Kur'an-ı Kerim'in Tevekkül Konusundaki Belagatli Üslubu "Analitik Bir İnceleme"

Öz

:Tevekkül, imanın bir sıfatı, Allah'ı tanımanın meyvelerinden biri ve tevhid inancının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Tevekkülün bireylerin ve toplumların hayatındaki önemi sebebiyle Kur'an-ı Kerim bu konuya özel bir önem vermiş; tevekkülü emretmiş, tevekkül edenleri övmüş, tevekkülün faziletini ve dünya ile ahiretteki etkilerini açıklamıştır. Tevekkülün önemi, olayların Allah'a teslim edilmesi ve O'na yöneliş ile bu olayların gerçekleşmesi için maddi sebeplerin alınmasını birleştirmesinden kaynaklanır. Bu yönüyle tevekkül, iman ile ameli, ruh ile maddeyi bir araya getirir. Bu da bireyde ruhani huzur, psikolojik istikrar, özgüven, karar verme bağımsızlığı ve başkalarına bağımlı olma hissinden kurtulma gibi etkiler oluşturur. Bu çalışmanın amacı, Allah’a tevekkül konusunu, üsluplarını ve ifadelerini inceleyerek ele almaktır. Çalışma, tevekkül konusunu işleyen tematik bir yaklaşımı, Kur’an üslubunun özelliklerini, belagatini ve anlam derinliğini ortaya koyan bir ifade incelemesiyle birleştirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, Müslümanları tevekkülün bireyler ve ümmet için önemi konusunda bilinçlendirmeyi ve düşmanlarından korku, teslimiyet ve taleplerine boyun eğme zayıflığından kurtulmaya teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Kur'an'daki tevekkül konusunun geniş bir şekilde ele alındığı, farklı üsluplar ve çok çeşitli ifadelerle işlendiği görülmüştür. Üslup açısından, haber ve inşa cümleleri bir arada kullanılmış; bireylere yönelik olarak peygamberlere, topluluğa yönelik olarak ise müminlere hitap edilmiştir. Tevekkül kavramı, geçmiş, şimdiki zaman ve emir kipleri olmak üzere fiil çekimlerinin üç farklı biçiminde ele alınmış, aynı zamanda isim olarak da kullanılmıştır. Çalışma, tevekkül konusundaki Kur'an üslubunu incelemek ve bu ifadelerin belagatini analiz etmek için analitik-belagat metoduna dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tefsir
• Kur'an Üslup
• Allah'a Tevekkül
• Belagat Metodu
• Üslup

From the eloquence of the Qur’anic style in the discourse of trust in Allah Almighty

Öz

Trusting in Allah is a characteristic of faith, and a fruit of the fruits of knowledge of Allah, and it is the result of the sincerity of monotheism. Due to the importance of trust in Allah in the lives of individuals and societies, the Holy Qur’an paid attention to it, commanded it, praised its people, and explained its virtue and effects in this world and the hereafter. The importance of trust in Allah is due to the fact that it combines surrendering matters to Allah and turning to Him and taking the material causes to achieve these matters. Therefore, it combines faith and work, between the spirit and the material, which creates a state of spiritual tranquility, psychological stability, self-confidence, independence in decision-making, and not feeling weak and subservient to anyone other than Allah Almighty. This study aims to present the topic of trust in Allah Almighty by studying its methods and formulas; In order to combine the objective study that presents the topics of trust and the rhetorical study that reveals the characteristics of the Qur’anic style and shows its beauty and its rhetorical and semantic purposes, as it aims to direct Muslims to the importance of trusting in Allah Almighty for the nation and for individuals, and to get rid of that weakness, humiliation, and falling under the terror of fear of their enemies and submitting to them and surrendering to their demands. The study showed the breadth of the Qur’anic discourse in talking about trusting in Allah, the diversity of its styles, and the multiplicity of its forms. It combined the informative and constructive style, the individual’s address to the prophets and the group’s address to those who believe in them, and used the formula of trust in its three actual forms: past, present, and imperative, as well as the noun. The study relied on the analytical rhetorical method that presents the Qur’anic styles in the discourse of trusting in Allah with a rhetorical analysis of them.

