KIYI ANLATILARI: GÖLYAZI’DA KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASINA İLİŞKİN ÖNERİLER

Öz

Bu çalışma Gölyazı yerleşimini, kültür mirasının korunması ile güncel mekânsal ve toplumsal ihtiyaçların bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı sürdürülebilir yerleşim modeli olarak incelemektedir. Makale, 2024/25 güz döneminde MSGSÜ Mimarlık Bölümü Güldehan Atay’ın mimari proje atölyesindeki mimarlık öğrencisi Melike Cengizhan’ın projesi özelinde geliştirilmiştir. 

Gölyazı, çok katmanlı tarihsel yapısı, göl ekosistemiyle kurduğu ilişki ve geleneksel geçim pratikleriyle önemli bir kültüre sahiptir. Bu proje, Gölyazı’yı farklı sosyal katmanlarla, kültür sürekliliği, sosyal kapsayıcılık ve yerel ekonomik dayanıklılık eksenlerinde ele almaktadır.

Kültür mirasının mimari proje atölyelerinde ele alınması, öğrencilerin hem fiziksel çevreyi hem de tarihsel katmanları, toplumsal aidiyetleri ve mekânsal kimliği tasarım sürecine katmalarını sağlayarak mimari eğitimde çok katmanlı düşünmeyi pekiştirir.

Makalede önerilen kültür rotası ve arkeopark, Gölyazı’nın tarihsel belleğini gündelik yaşamla bütünleştirerek kültür mirasını yaşayan bir deneyime dönüştürmeyi amaçlamaktadır. Tekne Evi ve İpek Böcekçiliği Atölyesi gibi üretim odaklı mekânsal öneriler, balıkçılık ve geleneksel zanaatlara dayalı yerel ekonomiyi destekleyerek kooperatifleşme ve eğitim programları aracılığıyla özellikle kadınlar ve gençlerin üretime katılımını teşvik etmektedir. Tasarım önerisi, Gölyazı’nın kültür mirasını anlamayı, aktarmayı ve mimari önerileri tartışmaya açmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• gölyazı
• kültürel miras
• mimari
• tasarım
• proje stüdyosu

COASTAL NARRATIVES: CULTURAL HERITAGE CONSERVATION STRATEGIES FOR GÖLYAZI

Öz

This study examines Gölyazı as a sustainable settlement model that balances cultural heritage preservation with current spatial and social needs. It is based on a project by architecture student Melike Cengizhan, developed in Güldehan Atay’s architecture design studio at MSGSÜ’s Department of Architecture (Fall 2024/25).

Gölyazı’s significance lies in its multi-layered history, lake ecosystem relationship, and traditional living practices. The project engages with cultural continuity, social inclusion, and local economic resilience across diverse social strata. 

Integrating cultural heritage into architectural education encourages students to weave together physical, historical, social, and spatial dimensions in their design thinking.

The proposed cultural route and archeopark connect historical memory with daily life. Production-focused interventions — a Boat House and Silkworm Farming Workshop — support the local fishing and craft economy while promoting women’s and youth participation through cooperatives and educational programs. The proposal ultimately seeks to sustain Gölyazı’s cultural heritage and open it to broader architectural dialogue.

Anahtar Kelimeler

• cultural heritage
• golyazı
• architecture
• design studio

Kaynakça

1. Aybek, S., & Öz, A. K. (2007). Preliminary Report of the Archaeological Survey at Apollonia ad Rhyndacum in Mysia. Colloquium Anatolicum, 6, 179-198.
2. Cetintas555. (2020, 30 Aralık). Uluabat from sky [Fotoğraf]. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Uluabat_from_Sky.jpg
3. Dostoğlu, N., & Şahin, D. (Ed.). (2016). Gölyazı (Apollonia ad Rhyndacum): Tarih, Arkeoloji ve Mimarlık. Bursa: Nilüfer Belediyesi Yayınları.
4. Karahan, E. C. (2022). Gölyazı 1 pafta 1126 parselde bulunan yapının koruma projesi. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi.
5. Kayra, O. (2025, 29 Ekim). Silk workshop found in Bursa’s Gölyazı during Apollonia excavations. Arkeonews.
6. Okumuş, G., & Bilgin Altınöz, A. G. (2018). Sürdürülebilir Koruma İçin Değişimi Anlamak Ve Yönetmek: Karmaşık Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı Olarak Gölyazı (Apolyont) Bursa Örneği. Türkiye Yerleşimsel Morfoloji Araştırma Ağı II. Yerleşimsel Morfoloji Sempozyumu. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi.
7. Öz, A. K. (2017). Uluabat Gölü Çevresi Mimari Ve Arkeolojik Yüzey Araştırması. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Kitaplığı.
8. Ramirez, D. (2025, 30 Ekim). 19th-Century silk workshop unearthed in the ancient city of Apollonia ad Rhyndacum, Bursa. Anatolian Archaeology.

9. Şahin, D. & Gülsefa, G. (2022). Apollonia ad Rhyndacum Kazıları-2021. Şehrengiz Dergisi.
10. Şahin, D. (2018). Apollonia ad Rhyndacum (Gölyazı) Excavations. In The Archaeology of Anatolia: Recent Discoveries (Vol III). Cambridge Scholars Publishing.
11. Tok, S. Y. (2010). Mimari doku okumalarında sosyal ağ modeli (dosam): Gölyazı örneği. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Yayınlanmamış Doktora Tezi.
12. https://arkeonews.net/silk-workshop-found-in-bursas-golyazi-during-apollonia-excavations/