PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİNİN KARLILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN BİST ULAŞTIRMA ve DEPOLAMA SEKTÖRÜNDE İNCELENMESİ

Yıl 2025, Sayı: 62, 88 - 100, 31.12.2025

Burcu Kaynar Bilen , Tülay Tellioğlu

Öz

Lojistik işletmeleri malzeme, ürün ya da hizmeti tedarik kaynağından tüketim yerine akışı koordine eden yapılarıyla bilinmektedir. Faaliyetleri paketleme, depolama ve ulaştırma olan lojistik işletmelerinin pazarlama stratejileri açısından farklılıklar oluşturarak bu alanda kendisini gösteren bir dönüşüme girdikleri görülmektedir. Bu farklılıklar, işletmelerin tüketici isteklerinin hemen karşılanabilmesindeki atılımları ve pazardaki rekabet gücünün korunabilmesine ilişkin konular olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla lojistik işletmelerinin faaliyet giderleri içinde özellikle pazarlama, satış ve dağıtım giderleri önemli bir yer tutmaktadır. Çalışmada, lojistik işletmelerinin pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile işletmenin karlılık kalemleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın veri setini, BİST (Borsa İstanbul) ulaştırma ve depolama sektöründe işlem gören 6 adet işletmenin 2014-2023 yılları arası finansal verileri üzerinden 55 gözlem oluşturmaktadır. Çalışmada panel veri modeli kullanılmış, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri, pazarlama yoğunluğu ve işletme büyüklüğü bağımsız değişkenler, faaliyet karı ile net karı bağımlı değişkenler olarak alınmıştır. Araştırmanın sonucunda, pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinin ve işletme büyüklüğünün faaliyet karı üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkisi olduğu, pazarlama yoğunluğunun faaliyet karı üzerinde anlamlı ve negatif yönde bir ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Net kar ile işletme büyüklüğü arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkisi olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Panel Veri Analizi , Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri , Pazarlama Yoğunluğu , Ulaştırma ve Depolama Sektörü