Anahtar Kelimeler

• İnterprtation
• Qur'an discurse
• Trust in Allah
• Rhetorical methode
• style

"من بلاغة الأسلوب القرآني في خطاب التوكُّل على الله تعالى "دراسة تحليليَّة

Öz

إنَّ التوكُّل على الله خصلةٌ من خِصَال الإيمان، وثمرة من ثمار المعرفة بالله، وهو نتيجة صدق التوحيد، ولأهميَّة التوكُّل على الله في حياة الأفراد والمجتمعات، اهتمَّ به القرآن الكريم، فأمر به، وأَثْنَى على أهله، وبَيَّن فضلَهُ وآثارَهُ في الدنيا والآخرة، وتعود أهميَّة التوكُّل على الله إلى أنَّه يجمع بين تسليم الأمور لله والإنابة إليه وبين الأخذ بالأسباب الماديَّة لتحقيق هذه الأمور، ومن ثم فهو يجمع بين الإيمان والعمل، بين الروح والمادة، وهو ما يخلق حالةً من السكينة الروحيَّة والاستقرار النفسي والثقة في الذات، والاستقلال في القرار، وعدم الشعور بالضعف والتابعية لغير الله تعالى. وتهدف هذه الدراسةُ إلى أن تعرض لموضوع التوكُّل على الله سبحانه من خلال دراسة أساليبه وصِيغِهِ؛ لكي تجمع بين الدراسة الموضوعيَّة التي تعرض لموضوعات التوكُّل والدراسة البيانيَّة التي تكشف خصائص الأسلوب القرآني وتُبَيِّن جمالَهُ ومَقَاصِدَهُ البلاغيَّة والدلاليَّة، كما تهدف إلى توجيه المسلمين إلى أهميَّة التوكُّل على الله سبحانه للأمَّة وللأفراد، والتخلُّص من ذلك الضَّعْفِ والهَوَانِ والسُّقُوطِ تحت رَهْبَةِ الخوف من أعدائهم والخضوع لهم والاستسلام لمطالِبِهِم، وقد تَبَيَّنَ من الدراسة اتَّساعُ الخطابِ القرآنيِّ في الحديث عن التوكُّل على الله، وتنوَّعُ أساليبِهِ، وتعدُّدُ صُورِهِ، فقد جمع بين الأسلوب الخبري والإنشائي، وخطاب الفرد للأنبياء وخطاب الجماعة للمؤمنين بهم، واستعمل صيغة التوكُّل في صورها الفعليَّة الثلاث: الماضي والمضارع والأمر، كما استعمل الاسم، وقد اعتمدت الدراسةُ على المنهج البياني التحليلي الذي يعرض لأساليب القرآن في خطاب التوكُّل على الله مع التحليل البياني لها.

Anahtar Kelimeler

• التفسير
• الأسلوب القرآني
• التوكُّل على الله
• الخطاب
• الأسلوب

Kaynakça

1. Âlûsî, Ebü’l-Meâlî Cemâlüddîn Mahmûd Şükrî b. Abdillâh b. Mahmûd. Rûḥu’l-Meʿânî fî Tefsîri’l-Ḳurʾân ve’S-sebʿi’l-Mesânî. Thk. Mehir Hebbüş. Beyrut: Müessesetür-Risale, 2010.
2. Beyhakī, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. Şü’abül’l-iman. Thk. Abdulmudy Hamid. Riad: Mektebetur-Ruşd, 1.Baskı, 2003.
3. Cürcânî, Abdulkahir b. Abdurrahman b. Muhammed. Delâʾilü’l-iʿcâz, Thk. Mahmut Muhammed Şakir. Kahire: Cedde: Daru'l-Medeniy, 3. baskı M. 1992.
4. Ebu Hayyan el-Endelusi, Muhammed b. Yusuf. el-Baḥru’l-Muḥit. Thk. Adil Ahmet Abdulmevcut ve diğerleri. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2001.
5. Ebu's-Su'ûd, Muhammed b. Muhammed el-Emâdiy. İrşâdü’l-ʿaḳli’s-selîm ilâ mezâya’l-Kitâbi’l-Kerîm. Riyad: Mektebetur-Riyadil-Hadîse, tsz.
6. Enbârî, Ebû Bekr Muhammed b. el-Kāsım b. Muhammed. el-Müẕekker ve’l-müʾennes̱. Thk. Muhammed Abdülhâliḳ Uzayme. Kahire: el-Meclisu-L’ale Lilülümi el-İslemiyye, 1999.
7. Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Ziyâd b. Abdillâh el-Absî. el-Müẕekker ve’l-müʾennes̱. Thk. Ramazan Abdüttevvâb. Kahire: Mektebetül-Türâs, 2. Baskı, 1989.
8. Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Ziyâd b. Abdillâh el-Absî. Meâni’l-Kur’ân. Thk. Ahmed Yûsuf Necâtî – M. Ali en-Neccâr. Kahire: Dârul-Kütüb i-İ’lmiyye, 1374/1955.

9. İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir b. Muhammed b. Muhammed. et-Taḥrîr ve’t-Tenvîr. Tunus: Dâru Sihnûn, DT. İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ b. Muhammed er-Râzî el-Kazvînî el-Hemedânî. Muʿcemü meḳāyîsi’l-luġa. Thk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn, Beyrut: Dârul-Cebel, Ts.
10. İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb ez-Züraî ed-Dımaşkī el-Hanbelî. Bedâʾiʿu’l-fevâʾid. Thk. Hişam Abdil-Aziz Atâ, ve Adil Abdi-Hamidil-Adevî. Mekke: Mektebetü Nizêr Mustafa el-Bez, 1.Baskı, 1996.
11. İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb ez-Züraî ed-Dımaşkī el-Hanbelî. Medâricü’s-sâlikîn (beyne menâzili “iyyâke naʿbüdü ve iyyâke nesteʿîn”). Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1408.
12. İbn Kemâl Paşa. Tefsîru İbn Kemâl Paşa. Thk. Mahir Edib Habbûş. İstanbul: Mektebetü’l-İrşâd ve Dâru’l-Lübâb, 1.Baskı, 2018.