GAYBÎ BİLGİNİN KAYNAĞI AÇISINDAN GELECEKLE ALAKALI HADİSLERE YAPILAN İTİRAZLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu çalışmada Hz. Peygamber’in gayb bilgisinin kaynağına yöneltilen itirazlar değerlendirilmiştir. Bu itirazlara geçilmeden önce İslam inancında gaybın ne olduğundan bahsedilmiş gayb konusunun evrensel bir merak konusu oluşuna ve Hz. Peygamber’in kâhinden farkına dair değerlendirmelere yer verilmiştir. Hadis kaynaklarında gaybla alakalı rivayetler “fiten”, “melahim”, “eşrâtü’s-sâa”, “delâilü’n-nübüvve” kavramları altında işlenmiştir. Hz. Peygamber’in gayb bilgisine yöneltilen itirazlar kaynağı ve muhtevası açısından olmak üzere tasnif edilerek kaynağı açısından olan itirazları ortaya çıkaran bir faktör olarak oryantalist çalışmalara işaret edilmiştir. Bu çalışmaların etkisiyle yaşanan tartışmalar hadisler etrafında şüpheler oluşturmuş ve bunun sonucunda da farklı bir peygamber tasavvuru oluşmuştur. Bu durumun en belirgin yansıması da pozitivist, rasyonalist anlayışa uymayan nasların reddedilmesi veya te’vil edilmesi olmuştur. İslam âlimleri insana göre gaybı; mutlak ve izafî olmak üzere iki kategoriye ayırıp gaybla ilgili kavram kargaşasının önüne geçmiştir. Kaynağı açısından yapılan itirazların, Kur’an dışında vahiy alması mümkün olmayan bir peygamber tasavvurunun neticesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mâtürîdî, Eş’arî ve Mu‘tezilî âlimlerin görüşleriyle de tezat olan bu itirazların metodolojik ve mantıkî tutarsızlıkları belirtiltilmiştir.