Investigation of the Leech Fauna of the South Eastern Anatolia Region

Öz

This study was carried out to determine the leech fauna of the wetlands of seven provinces (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin and Şanlıurfa) in South East Anatolia Region between January 2012 and December 2014. In this study, total 169 different freshwater habitats such as rivers, ponds, dams, lakes and reeds were investigated for leeches. In these provinces, Leech samples were found in 53 out of 169 wetlands. Leech samples were collected by unit time, unit frame (Leech collection frame) and Ekman dredge method according to the characteristics of the freshwater habitat. During the study, collected leeches were transfered to the laboratory in 0.5-1.0 L pet cans containing water. Leech specimens were relaxed in 10% ethanol, and subsequently fixed in 70 ethanol or 4% formalin. Collected leeches were identified according to their morphological characters under a stereomicroscope. In the present study, 11 leech species belonging to 6 genera were identified in the wetlands of the Southeastern Anatolia Region, respectively the leech species Albolossiphonia heteroclita, Albolossiphonia sp., Dina apathyi, Dina sp., Erpobdella octoculata, Erpobdella testacea, Erpobdella sp., Helobdella stagnalis, Hirudo sulukii, Placobdella costata and Placobdella sp. H. sulukii is a medicinal leech species which was defined for the world in 2016 and has been used by the people of the region within the framework of traditional and complementary medicine practices.

Anahtar Kelimeler

• Leeches
• Fauna
• Population
• South Eastern Anatolia Region
• Turkey

Proje Numarası

TAGEM/HAYSUD/12.01.03.01

Güney Doğu Anadolu Bölgesi Sülük Faunasının Araştırılması

Öz

Bu çalışma, Ocak 2012- Aralık 2014 tarihleri arasında Güney Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan yedi ilde (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin ve Şanlıurfa) bulunan akarsu, baraj, göl, gölet ve sazlık alan olmak üzere toplam 169 tatlısu habitatında sülük faunasının belirlenmesi amacıyla yürütüldü. Sülük örnekleri habitatın özelliğine göre birim zaman, birim çerçeve (Sülük toplama çerçevesi) ve Ekman kepçesi yöntemiyle toplandı. Toplam 169 sulak alanın 53’ünde sülük tespit edildi. Çalışma süresince toplanan sülük örnekleri su bulunan 0,5-1,0 L’lik pet bidonlarla laboratuvara taşındı. Sülük örnekleri önce % 10 etanol içinde bayıltıldı, sonra %70 alkol veya %4 formalin içinde tespit edildi. Toplanmış olan sülükler morfolojik özelliklerine göre stereo mikroskop altında teşhisi yapıldı. Bu çalışma sonunda , Güneydoğu Anadolu Bölgesi sulak alanlarında Albolossiphonia heteroclita, Albolossiphonia sp., Dina apathyi, Dina sp., Erpobdella octoculata, E. testacea, Erpobdella sp., Helobdella stagnalis, Hirudo sulukii, Placobdella costata ve Placobdella sp. olmak üzere altı soya ait toplam 11 farklı sülük türü belirlendi. Söz konusu çalışma kapsamında tesbit edilen H. sulukii dünya için 2016 yılında tanımlanmış bir tıbbi sülük türü olup, bölge halkı tarafından geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları çerçevesinde kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sülükler
• Fauna
• Popülasyon
• Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• Türkiye

Destekleyen Kurum

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM)

