Akşehir (Konya) Ovası Yeraltısuyu Kalitesi ve Kullanılabilirliğinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada Akşehir Gölü havzasının içerisinde yer alan Akşehir ovasının en önemli su kaynağı olan ve aynı zamanda Akşehir Gölü’nü de besleyen yeraltısularının kalitesi ve kullanılabilirliği belirlenmeye çalışılmıştır. Yeraltısularından alınan 31 örnek üzerinde fizikokimyasal analizler yanısıra ağır metal ve nitrat analizleri yapılmıştır. Çalışma alanındaki baskın su türleri Ca-Mg-HCO3 ve Ca-HCO3'tür. Schoeller içilebilirlik diyagrama göre yeraltısuları EC parametresi açısından “kötü kalite-çok iyi kaliteli sular” sınıfı aralığında, diğer parametreler açısından “orta kaliteli-çok iyi kaliteli sular” sınıfında yer almaktadır. Ayrıca yeraltısuları ağır metal ve nitrat konsantrasyonları bakımından içme suyu olarak kullanıma uygun değildir. S24, S25 ve S29 nolu örnekler ABD Tuzluluk laboratuvarı ve Wilcox diyagramlarına göre sulama suyu olarak kullanıma “uygun değil” şeklindedir. PI değerlerine göre çalışma alanındaki örneklerin %80,69'u sulama suyuna “uygun”bulunmuştur. Sodyum yüzdesine göre numunelerin %3,22'si (S24) çalışma alanında “Şüpheli' sulama suyu” sınıfındadır. MH ve RSC değerlerine göre ise tüm su örneklerinin sulama suyu olarak kullanıma “uygun” olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bölgede yeraltısularının kalitesine etki eden en önemli faktörler jeojenik olduğu kadar tarımsal faaliyetlere bağlı antropojenik kirlenmedir.

Anahtar Kelimeler

• Yeraltısuyu,
• yeraltısuyu kalitesi,
• sulama suyu,
• içme suyu,
• Akşehir ovası

Determination of Groundwater Quality and Usability of Akşehir (Konya) Plain

Abstract

In this study, the quality and usability of groundwater, which is the most crucial water source in Akşehir Lake basin and also recharging the Akşehir Lake, were determined. Thirty-one samples were taken from groundwater, and physicochemical, heavy metal and nitrate analyses were performed. The dominant water types were Ca-Mg-HCO3 and Ca-HCO3. According to the Schoeller diagram, groundwater was in the “poor quality-very good quality waters” class in terms of EC parameters and the “middle quality-very good quality waters” class in terms of other parameters. In addition, groundwater was not suitable for drinking water in heavy metal and nitrate concentrations. S24, S25 and S29 samples were found not suitable for use as irrigation water according to the USA Salinity laboratory and Wilcox diagrams. According to the PI values, 80.69% of the samples were "suitable" for irrigation water. According to the sodium percentage, 3.22% (S24) of the samples were in the “Suspicious “irrigation water” class. According to the MH and RSC values, all water samples were determined to be “suitable” for irrigation water. As a result, the most critical factors affecting the quality of groundwater in the region were geogenic and anthropogenic pollution due to agricultural activities.

Keywords

• Groundwater,
• groundwater quality,
• irrigation water,
• drinking water,
• Akşehir plain

Kaynakça

1. Adimalla N. 2019. Groundwater quality for drinking and irrigation purposes and potential health risks assessment: a case study from semi-arid region of South India. Expos Health. 11(2):109-123. doi: 10.1007/s12403-018-0288-8
2. Anawar HM, Akai J, Komaki K, Terao H, Yoshioka T, Ishizuka T, Safiullah S, Kato K. 2003. Geochemical occurrence of arsenic in groundwater of Bangladesh: sources and mobilization processes. J. Geochem Explor.77(2-3):109-131. doi: 10.1016/S0375-6742(02)00273-X
3. Arya S, Kumar V, Sharma S. 2012. Analysis of water quality parameters of groundwater in and around Diamond Cement Industry, Jhansi, Central India. Int J Curr Res. 4(3):75-77.
4. Babiker IS, Mohamed MAA, Hiyama T. 2007. Assessing groundwater quality using GIS. Water Resour Manag. 21:699-715. doi: 10.1007/s11269-006-9059-6
5. Boateng TK, Opoku F, Akoto O. 2019. Heavy metal contamination assessment of groundwater quality: a case study of Oti landfill site, Kumasi. Appl Water Sci. 9(2):1-15. doi: 10.1007/s13201-019-0915-y
6. Bouwer H. 1978. Groundwater hydrology, International student edition. Tokyo: McGraw-Hill Kogakusha Ltd 480 s.
7. Doneen LD. 1964. Notes on water quality in agriculture. California, the USA: University of California, Davis 96 s.
8. Kazi TG, Arain MB, Jamali MK, Jalbani N, Afridi HI, Sarfraz RA, Baig JA, Shah AQ. 2009. Assessment of water quality of polluted lake using multivariate statistical techniques: a case study. Ecotox Environ Safe.72(2):301-309. doi: 10.1016/j.ecoenv.2008.02.024

