Atatürk Baraj Gölü’nde Yaşayan Aynalı Sazan (Cyprinus carpio Linnaeus, 1758)’ın Bazı Populasyon Parametreleri

Öz

Bu çalışma, Nisan 2011-Mart 2012 tarihleri arasında Atatürk Baraj Gölü’nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada toplam 231 adet (125 erkek,106 dişi) Cyprinus carpio L.1758 örneği incelenmiştir. Örneklerin I-X yaş grupları arasında dağılım gösterdiği ve dişi/erkek oranının 1:1.18olduğu belirlenmiştir. Total boy değerlerinin erkek bireylerde 13,50-59,20 cm ve dişi bireylerde 14,6-59,30cm; ağırlık değerlerinin erkeklerde 53,20-4662,50 g ve dişilerde 56,40-4668 g; kondisyon faktörü  değerlerinin  erkekler için 1,182-4,175, dişiler için 1,251-3,514 arasında değiştiği saptanmıştır. Boy-ağırlık ilişkisi erkeklerde W=0,0346*TL^2,807 (R²=0,95), dişilerde W=0,0246*TL^2,8922 (R²=0,96) ve populasyon genelinde W=0,0295*TL^2,8472(R²=0,95) olarak tespit edilmiştir. von Bertalanffy büyüme denklem parametreleri tüm populasyon için L∞=111,01, K=0,06, t₀=-1,48, W∞=19746,57 ve doğal ölüm oranı (M) 0,1531 olarak belirlenmiştir. Her eşey için en yüksek ortalama Gonadosomatik indeks değerleri nisan ayında olduğu tahmin edildi. Tüm bireylerde yumurta çapı değerleri 0.60-1,33 mm arasında değişirken, en yüksek ortalama değer nisan ayında bulundu (1,27 mm). Üreme peryodu Nisan-Temmuz ayları arasında belirlendi. Fekundite  değerleri 13468 – 885762 arasındadır. İlk Olgunlaşma erkeklerde  III ( Total boy 30,848) yaş grubunda, dişilerde IV  yaş grubunda ( total boy 32,099) belirlendi.

Anahtar Kelimeler

• Atatürk baraj gölü; aynalı sazan (Cyprinus carpio); büyüme; üreme

Some Population Parameters of Mirror Carp (Cyprinus carpio L., 1758) Inhabiting Atatürk Dam Lake

Abstract

This study was conducted at Atatürk Dam Lake between April 2011-March 2012. In this study, a total of 231 (106 female, 125 male) Cyprinus carpio L., 1758 samples were analyzed. It was determined that samples were ranged between I-X age groups and male/female ratio was determined as 1.18:1 Total length values were ranged between 13.5-59.2 cm for males, 14.6-59.3 cm for females; weight values were ranged between 53.2-4662.5 g for males, 56.4-4668.0 g for females; condition factor values were ranged between 1.182-4.175 for males and 1.251-3.514 for females. Length-weight relationship for males W=0.0346*TL^2.807 (R²=0.95), female W=0.0246*TL^2.8922 (R²=0.96) and in general population W=0.0295*TL^{2. 8472} (R²=0.95) were detected. VBBD (von Bertalanffy growth equation) for all population parameters L∞=111.01, K=0.06, t₀=-1.48, W∞=19746.57 and natural mortality (M) is determined as 0.1671. The highest average Gonadosomatic index values were determined in April for both sexes. Egg diameter values were measured between 0.60-1.33 mm, and the highest average value was found in April (1.27 mm). Reproduction period was determined between April-July. Fecundity values was calculated between 13468-885762. The first maturation was determined to be in age group III (30.848 cm in total length) for males and in age group IV (32.099 cm in total length) for females.

Keywords

• Atatürk dam lake; mirror carp (Cyprinus carpio); growth; reproduction

Kaynakça

1. Alp A, Balık S, 2000. Growth conditions and stock analysis of the carp (Cyprinus carpio Linnaeus, 1758) population in Gölhisar Lake. Turk J Zool. 24(3):291-304.
2. Apaydın Yağcı M, Alp A, Yeğen V, Uysal R, Yağcı A, Ceylan M. 2008a. Işıklı Gölü'ndeki (Çivril-Denizli) sazan populasyonu (Cyprinus carpio L., 1758)’nun büyüme özellikleri. Ege Uni Su Ürün Derg, 25(4):337-341.
3. Apaydın Yağcı M, Uysal R, Yeğen V, Çetinkaya S, Cesur M, Bostan H, Yağcı A, 2008b. İznik Gölü (Bursa) sazan (Cyprinus carpio L., 1758) populasyonunun bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi. Ege Uni Su Ürün Derg, 25(1): 19-25.
4. Avşar D. 2005. Balıkçılık biyolojisi ve popülasyon dinamiği, Adana: Nobel kitapevi 332 s.
5. Bagenal TB, Tesch FW. 1978. Age and Growth. In: Methods for Assessment of Fish Production in Fresh Waters.Oxford: Blackwell Science Publication, p. 101-136.
6. Bagenal TB, Braum E. 1978. Eggs and early life history. In: T.B. Bagenal (ed.), Methods for Assessment of Fish Production in Freshwaters, p. 165-201.
7. Balık İ, Çubuk H, Özkök R, Uysal R. 2006. Some characteristics and size of carp (Cyprinus carpio L., 1758) population in the Lake Karamık (Afyonkarahisar). Turk J Fish Aquat Sc. 6(2):117-122.
8. Bilici S. 2013. Dicle Nehri’nde yaşayan Carasobarbus luteus, Capoeta trutta ve Garra variabilis Türlerinin Biyolojisi Üzerine Araştırmalar. Dicle Üniversitesi, 149s.