Proje Numarası

TAGEM/HAYSUD/12.01.03.01

Teşekkür

Bu çalışma Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) tarafından TAGEM/HAYSUD/12.01.03.01 proje numarası ile desteklenmiştir. Projenin desteklenmesinden dolayı çok teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Akyıldız GK. 2008. Denizli İli Sınırlarındaki Büyük Menderes Nehri ve Yan Kolu Çürüksu Çayı’nın Su Kalitesinin Belirlenmesi. [Denizli]: Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. p. 127.
2. Artüz ML. 1997. The preliminary biological work of catching areas of leeches (Hirudo medicinalis, Linnaeus, 1758) in Turkey. İstanbul: Kerevitaş Gıda San. ve Tic. A.Ş.
3. Balık S, Ustaoğlu MR, Sarı HM. 1999. First Observations on the Fauna of the Rivers in Northern Aegean Region. E. U. Su Ürünleri Fakültesi Dergisi 16(3-4):289-299.
4. Balık S, Ustaoğlu MR, Sarı HM, Ozdemir Mis D, Aygen C, Taşdemir A, Yıldız S, Topkara ET, Sömek H, Özbek M, İlhan A. 2006. A preliminary study on the biological diversity of Bozalan Lake (Menemen- İzmir). E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Science 23:291-294.
5. Ben Ahmed R, Romdhane Y, Tekaya S. 2015. Checklist and Distribution of Marine and freshwater leeches (Annelida, Clitellata, Hirudinea) in Tunisia with identification key. Ecologica Montenegrina 2(1):3-19. doi: 10.37828/em.2015.2.1.
6. Bielecki A, Cichocka JM, Jablonski A, Jelen I, Ropelewska E, Biedunkiewicz A, Terlecki J, Nowakowski JJ, Pakulnicka J, Szlachciak J. 2012. Coexistence of Placobdella costata (Fr. Muller, 1846) (Hirudinida: Glossiphoniidae) and mud turtle Emys orbicularis. Biologia 67(4):731-738. doi: 10.2478/s11756-012-0069-y.
7. Ceylan M. 2002. Çapalı Gölü (Dinar-Afyon) Balıklarının Parazitolojik Yönden İncelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. [Isparta]: Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. p. 54.
8. Ceylan M, Erbatur İ, Küçükkara R, Akçimen U, Bulut C, Savaşer S, Cilbiz M, Meke T, Çınar Ş, Kara D, Sağlam N. Status of the Medicinal Leech Populations in Lakes Region of Turkey. In: Polat M, editor. 1st International Health Sciences and Life Congress, 02-05 May 2018; 2018; Burdur, Turkey: Mehmet Akif Ersoy University. p. 570-571.

