۆتن كو كه‌تیگۆرییێن جودایێن هه‌ر كۆمه‌له‌یه‌كێ خودان پێكهاته‌یه‌كا تیرۆژكى و ئه‌ندامبوونه‌یا پێپه‌لیسكییه‌، سنووره‌كێ دیاركرى د ناڤبه‌را كۆمه‌له‌یاندا نینه‌ و ئه‌ندام ل سه‌ر زنجیره‌كا پێكڤه‌گرێداینه‌. ئامراز بریتییه‌ ژ ئه‌وان په‌یڤان یێن پرانییا جاران په‌یڤ، یان گرۆپه‌كێ په‌یڤان دده‌ته‌ پال كاره‌كى، هه‌ڤالناڤه‌كى، هنده‌ك ناڤێن كۆم يان ... و دكه‌ته‌ ته‌واوكه‌ر یان ژى پێدڤیيێن ئه‌وێ، ب ده‌ربڕینه‌كا دى په‌یوه‌ندییا په‌یڤێ ل گه‌ل كارى ده‌ستینشان دكه‌ت. ب ئه‌ڤى ڕه‌نگى‌، ڤه‌كۆلین‌ بزاڤێ دكه‌ت، تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى (Taylor & Evans) د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا نیشان بده‌ت. تۆڕا واتایى شێوازه‌كێ گرافیكییه‌ بۆ نیشاندانا چه‌مكان،‌ كو هه‌لگرێ كۆمه‌كا گرێ و گیره‌كێن د ناڤبه‌را ئه‌واندايه‌. هه‌ر گرێيه‌ د ئه‌ڤێ تۆڕێدا‌ چه‌مكه‌كى نیشان دده‌ت و هه‌ر گیره‌كه‌كێژى په‌یوه‌ندییا د ناڤبه‌را ئه‌وان چه‌مكاندا نیشان دده‌ت. ئارمانج ژ ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلینێ ئه‌ڤه‌یه‌ كو بزانین تۆرا واتاييا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا ل دویڤ مۆدێلا ناڤبرى چاوایه‌. هه‌روه‌سا بزانين ئه‌رێ مۆدێله‌كا گونجايه‌ و پيڤه‌رێن ئه‌وێ دشێن بۆ دياركرنا تۆڕا واتاییا ئامرازێن زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدینیژى بهێنه‌بكارهينان. ل دووماهييێ ديار بوو كو ئامرازێ "ژ" تۆڕه‌كا واتاييا ڕێكخستى هه‌يه‌ و دشێن هه‌تا سی و پێنج واتايان بۆ دۆخێن جودا ده‌ستنيشان بكه‌ين.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. بادامدرى، زهرا و ديگران،(1401)، كاربرد طرح واره‌هاى تصويرى در آموزش حروف اضافه؛ مطالعه موردى حرف اضافه "به‌" در زبان فارسى، نشريه‌ جستارهاى زبانى، 135، ش1 (پياپى 67)، فروردين و ارديبهشت، صص 597-628.
  2. بامشادى، پارسا و ديگران، (1396)، معناكاوى دو حرف اضافه در كردى گورانى: رويكردى شناختى، پژوهش هاى زبانى، سال 8، شمارة 1، بهار و تابستان ، صص21-40.
  3. دهقان، مسعود و ديگران، (1397)، بررسى كاربردى-معنايى /Ɂæra/ در كردى از ديدگاه‌ شناختى، زبان و زبان شناسى، دوره‌ چهاردهم، بهار و تابستان، شمارة 27.
  4. رضويان، حسين و خانزاده‌، معصومه‌،(1393)، چندمعنايى حرف اضافه "به‌" در زبان فارسى با رويكرد معنى شناسى شناختى، فصلنامه‌ مطالعات و گويش هاى غرب ايران، دانشكده‌ ادبيات و علوم انسانى، دانشگاه‌ رازى كرمانشاه، سال دوم، شمارة 7، زمستان، صص 57-79.
  5. زاد، كتايون كوچكى و واعظى، هنگامه‌، (1398)، بررسى حدنمايى حروف اضافه در زبان فارسى از منظر زبان شاسى شناختى، زبان فارسى و گويش هاى ايرانى، سال چهارم، دوره‌ دوم، پاييز و زمستان، شماره‌ پياپى 8، صص 145-164.
  6. زاهدى، كيوان و زيارتى، عاطفه محمدى، (1390)، شبكة معنايى حرف اضافه فارسى "از" در چهارچوب معنى شناسى شناختى، تازه‌هاى علوم شناختى، سال 13، شمارة 1. صص 67-80.
  7. عبدالكريمى، سپيده‌ و فلاح، سارا بابايى، (1400)، معانى طرحواره‌اى حروف اضافه "براى" و "تا" در توضيح دستورى شدگى ثانويه آنها، نشريه‌ پژوهش هاى زبان شناسى، سال سيزدهم، شماره‌ اول، شماره‌ ترتيبى 24، بهار و تابستان، ، صص 65-88.
  8. فردوسى، طاهره وحيدى، (1396)، درس نامه‌ آموزش حروف اضافه با رويكرد معنى شناختى براى آموزش به‌ غير فارسى زبانان (مطالعه موردى: حرف اضافه "از")، مجله‌ زبانشاسى و گويش هاى خراسان، دانشگاه فردوسى مشهد، پاييز و زمستان، شماره‌ پياپى 17، صص 175-202.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Kürtçe

