THE SEARCH FOR UNIVERSAL ORDER FROM LOGOS TO THE CONSTITUTION IN STOIC PHILOSOPHY

Öz

This article examines the Stoic understanding of cosmopolitanism within the context of legal and constitutional thought, evaluating the impact of the Stoic doctrine of natural law on modern human rights and the global constitutional order. The primary objective of this study is to demonstrate how the central Stoic concepts of logos, living in accordance with nature, and cosmopolis establish a nexus between individual liberty and universal law. Methodologically, the study employs a combination of philosophical interpretation, conceptual analysis, and historical-systematic comparison. The research concludes that Stoic thought, by predicating the individual’s participation in the universal order on reason and virtue, constitutes the moral foundation of modern human rights and constitutional legitimacy. Through the balance it strikes between inner freedom and social justice, Stoic philosophy offers an ethical perspective to the contemporary understanding of global constitutionalism. Thus, this study reinterprets Stoic cosmopolitanism not merely as a historical philosophical legacy, but as a normative paradigm directly related to the ethical foundations of global constitutionalism.

Anahtar Kelimeler

• Stoic philosophy
• cosmopolitanism
• natural law
• constitutionalism

Etik Beyan

There is no requirement of Ethics Committee Approval for this study.

Stoa Felsefesinde Logos’tan Anayasaya Uzanan Evrensel Düzen Arayışı

Öz

Bu makale, Stoa felsefesinin kozmopolitizm anlayışını hukuk ve anayasal düşünce bağlamında incelemekte; Stoacı doğal yasa öğretisinin modern insan hakları ve küresel anayasal düzen üzerindeki etkilerini değerlendirmektedir. Çalışmanın temel amacı, Stoacılığın merkezinde yer alan logos, doğaya uygun yaşam ve kozmopolis kavramlarının, bireysel özgürlük ile evrensel hukuk arasındaki bağı nasıl kurduğunu ortaya koymaktır. Yöntem olarak felsefi yorum, kavramsal çözümleme ve tarihsel-sistematik karşılaştırma teknikleri birlikte kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Stoacı düşüncenin, bireyin akıl ve erdem aracılığıyla evrensel düzene katılımını esas alarak modern insan haklarının ve anayasal meşruiyetin ahlaki temelini oluşturduğu tespit edilmiştir. Stoa felsefesi, içsel özgürlükle toplumsal adalet arasında kurduğu denge sayesinde, günümüz küresel anayasalılık anlayışına etik bir perspektif sunmaktadır. Böylece çalışma, Stoacı kozmopolitizmi yalnızca tarihsel bir felsefi miras değil, küresel anayasacılığın etik temelleriyle doğrudan ilişkili normatif bir paradigma olarak yeniden yorumlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Stoa felsefesi
• kozmopolitizm
• doğal hukuk
• anayasacılık

Kaynakça

1. Akad M and Dinçkol Vural B, Genel Kamu Hukuku (6th edn, Der Yayınları, İstanbul 2011)
2. Akalın KH, ‘Stoa felsefesinde Tanrının Doğası ve İnsanın Uyumu’ (2015) 30 Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 91–112
3. Akdemir Şayhar D, ‘Felsefi ve Tarihsel Arka Planıyla İnsan Hakları Olgusu’ in A Yılmaz and Ş Akdemir (eds), Kurumsal ve İşlevsel Boyutlarıyla Türkiye’de İnsan Hakları Problematiği (Ekin Yayınevi, Bursa 2022) 5–28
4. Aslan Ö, Anayasal Boyutuyla İnsan Hakları: Türkiye Örneği (PhD thesis, İstanbul Medeniyet Üniversitesi 2023) available at National Thesis Center (Thesis No 833883)
5. Aurelius M, Kendime Düşünceler (trans C Şentuna, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2019) (original work written 2nd century CE)
6. Bahadır EM, ‘Zenon’dan Cicero’ya Doğal Yasa Anlayışı’ (2021) 21(2) Abant Sosyal Bilimler Dergisi 41–54
7. Bahadır EM, Hukuk Felsefesi Açısından Stoa Okulunda Özgürlük Anlayışı (MA thesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi 2021) available at National Thesis Center (Thesis No 698726)
8. Cicero MT, On Duties (trans HC Edinger, Bobbs-Merrill, Indianapolis 1974)