9. Ceylan M, Yağcı A, Akçimen U, Bilgin F, Gökçınar NC, Çınar Ş. 2014. Kovada Kanalında (Egirdir-Isparta) Yasayan Balıkların Sülük (Hirudinea) Parazitleri Yönünden İncelenmesi. Yunus Araştırma Bülteni 2014(4). doi: 10.17693/yunusae.v2014i21954.235726.
10. Demiroğlu G, Mısırlıoğlu M. 2010. Eskişehir ve Civarı Hirudinea Faunası Üzerine Bir Ön Araştırma. Istanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 9(17):19-25.
11. Demirsoy A, Akbulut A, Durmus Y, Calskan M, Akbulut NE. 2005. Türkiye’deki Tıbbi Sülüğün (Hirudo medicinalis) Populasyon Durumunun İzlenmesi. Ankara.
12. Deveciyan K. 1915. Türkiye’de Balık ve Balıkçılık. İstanbul: Aras Yayıncılık. p. 574.
13. Duran M. 2006. Field experiment on drift and colonization of benthic macroinvertebrate in Gokpinar stream (Denizli, Turkey). Pak J Biol Sci (9):493-496. doi: 10.3923/pjbs.2006.493.496.
14. Duran M, Akyıldız GK. 2011. Evaluating Benthic Macroinvertebrate Fauna and Water Quality of Suleymanli Lake (Buldan-Denizli) in Turkey. Acta Zool Bulgar 63:169-178.
15. Duran M, Akyıldız GK, Özdemir A. 2007. Gökpınar Çayı’nın Büyük Omurgasız Faunası ve Su Kalitesinin Değerlendirilmesi. Türk Sucul Yaşam Dergisi 5:577-583.
16. Dügel M. 2001. Büyük Menderes Nehri’nin Su Kalitesinin Biyolojik ve Fiziko-Kimyasal Yöntemlerle Belirlenmesi. [Ankara]: Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. p. 130.
17. Elliott JM, Mann KH. 1979. A Key to the British Freshwater Leeches with Notes on Their Life-cycles and Ecology (Scientific Publications) State Mutual Book & Periodical Service, Limited. p. 72.
18. Farzali S, Saglam N. 2020. The status of the leech fauna (Annelida, Hirudinea) at the eastern region of Azerbaijan. Journal of Wildlife and Biodiversity 4(4):40-52. doi: 10.22120/jwb.2020.127647.1141.
19. Fediras S, Rouag R, Ziane N, Olivier A, Béchet A, Benyacoub S. 2017. Prevalence of Placobdella costata (Fr. Mûller, 1846) (Hirudinida: Glossiphoniidae) on the European pond turtle (Emys orbicularis) in the North-East of Algeria. Herpetology Notes 10:3-8.
20. Geldiay R. 1949. Çubuk Barajı ve Emir Gölünün Makro ve Mikro Faunasının Mukayeseli İncelenmesi. Ankara Üniv. Fen Fak. Mecm. 2:106.
21. Geldiay R, Tareen IU. 1972. Bottom Fauna of Gölcük Lake. 1. Population Study of Chironomids, Chaoborus and Oligochaeta. Rep. No: 137. Scientific reports of the Faculty of Science, Ege University:15.
22. Govedich FR, Bain BA, Moser WE, Gelder SR, Davies RW, Brinkhurst RO. 2010. Annelida (Clitellata) Oligochaeta, Branchiobdellida, Hirudinida, and Acanthobdellida. In: Thorp JH, Covich AP, editors. Ecology and Classification of Nort American Freshwater Invertebrate. Third Edition ed. San Diego, CA: Academic Press / Elsevier. p. 385-436.
23. Grosser C. 2003. First record Dina apathyi (Hirudinea: Erpobdellidae) in Germany. Lauterbornia 47:57-63.
24. Grosser C, Pešić V, Lazarević P. 2014. A checklist of the leeches (Annelida: Hirudinida) of Serbia, with new records. Fauna Balkana 3:71-86.
25. Gülen D, Altınsaçlı S, Kubanç C, Kılıç M. 1998. Tıbbi Sülükler Basta Olmak Üzere Türkiye Hirudinea Faunasının Tespiti. Ankara.
26. Jueg U, Michalik P. 2018. Lost and found – Fritz Müller´s type material of Glossiphonia verrucata (Fr. Müller, 1844) (Hirudinida, Glossiphoniidae) with notes on the leech fauna of lake Tegel in Berlin (Germany). Evol Syst 2(2):163-168. doi: 10.3897/evolsyst.2.30793.
27. Jueg U, Zettler ML. 2015. Distribution and ecology of leeches (Hirudinea) in brackish waters of the German Baltic.. Ecologica Montenegrina 2(1):42-50. doi: 10.37828/em.2015.2.4.
28. Kalyoncu H. 2002. Aksu Çayı’nın Fiziksel, Kimyasal ve Biyolojik Olarak İncelenmesi [Doktora Tezi]. [Isparta]: Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. p. 155.
29. Kalyoncu H, Gülboy H. 2009. Benthic Macroinvertebrates from Darıören and Isparta Streams (Isparta/ Turkey) – Biotic Indices and Multivariate Analysis. J Appl Biol Sci 3:79-86.
30. Kalyoncu H, Yorulmaz B, Barlas M, Yıldırım MZ, Zeybek M. 2008. Aksu Çayı’nın Su Kalitesi ve Fizikokimyasal Parametrelerinin Makroomurgasız Çeşitliliği Üzerine Etkisi. Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 20:23-33.
31. Kalyoncu H, Zeybek M. 2009. Ağlasun ve Isparta Derelerinin Bentik Faunası ve Su Kalitesinin Fizikokimyasal Parametrelere ve Belçika Biyotik İndeksine Göre Belirlenmesi. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 2:41-48.
32. Kalyoncu H, Zeybek M. 2011. An Application of Different Biotic and Diversity Indices for Assessing Water Quality: A case study in the Rivers Çukurca and Isparta (Turkey). African Journal of Agricultural Research 6:19-27.
33. Karaşahin S. 1998. Kovada Gölü ve Kanalı Bentik Faunası Üzerinde Bir Araştırma. [Isparta]: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstirüsü. p. 123.
34. Kasparek M, Demirsoy A, Akbulut A, Akbulut N, Caliskan M, Durmus Y. 2000. Distribution and status of the medicinal leech (Hirudo medicinalis L.) in Turkey. Hydrobiologia 441(1-3):37-44.
