Klasik Dönem Osmanlı’da Dinin İktidar ve Halk Arasındaki Meşruiyeti
Öz
İslâm öncesi Türk devletlerinde Kut geleneğine göre Kağan, Osmanlı’da ise sultan kutsal olanın temsilidir. Bu durum her iki toplumda da meşruiyetin kaynağının ilahi olduğunu gösterir. Dolayısıyla İslâm öncesi Türk devletlerinin sahip olduğu halk ile iktidar arasında önemli bir meşruiyet kaynağı olarak ilahi gelenek inancının, bir siyasal davranış kültürü olarak kendisinden sonraki Türk devletlerine intikal ettiği söylenebilir. Ancak bir toplumdan diğerine aktarılan siyasal kültüre ve meşruiyete kaynaklık eden araçlar farklılaşabilmektedir. Bu durum siyasal kültürün özde olmazsa bile şeklen önemli değişiklikleri beraberinde getirir. İşte bu çalışma tarihsel sosyoloji yöntemine uygun olarak; İslâm öncesi Türk devletlerinde siyasal kültür ve meşruiyet kaynağı açısından Kut geleneğinin ilk dönem Osmanlı’ya ne ölçüde intibak ettiğini, Osmanlı klasik döneminde İslâm'ın politik bir argüman olarak yönetici seçkinlerin meşruiyet oluşturma çabalarına ne şekilde hizmet ettiğini, ayrıca İslâm’ın devlet ve halk nezdinde algısını bu meşruiyet ilişkisi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arslan, Mahmut (1987), Kutadgu-Bilig’deki Toplum ve Devlet Anlayışı, İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
- Ateş, Toktamış (2009), Siyasal Tarih, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Avcı, Casim (1998), “Hilâfet”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 17, Ankara: TDV Yayınları.
- Basri, Hasan (2005), “Türklerde “Kut” Kavramı ve Osmanlılar’ın Kutsiyet Elde Etme Çabaları”, Akademik Bakış, s.7, Eylül, ss.1-14.
- Bayındır, Abdullah (2017), “Selçuklularda Taht Mücadelelerine Etki Eden Faktörler”, Asia Minor Studies-İnternational Journal of Social Sciences, c.5, s.10, Temmuz, ss.26-38
- Bogenbayev, Nurbolat ve Calmırza, Aydın (2014), “Eski Türk Dünya Görüşündeki “Kut” ve “Karga” Kavramları”, Millî Folklor Dergisi, s.103, ss.69-79.
- Çubukçu, Hatice (2015), “Bâciyân-ı Rûm ve Anadolu Tasavvufundaki Yeri”, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, s.5, Bahar, ss.217-231.
- Emecen, Feridun (2007), “Osmanlılar: Siyasi Tarih-Klasik Dönem”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 33, Ankara: TDV Yayınları.
- Erez, Ebru (2017), Feodal Sistemin Sosyal Hayat Üzerine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Karaman: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Gencer, Bedri (2014), İslâm’da Modernleşme (1839-1939), Ankara: Doğu Batı Yayınları.