9. Li F, Zhu J, Deng X, Zhao Y, Li S. 2018. Assessment anduncertainty analysis of groundwater risk. Environ Res. 160:140-151. doi: 10.1016/j.envres.2017.09.030
10. Lloyd JW, Heathcote JA. 1985. Natural inorganic hydrochemistry in relation to ground water; [Erişim tarihi: 2021 Oca 15]. Erişim Adresi: https://www.osti.gov/biblio/6026514
11. Mutlu T, Verep B. 2018. The Water Quality of Streams Flowing Into South Eastern Black Sea Coasts In Terms Of Physico-Chemical Properties. Fresen Environ Bull. 27(5A):3752-3758.
12. Paliwal KV. 1972. Irrigation with saline water. New Delhi, India: Indian Agricultural Research Institute 198 s.
13. Piper AM. 1944. A graphic procedure in the chemical interpretation of water analysis. Eos, Transactions American Geophysical Union. 25(6):914-928. doi: 10.1029/TR025i006p00914
14. Schoeller H. 1955. Géochimie des eaux souterraines: application aux eaux des gisements de pétrole. Paris: Société des éditions Technip 213 s. [in French]
15. Şener Ş, Şener E, Davraz A, Varol S. 2019. Hydrogeological and hydrochemical investigation in the Burdur Saline Lake Basin, southwest Turkey. Geochemistry.80(4):1-14. doi: 10.1016/j.chemer.2019.125592
16. Şener Ş, Şener E. 2020. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde Su Kalite Değerlendirmesi: Belek (Antalya, Türkiye) Örneği. LimnoFish. 6(2):100-110. [in Turkish] doi: 10.17216/LimnoFish.689997
17. TSE266. 2005. Türk Standartları Enstitüsü, Türk İçme Suyu Standartları TS 266 sayılı standart. İnsani tüketim amaçlı sular; [Erişim Tarihi: 2021 Oca 15]. Erişim Adresi: http://infogroup.com.tr/media/files/sular.pdf Umut M. 2009a. 1: 100,000 scale geological map of Turkey, Afyon - L-26 layout. Ankara: the General Directorate of Mineral Research and Exploration. Rapor No: 119. [in Turkish]
18. Umut M. 2009b. 1: 100,000 scale geological map of Turkey, Ilgın - L-27 layout. Ankara: the General Directorate of Mineral Research and Exploration. Rapor No: 120. [in Turkish]
19. Varol S, Davraz A. 2014. Assessment of geochemistry and hydrogeochemical processes in groundwater of the Tefenni plain (Burdur/Turkey). Environ Earth Sci.71(11):4657-4673. doi: 10.1007/s12665-013-2856-3
20. Varol S, Davraz A. 2016. Evaluation of potential human health risk and investigation of drinking water quality in Isparta city center (Turkey). J Water Health. 14(3):471-488. doi: 10.2166/wh.2015.187
21. Varol S, Şekerci M. 2018. Hydrogeochemistry, water quality and health risk assessment of water resources contaminated by agricultural activities in Korkuteli (Antalya, Turkey) district center. J Water Health. 16(4):574-599. doi: 10.2166/wh.2018.003
22. Varol S, Köse İ. 2020. Yazır Gölü Havzası (Çavdır/BURDUR) Su Kaynaklarının Hidrojeokimyasal Özellikleri ve Su Kalitesinin Mevsimsel Değişimlerinin İncelenmesi. LimnoFish. 6(3):201-214. [in Turkish] doi: 10.17216/LimnoFish.705947
23. Varol S. 2021. Potential health risk assessment related to arsenic pollution and hydrogeochemistry of groundwaters in Akşehir and surroundings (Konya/Turkey). J Water Health. 19(1):97-107. doi: 10.2166/wh.2020.107
24. WHO. 2004. World Health Organization. Guidelines for Drinking Water Quality, 3rd edition; [Erişim Tarihi: 2021 Oca 15]. Erişim Adresi: https://www.who.int/water_sanitation_health/dwq/GDWQ2004web.pdf
25. WHO. 2011. World Health Organization. Guidelines for drinking‐water quality. 4th edition; [Erişim Tarihi: 2021 Oca 15].Erişim Adresi: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/9789241548151_eng.pdf
26. Wilcox LV. 1955. Classification and use of irrigation waters. Washington DC, the USA: United States Department of Agriculture 19 s