35. Kazanci N, Ekingen P, Dugel M, Turkmen G. 2015. Hirudinea (Annelida) species and their ecological preferences in some running waters and lakes. International Journal of Environmental Science and Technology 12(3):1087-1096. doi: 10.1007/s13762-014-0574-3.
36. Kazanci N, Ekingen P, Turkmen G. 2009. A study on Hirudinea fauna of Turkey and habitat quality of the species. Review of Hydrobiology 1:81-95.
37. Kazancı N, Reiner- Hartmut P, Neubert E, Izbırak A. 1992. On the limnology of Lake Köycegiz (SW Anatolia). Zool Middle East 6(1):109-126.
38. Klemm DJ. 1982. Leeches (Annelida: Hirudinea) of North America. Environmental Monitoring and Support Laboratory. Cincinnati, OH 45268. EPA-600/3-82-025: U.S. Environmental Protection Agency.
39. Marrone F, Sacco F, Kehlmaier C, Arizza V, Arculeo M. 2016. Some like it cold: the glossiphoniid parasites of the Sicilian endemic pond turtle Emys trinacris (Testudines, Emydidae), an example of 'parasite inertia'? J Zool Syst Evol Res 54(1):60-66. doi: 10.1111/jzs.12117.
40. Minelli A. 1978. Dina vignai n. sp., a new cave leech from Turkey. Quaderni Di Speleologia, Circolo Speleol. Romano 3:9-14.
41. Mishra GS, Gonzalez JP. 1978. Parasites of fresh water turtles in Tunisia. Archives de I'lnstitut Pasteur de Tunis 55(3):303-326.
42. Nesemann H. 1997. Egel und Krebsegel (Clitellata: Hirudinea, Branchiobdellida) Österreichs [leeches and branchiobdellidans (Clitellata: Hirudinea, Branchiobdellida) of Austria]. Rankweil: Ersten Voralberger Malakologischen Gesellschaft.
43. Nesemann H, Neubert E. 1999. Annelida: Clitellata: Branchiobdellida, Acanthobdellea, Hirudinea. Heidelberg, Berlin: Spektrum Akademischer Verlag,.
44. Nesemann H, Sharma G, Sinha RK. 2003. Aquatic Annelida (Polychaeta, Oligochaeta, Hirudinea) of the Ganga River and adjacent water bodies in Patna (India: Bihar), with description of a new leech species (Family Salifidae). Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien 105:139-187.
45. Özbek M, Sarı HM. 2007. Hirudinea (Annelida) fauna of some lakes located in western Black Sea Region. E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Science 24:83-88.
46. Özbek M, Sarı HM, Balık S, Ustaoğlu MR. 2008. Batı Toros Dağları Üzerindeki Göllerin Hirudinea (Annelida) Faunası. E. Ü. Su Ürünleri Dergisi 25:315-317.
47. Saglam N. 2001. First record of the leech Placobdella costata (Hirudinoidea: Glossiphoniidae) in Turkey. Zool Middle East 23:113-118
48. Saglam N. 2004. Tatlısu ve Deniz Sülükleri Tanı Anahtarı. Elazığ: Fırat Üniversitesi Basım Evi. p. 38.
49. Saglam N, Dorucu M. 2002. Observations on the ecology of the freshwater leech Helobdella stagnalis (Hirudinoidea: Glossiphoniidae), new for Turkey. Zool Middle East 25:115-120
50. Saglam N, Dorucu M, Ozdemir Y, Seker E, Sarieyyupoglu M. 2008. Distribution and economic importance of medicinal leech, Hirudo medicinalis (Linnaeus, 1758) in Eastern Anatolia/Turkey. Lauterbornia 65:105-118.
51. Saglam N, Kutschera U, Saunders R, Saidel WM, Balombini KLW, Shain DH. 2018. Phylogenetic and morphological resolution of the Helobdella stagnalis species-complex (Annelida: Clitellata: Hirudinea). Zootaxa 4403(1):61-86. doi: 10.11646/zootaxa.4403.1.3.
52. Saglam N, Saunders R, Lang SA, Shain DH. 2016. A new species of Hirudo (Annelida: Hirudinidae): historical biogeography of Eurasian medicinal leeches. BMC Zoology 1(5):1-12. doi: 10.1186/s40850-016-0002-x.
53. Saglam N. 2011. Bazı tıbbi sülüklerin (Hirudo medicinalis L. 1758 ve Hirudo verbana Carena, 1820) ihracatı, korunması ve sürdürülebilirliği. Journal of FisheriesSciences 5:1-15. doi: 10.3153/jfscom.2011001.
54. Sawyer RT. 1986. Leech Biology and Behavior. United Kingdom: Clarendon Press, Oxford.
55. Siddall ME. 2002. Phylogeny of the leech family Erpobdellidae (Hirudinida : Oligochaeta). Invertebr Syst 16:1-6.
56. Siddall ME, Trontelj P, Utevsky SY, Nkamany M, Macdonald KS. 2007. Diverse molecular data demonstrate that commercially available medicinal leeches are not Hirudo medicinalis. Proceedings of the Royal Society B-Biological Sciences 274(1617):1481-1487. doi: 10.1098/rspb.2007.0248.
57. Sket B. 1968. Zur Kenntnis der Egel-Fauna (Hirudinea) Jugoslawiens. Academia Scientiarum et Artium Slovenica Classis IV: Historia Naturalis et Medicina, Diss 9(4):127-197.
58. Ustaoğlu MR, Balık S, Özbek M, Sarı HM. 2003. The freshwater leeches (Annelida: Hirudinea) of the Gediz catchment area (Izmir region). Zool Middle East 29:118-120.
59. Ustaoğlu MR, Balık S, Sari HM, Özbek M. 1998. The Hirudinea fauna of Tahtali Dam Lake Basen Tahtalı (Gümüldür - Izmir). E. U. Su Ürünleri Dergisi 15(1-2):111-116.
60. Zeybek M. 2007. Çukurca Dere ve Isparta Deresi’nin Su Kalitesinin Makrozoobentik Organizmalara Göre Belirlenmesi. [Isparta]: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. p. 100.