İslam Düşüncesinin Demokrasi Problematiğini “Mağrip Düşüncesi” Çerçevesinde Çözümleme: Câbirî’nin Yaklaşımı
Öz
Faslı düşünür Câbirî, Arap-İslam dünyasının uyanışı (Nahda) için Arap-İslam düşüncesinin yeniden yapılandırılmasını kaçınılmaz görür. Çünkü bu düşünce çağın siyasal, toplumsal ve kültürel sorunlarına çözüm bulamamaktadır. Bu düşünceyi (akıl, kültürel miras, gelenek) dinamik hale getirmek için onun referans çerçevesini eleştirmek ve yeniden inşa etmek gereklidir. Câbirî’ye göre Arap-İslam düşüncesinin referans çerçevesi Abbasiler döneminde başlatılan tedvin faaliyetiyle oluşmuştur. Bu çalışmanın konusunu, Câbirî’nin yeni bir tedvin asrı teorisinden hareketle Arap-İslam düşüncesinin demokrasi problematiğinin tahlili oluşturmaktadır. Çalışma, yapı itibariyle biri diğerinin hazırlayıcısı olan iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünü, Câbirî’nin Arap-İslam düşüncesini hangi yöntemlerle ele aldığı ve bu yöntemin kılavuzluğunda söz konusu düşünceyi nasıl tahlil ettiği konuları oluşturacaktır. İkinci bölümde, yeni bir tedvin asrı teorisinde hareketle Arap-İslam düşünce geleneği içerisinde demokrasi problematiğini nasıl çözümlediği incelenecektir. Çalışmanın amacı, Câbirî’nin mevcut Arap-İslam realitesine uygun demokrasinin tesisi için teorik bir model oluşturma iddiasında olduğunu ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abu-Rabi, Ibrahim M. (2003), “Toward a Critical Arab Reason: The Contributions of the Moroccan Philosopher Muhammad Âbid al-Jabiri”, Islamic Studies, Vol. 42, No.1, ss. 63-95.
- Aktay, Yasin (1999), “Aklın Sosyolojik Soykütüğü: Soy Akıldan Tarihsel ve Toplumsal Akla Doğru”, Toplum ve Bilim, s. 82, ss. 114-140.
- Akyüz, Vecdi (2012), “Muhammed Âbid el-Câbirî’nin Çağdaş İslam Siyasî Düşüncesine Katkısı”, TYB Akademi, s. 4, ss. 93-110.
- Althusser, Louis (2015), İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, (çev. Alp Tümertekin), İstanbul: İthaki.
- Amoretti, Juan A. Macias (2009), “Islam and Democracy in Contemporary Moroccan Thought: The Political Readings of ‘Abd al-Salam Yasin and Muhammad Âbid al-Jabri”, Journal of Arabic and Islamic Studies, Vol. 9, ss. 110-125.
- Arkan, Atilla (2010), “Çağdaş İslam Arap Düşüncesi ve Cabiri”, Ortadoğu Yıllığı, ss. 463-484.
- Coşkun, Muhammed (2015), “İslam/Arap Ahlakının Yapısal Soy Kütüğü -Muhammed Âbid el-Câbirî Bağlamında-”, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, c. 11, s. 43, ss. 185-204.
- Coşkun, Muhammed (2016), “Câbirî”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ek-1, ss. 237-240.
- Dallmayr, Fred (2011), “Opening the Doors of Ijtihad”, Reset Dialogues on Civilizations, 13 June 2011, https://www.resetdoc.org/story/opening-the-doors-of-ijtihad/ (E.T. 10 Aralık 2019).
- Demir, Hilmi (1998), “Tedvin Dönemi ve Anlamın Kökeni”, Dini Araştırmalar, Eylül Aralık, c. 1, s. 2, ss. 137-63.