9. Cicero MT, On the Republic, On the Laws (trans CW Keyes, Harvard University Press, Cambridge MA 1928)
10. Çaha Ö, Siyasi Düşüncelere Giriş (2nd edn, Dem Yayınları, Ankara 2010)
11. Çapak İ, ‘Stoa Felsefesi ve İslam Düşüncesine Etkisi’ (2015) 1(2) Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi 219–228
12. Çoban F, ‘Stoacı Felsefe ve Modernite Arasında Düşünsel Bağlar’ (2020) 2(2) İzmir Sosyal Bilimler Dergisi 98–109
13. Çüçen AK, İnsan Hakları (MKM Yayıncılık, Bursa 2011)
14. Domingo R, ‘Roman Law and Global Constitutionalism’ (2019) 21(1) San Diego International Law Journal 217–240
15. Göze A, Siyasi Düşünceler ve Yönetimler (Beta Yayınları, İstanbul 1989)
16. Güriz A, Hukuk Felsefesi (15th edn, Siyasal Kitabevi, Ankara 2020)
17. Heater D, Yurttaşlığın Kısa Tarihi (trans M Delikara Üst, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara 2007)
18. Hill L, ‘Classical Stoicism and the Birth of a Global Ethics: Cosmopolitan Duties in a World of Local Loyalties’ (2015) 34(1) Social Alternatives 14–18
19. Işık A, ‘Stoa Düşüncesinde Doğal Hukuk ile Kozmopolis Kavramları ve Yansımaları’ (2025) 10(1) İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 151–170
20. Kant I, Perpetual Peace: A Philosophical Sketch, (trans. M. C. Smith, Swan Sonnenschein & Co Ltd, London 1795)
21. Konstantakos L, ‘On Stoic Cosmopolitanism: A Response to Nussbaum’s “Patriotism and Cosmopolitanism”’ (2015) 8(17) Prometeus 49–60
22. Kuru G, Ayrımcılık Yasağının Felsefi Açıdan Temellendirilmesi (PhD thesis, İstanbul Üniversitesi 2021) available at National Thesis Center (Thesis No 663139)
23. Molacı M, ‘Erken Dönem Stoa Düşüncesinde Erdem’ (2021) 54 Felsefe Arkivi 1–28
24. Nussbaum MC, ‘Kant and Stoic Cosmopolitanism’ (1997) 5(1) The Journal of Political Philosophy 1–25
25. Nussbaum MC, ‘Patriotism and Cosmopolitanism’ in MC Nussbaum (ed), For Love of Country: Debating the Limits of Patriotism (Beacon Press, Boston 1996) 2–20
26. Öktem N, ‘Stoisizm’ (1974) 40(1–4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 589–621
27. Özdemir M, ‘Geç Stoa Döneminde “Etik” Sorununu Foucault Gözüyle Okumak’ (2021) 31 FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi 393–412
28. Özkent Y, ‘Changing Lanes Filmiyle Stoa Felsefesini Yeniden Düşünmek: “Apatheia” durumuna ulaşmak’ (2020) 26(45) Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi 476–484
29. Perju V, ‘Cosmopolitanism and Constitutional Self-Government’ (2010) 8(3) International Journal of Constitutional Law (I·CON) 326–353
30. Seneca LA, Ad Lucilium Epistulae Morales, vol II (trans RM Gummere, Harvard University Press, Cambridge MA 1962)
31. Stock St G, Stoacılık (trans M Molacı, Fol Kitap, İstanbul 2021) (original work published 1908)
32. Şakar Z, ‘21. yüzyılda kozmopolitan bir demokrasi mümkün mü?’ (2022) 106 Liberal Düşünce Dergisi 35-57
33. Şakar Z, Kozmopolitan Demokrasi Tartışmaları (Master’s thesis, Karabük Üniversitesi, 2019) available at National Thesis Center (Thesis No 551775)
34. Topakkaya A, ‘Stoa Etiğinin Temel Kavramları’ (2009) 49 Felsefe Dünyası 56–68
35. Tüzen MA, ‘Stoa Felsefesinde Ahlaki Bir Model Olarak Doğa’ (2022) 18 Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 114–129
36. Valdez J, ‘Stoic Philosophy: Its Origins and Influence’ (2014) 2(4) Journal of Social Philosophy Research 56–68
37. Yeşilçayır C, ‘İnsan Haklarının Aydınlatılmasında Felsefi Bilginin Önemi’ (2018) 31 Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi 239–261
38. Yıldırım M and Koç E, ‘Son Dönem Stoacılıkta Etik Düşüncenin Psikolojiye Yansımaları’ (2024) 38(2) Erciyes Akademi 480–493