Reading the Facade as an Urban Interface through Basic Design Principles: Trabzon Historical Kunduracılar Street

Kentler, tarih boyunca birçok farklı kültürel ve sosyal yapıyı barındırarak insanların ortak yaşam alanları olmuştur. Zamanla, teknolojik gelişmeler ve insan davranışlarındaki değişimler, kentlerin dinamik yapısını etkilemiş ve bu değişikliklere uyum sağlama çabaları kentsel dönüşüm süreçlerini hızlandırmıştır. Günümüzde artan nüfus, kentlere göçler ve inşaat faaliyetlerindeki yükseliş, şehirlerin hem yatay hem de dikey olarak hızlı bir dönüşüm yaşamasına neden olmaktadır. Bu hızlı değişim, binaların yoğunluğu ve yüksekliğinde belirgin bir artışla kendini göstermektedir. Binaların cepheleri, yapılar açısından önemli bir unsur olmasının yanı sıra, çevreleriyle etkileşim kurarak şehirlerin kimliğini oluşturan temel bileşenlerdir. Cepheler, yalnızca estetik bir unsur değil; aynı zamanda bir yapının çevresindeki kültürü ve kimliği yansıtan bir yüzeydir. Kullanıcılar üzerinde, tekrar eden, uyumlu ya da zıtlıklar oluşturan etkileriyle kritik bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, cephe tasarımında kullanılan ilkelerin, kullanıcı algısını ve psikolojik etkileri dikkate alarak titizlikle ele alınması gerekmektedir. Bu çalışmada, Trabzon'un merkezini oluşturan ve yoğun olarak kullanılan Kunduracılar Caddesi üzerindeki yapı cepheleri, Temel Tasarım İlkeleri çerçevesinde incelenecektir. Tasarım ilkeleri; tekrar, uyum, zıtlık, koram, egemenlik, denge ve birlik gibi unsurları kapsamaktadır. Bu çalışmanın özelliği hem tarihi hem de modern mimari yapıları inceleyerek bu ilkeleri bir araya getirmesidir. Bu durum, cephelerin estetik boyutunu öne çıkararak farklılaşan bir yaklaşım sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, tarihi dokuya uyumlu yeni yapı tasarlamayı hedefleyen mimarlar için temel tasarım ilkelerinin tasarım sürecinin ilk aşamalarına nasıl entegre edilebileceği konusunda somut bilgiler sağlayacaktır. Bu yönüyle, kentsel tasarım alanında rehberlik eden ve örnek teşkil eden bir kaynak olma potansiyeline sahiptir.

Throughout history, cities have served as common living spaces, shaped by cultural and social structures. Technological advancements and changes in human behaviour have influenced urban dynamics, accelerating transformation processes. Today, increasing population, migration, and construction activities drive rapid urban change, significantly impacting building density and height. Building facades, beyond their architectural role, are key elements in shaping a city's identity, reflecting cultural and environmental identity. Facades are not only an aesthetic element; they are also a surface that reflects the culture and identity of a building's surroundings. It plays a critical role on users with its repetitive, harmonious or contrasting effects. This study examines the facades on Kunduracılar Street, the centre of Trabzon, through Basic Design Principles such as repetition, harmony, contrast, hierarchy, dominance, balance, and unity. By analysing both historical and modern structures, it highlights the aesthetic dimension of facades. The study aims to provide architects with concrete insights on integrating these principles into early design stages, ensuring harmony with the historic fabric. The study generates an idea for urban designs.