9. Bircan R. 1993. Bafra Balık Gölleri sazan (Cyprinus carpio L., 1758) populasyonunun bazı yapısal özelliklerinin incelenmesi. Doğu Anadolu Bölgesi I. Su Ürünleri Sempozyumu; Erzurum, Türkiye.
10. Bircan R, Polat N. 1995. Altınkaya Baraj Gölündeki Capoeta capoeta (Guldenstaedt, 1773)'nın üreme mevsimi, yumurta verimi ve eşeysel olgunluk yaşı üzerine incelemeler. Doğu Anadolu Bölgesi I. Su Ürünleri Sempozyumu; Erzurum, Türkiye.
11. Çelikkale MS. 1991. Balık biyolojisi, Teknik Üniversitesi Sürmene Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu Yayınları, 387s.
12. Çelik E.Ş, Bircan R. 2004. Çanakkale Boğazındaki siyah iskorpit balığı (Scorpaena porcus Linnaeus, 1758)’nın üreme özellikleri üzerine bir araştırma. Fırat Uni Fen ve Muh Bil Derg. 16(2):327-335.
13. Çetinkaya S, Çınar Ş, Özkök R, Erol KG. 2006. Beyşehir Gölü’ndeki sazan popülasyonu (Cyprinus carpio L., 1758)’nun büyüme özellikleri, I. Uluslar Arası Beyşehir ve Yöresi Sempozyumu; Konya, Türkiye.
14. Çetinkaya O, Şen F, Elp M. 2010. Balıklarda büyüme ve büyüme analizleri: Karataş M, editör. Balık biyolojisi araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. s. 93-120. Çolakoğlu S, Akyurt İ. 2011. Bayramiç Baraj Gölü'ndeki (Çanakkale) aynalı sazan (Cyprinus carpio L., 1758) balıklarının populasyon yapısı ve büyüme özellikleri. İstanbul Üni Su Ürün Derg, 26(2):27-46.
15. Doğan Y. 2001. Çamlıdere Baraj Gölü (Ankara)’nde yaşayan sazan (Cyprinus carpio L., 1758)’ın bazı biyolojik özelliklerinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi], Gazi Üniversitesi,72s.
16. DSI. 2015. Atatürk Barajı; [Erişim tarihi: 09 Kas 2015]. Erişim Adresi: http://www.dsi.gov.tr/projeler/ataturk-baraji
17. Düşükcan M, Çalta M. 2012. Capoeta trutta (Heckel, 1843)’nın Keban, Karakaya ve Atatürk Baraj Gölleri’ndeki populasyonlarının üreme dönemlerinin karşılaştırılması. Fırat Üni Fen Bil Derg, 24(1):57-61.
18. Fowler J, Cohen L. 1992. Practical Statistics for Field Biology. New York: JohnWiley and Sons Inc, 227 p.
19. Gayanilo PC, Sparre P, Pauly D. 2005. FAO ICLARM stock assessment tools (FİSAT II). Revised version. user’s guide. Rome: FAO. Computerized Information Series No:8 Rome,168p
20. Geldiay R, Balık S. 2009. Türkiye tatlısu balıkları. VI. Baskı. İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi 644 s.
21. Gibson RN, Ezzi IA. 1978. The biology of a scottish population of fries goby, Lesueurigobius friesii. J Fish Biol. 12(4):371-389. doi: 10.1111/j.1095-8649.1978.tb04181.x
22. Güç G. 2006. Keban Baraj Gölü (Elazığ)’nde yaşayan aynalı sazan (Cyprinus carpio Linnaeus, 1758)’ın üreme biyolojisi. [Yüksek Lisans Tezi], Fırat Üniversitesi. 59 s.
23. Htun Han M. 1978. Reproductive biology of the dab Limanda limanda (L) in the North Sea: gonosomatic index, hepatosomatic index and condition factor. J. Fish Biol, 13(3):351-377. doi: 10.1111/j.1095-8649.1978.tb03445.x
24. Karakaya G, Şen B, Gölbaşı S, Gölbaş Özer G. 2014. Atatürk Baraj Gölünde sıcaklık ve çözünmüş oksijenin derinliğe bağlı değişimleri. Adıyaman Üni Fen Bil Derg, 4(2):82-90.
25. Karataş M. 2000. Kazova (Tokat) Kaz Gölü Sazan (Cyprinus carpio L., 1758) populasyonu’nun üreme özelliklerinin incelenmesi. Turk J Vet Anim Sci. 24(3):261-265.
26. Karataş M, Çiçek E, Başusta A, Başusta N. 2007. Age, growth and mortality of Common carp (Cyprinus carpio Linneaus,1758) population in Almus Dam Lake (Tokat- Turkey). J Appl Biol Sci, 1(3):81-85.