Konular

Kürt Dili, Edebiyatı ve Kültürü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2025

Kabul Tarihi

29 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 12

Kaynak Göster

APA
Abdullah, A., Ali, D., & Ahmed, S. (2025). تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى. Kurdiyat, 12, 67-82. https://doi.org/10.55118/kurdiyat.1789539
AMA
1.Abdullah A, Ali D, Ahmed S. تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى. Kurdiyat. 2025;(12):67-82. doi:10.55118/kurdiyat.1789539
Chicago
Abdullah, Abdulsalam, Dilbreen Ali, ve Shorashvan Ahmed. 2025. “تۆڕا واتاییا ئامرازێ ‘ژ’ د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى”. Kurdiyat, sy 12: 67-82. https://doi.org/10.55118/kurdiyat.1789539.
EndNote
Abdullah A, Ali D, Ahmed S (01 Aralık 2025) تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى. Kurdiyat 12 67–82.
IEEE
[1]A. Abdullah, D. Ali, ve S. Ahmed, “تۆڕا واتاییا ئامرازێ ‘ژ’ د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى”, Kurdiyat, sy 12, ss. 67–82, Ara. 2025, doi: 10.55118/kurdiyat.1789539.
ISNAD
Abdullah, Abdulsalam - Ali, Dilbreen - Ahmed, Shorashvan. “تۆڕا واتاییا ئامرازێ ‘ژ’ د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى”. Kurdiyat. 12 (01 Aralık 2025): 67-82. https://doi.org/10.55118/kurdiyat.1789539.
JAMA
1.Abdullah A, Ali D, Ahmed S. تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى. Kurdiyat. 2025;:67–82.
MLA
Abdullah, Abdulsalam, vd. “تۆڕا واتاییا ئامرازێ ‘ژ’ د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى”. Kurdiyat, sy 12, Aralık 2025, ss. 67-82, doi:10.55118/kurdiyat.1789539.
Vancouver
1.Abdulsalam Abdullah, Dilbreen Ali, Shorashvan Ahmed. تۆڕا واتاییا ئامرازێ "ژ" د زمانێ كوردى-گۆڤه‌را به‌هدينيدا: ل دویڤ مۆدێلا فره‌واتاییا بنه‌مادار يا تایله‌ر و ئیڤانزى. Kurdiyat. 01 Aralık 2025;(12):67-82. doi:10.55118/kurdiyat.1789539