Kaynakça

• [1] Adıgüzel Mercangöz, B. (2023), “Ulaştırma ve Lojistik Sektörü Şirketlerinin Karlılıklarını Etkileyen Faktörlerin Panel Veri Analizi İle Araştırılması: Stata Uygulamalı Panel Veri Analizi”, Ekin Yayınevi, Bursa.
• [2] Aksu, C., Bayramoğlu, M.F. (2024), “Lojistik Firmalarının Finansal Performansının Electre Yöntemi ile Analizi”, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), ss. 154-174.
• [3] Albayrak, A.S. (2014), “Otokorelasyon Durumunda En Küçük Kareler Tekniğinin Alternatifi Otoregresyon Teknikleri ve Bir Uygulama”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 1-20.
• [4] Aydın, D.D. (2024), “Borsa İstanbul'da (BİST) İşlem Gören Lojistik Firmalarının Faaliyetlerinden Sağlanan Nakit Akışlarının Firma Performansına Etkisi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• [5] Ayrıçay, Y., Kılıç, M. (2018), “Pazarlama Yoğunluğu ve Firma Performansı İlişkisi: BİST’de Bir Alan Araştırması”, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), ss. 177-191.
• [6] Babacan, M. (2003), “Lojistik Sektörünün Ülkemizdeki Gelişimi ve Rekabet Vizyonu”, Ege Akademik Bakış, 3(1), ss. 8-15.
• [7] Ballou, H. R. (1999), “Business Logistics Management: Planning Organizing and Controlling The Supply Chain”, Prentice Hall International.
• [8] Breusch, T., Pagan, A. (1980), “The Lagrange Multiplier Test and Its Application to Model Specifications in Econometrics”, Reviews of Economics Studies, 47, pp. 239-253.
• [9] Cezlan, E. Ç. (2022), “Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri ile Yeşil Tedarikçi Seçimi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama”, Lojistik Dergisi, 55, ss. 39-52.
• [10] Çevik, S., Kaya, S. (2010), “Türkiye’nin Lojistik Potansiyeli ve İzmir’in Lojistik Faaliyetleri Açısından Durum (SWOT) Analizi”, İzmir Ticaret Odası, AR-GE Bülten. 2010 Kasım-Sektörel, ss. 22-28.
• [11] Çıtak, L. (2015), “Pazarlama Yatırımlarının Finansal Performans Üzerindeki Etkisi ve Borsa İstanbul Kobi Sanayi Endeksi Firmalarının Etkinliklerinin Değerlendirilmesi”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 45, ss. 49 – 68.
• [12] Dikici, E. (2020), “Askeri Lojistiğin Optimizasyonu: Yazın Çalışması ve Çıkarımlar”, Lojistik Dergisi, 51, ss. 14-27.
• [13] Gujarati, D.N. (2003), “Basic Econometrics”, Fourth Edition, New York: The McGraw-Hill.
• [14] Gujarati,D. N., Porter, D. C. (2009), “Basic Econometrics”, 5.ed. [y.y.] : The McGraw-Hill.
• [15] Hausman, J.A. (1978), “Specification Tests in Econometrics”, Econometrica, 46, pp. 1251-1271.
• [16] Kaplan, B. (2019), “Türkiye’ de Lojistik Sektörünün Dış Ticaret Üzerinde Etkileri (Otomotiv Endüstrisi Örneği)”, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Çalışma İktisadı Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
• [17] Karaca, S., Karaca, A. (2025), “Toptan ve Perakende Sektöründe Yer Alan Lojistik Firmalarının Verimlilik Değerlerinin Borsa Performans Değerlerine Etkisi”, Verimlilik Dergisi, 59(2), ss. 355-370.
• [18] Krishnan, H. A., Tadepalli, R. ve Park, D. (2009), “R&D Intensity, Marketing Intensity, and Organizational Performance”, Journal of Managerial Issues, 21(2), pp. 232-244.
• [19] Konak, F. (2015), “The Effects of Marketing Expenses on Firm Performance: Empirical Evidence from the BIST Textile, Leather Index”, Journal of Economics, Business and Management, 3(11), pp. 1068-1071.
• [20] Külter, B., Demirgüneş, K. (2006), “Değer Temelli Pazarlama (Finansal Boyut ve Müşteri Boyutu)”, Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), ss. 327-342.
• [21] Markovitch, D.G., Huang, D., Ye, P. (2020), “Marketing Intensity and Firm Performance: Contrasting the Insights based on Actual Marketing Expenditure and its SG&A Proxy”, Journal of Business Research, 118, pp. 223-239.
• [22] Nath, P., Nachiappan, S., Ramanathan, R. (2010), “The İmpact of Marketing Capability, Operations Capability and Diversification Strategy on Performance: A Resource-Based View”, Industrial Marketing Management, 39 (2), pp. 317-329.
• [23] Öndeş, T., Levet, M. (2023), “Faaliyet Giderlerinin Firma Kârlılığına Etkisi: BIST 30 Endeksinde İşlem Gören Firmalar Üzerine Bir İnceleme”, Maliye ve Finans Yazıları Dergisi, 119, ss. 77-96.
• [24] Öztürk, E., Dülgeroğlu, İ. (2016), “Pazarlama ve Genel Yönetim Giderlerinin Firma Performansı Üzerindeki Etkisi”, Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), ss. 136-146.
• [25] Rust, R. T., Ambler, T., Carpenter, G. S., Kumar, V., Srivastava, R. K. (2004), “Measuring Marketing Productivity: Current Knowledge and Future Directions”, Journal of Marketing, 68(4), pp. 76-89.
• [26] Shubia, M. F. (2023), “Relationship Between Marketing Strategy and Profitability in Industrial Firms: Evidence from Jordan”, Innovative Marketing, 19(2), pp. 17-26.
• [27] Tatoğlu, F. Y. (2021), “Panel Veri Ekonometrisi: Stata Uygulamalı”, Beta Basım Yayın: İstanbul.
• [28] Türkiye Muhasebe Standartları (TMS), www.kgk.gov.tr, Son erişim tarihi (02.02.2025).
• [29] Van riest, S., Bun, M.J.G., Raaij, van E.M., Vernooij, M.J.A. (2009), “The Impact of Customer-Specific Marketing Expenses on Customer Retention and Customer Profitability”, Marketing Letters, 20(2), 125-138.
• [30] Yüksek, H., Kısakürek, M.M. (2023), “Faaliyet Giderleri ile Karlılık Arasındaki İlişki: BİST’te Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(3), ss. 305-323.