27. Kırankaya ŞG. 2001. Gelingüllü Baraj Gölü’ne aşılanan aynalı sazan (Cyprinus carpio, L., 1758)’ın büyüme ve üreme özellikleri, [Bilim Uzmanlığı Tezi], Hacettepe Üniversitesi.
28. Kırankaya SG, Ekmekçi FG. 2004. Gelingüllü Baraj Gölü'nde yaşayan aynalı sazan (Cyprinus carpio L., 1758)'ın büyüme özellikleri. Turk J Vet Anim Sci. 28(6):1057-1064.
29. King M. 1995. Fisheries Biology, Assessment and Management. Oxford: Blackwell Science. 341s.
30. Lagler KF. 1956. Freshwater fishery biology. Iowa; W.M.C.Brown Company 421s.
31. Lagler KF, Bardach JE, Miller RR, Passino DRM. 1977. Ichtyology. 2 and edition John Wiley and Sons, New York 506p.
32. Mert R, Bulut S, Solak K. 2008. Some biological characteristics of Cyprinus carpio (L., 1758) ınhabiting Apa Dam Lake (Konya-Turkey). AKÜ Fen Bil Derg, 2:47-60.
33. Mert R, Bulut S. 2014. Some biological properties of carp (Cyprinus carpio L., 1758) Introduced into Damsa Dam Lake, Cappadocia Region, Turkey. Pak J Zool. 46(2):337-346
34. Munro JL, Pauly D. 1983. A simple method for comparing growth of fishes and invertebrates. Fishbyte, 1(1):5-6.
35. Nikolsky GV. 1963.The Ecology of Fishes. London: Academic Press 352 p.
36. Özyurt CE, Avşar D. 2001. Seyhan Baraj Gölü sazan (Cyprinus carpio Linnaeus, 1758)’ların bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi. Ege Üni Su Ürün Derg. 18(3-4):333-342.
37. Sarıhan E. 1988. Balıkçılık Biyolojisi, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Adana: Ders Kitabı 120 s.
38. Sparre P, Venema SC. 1998. Introduction to tropical fish stock assessment. Rome:FAO Fisheries Technical Paper No.:306/1.
39. Şen F, Elp M. 2009. Karasu Çayı (Van) sazan (Cyprinus carpio L., 1758) populasyonunun bazı biyolojik özellikleri. Biyol Bil Araş Derg. 2(1):31-34.
40. Temizer A, Şen D. 2008. Keban Baraj Gölü’nde yaşayan aynalı sazan (Cyprinus carpio L.,1758)’ da kemiksi yapılardan karşılaştırmalı yaş tayini. Fırat Üni Fen Müh Bil Derg. 20(1):57- 66.
41. Ünver B, Tanyolaç J. 1999. Tödürge Gölündeki (Zara/Sivas) tatlı su kefali (Leuciscus cephalus L., 1758)’nin büyüme özellikleri. Turk J Zool. 23(1):257-270.
42. Vilizzi L, Tarkan, AS, Ekmekçi, FG. 2013. Stock characteristics and management insights for common carp (Cyprinus carpio) in Anatolia: A review of weight-length relationships and condition factors. Turk J Fish Aquat Sci. 13(4):759-775. doi: 10.4194/1303-2712-v13_4_22
43. Yerli S. Zengin M. 1998. Çıldır Gölü (Ardahan, Kars)’ndeki Cyprinus carpio (Linnaeus, 1758)’nun üremesi üzerine bir araştırma. Turk J Vet Ani Sci. 22(4):309-313.
44. Yılmaz F. 1997. Porsuk Baraj Gölünde yaşayan Cyprinus carpio L.,1758 ve Tinca tinca (L., 1758)’nın biyo-ekolojileri üzerine bir araştırma. [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi. 145 s.
45. Yılmaz M, Gül A. 2002. Hirfanlı Baraj Gölü (Kırşehir)’nde yaşayan Cyprinus carpio L.,1758'nun üreme özellikleri. Gazi Eği Fak Derg. 22(1):25-39.
46. Yılmaz S, Polat N. 2008. Cyprinus Carpio L., 1758 (Sazan)’nun yaş tayini için farklı kemiksi yapıların değerlendirilmesi. SDÜ Fen Edeb Fak Fen Derg. 3(2):149-161.
47. Yılmaz M, Gül A, Saylar Ö. 2007. Hirfanlı Baraj Gölü (Kırşehir)’nde yaşayan Cyprinus carpio L.,1758’nun büyüme özellikleri. Gazi Eği Fak Derg. 27(1):37-57.
48. Yılmaz S, Yazıcıoğlu O, Polat N, 2012. Bafra Balık Gölleri (Samsun, Türkiye)’ndeki sazan (Cyprinus Carpio L.,1758)’ın yaş ve büyüme özellikleri. Karadeniz Fen Bil Derg. 2(7):1-12.