DEMİRYOLU SEKTÖRÜNDE SERMAYE YAPISININ FİNANSAL PERFORMANS ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Yıl 2025, Sayı: 62, 101 - 111, 31.12.2025

İsmail Çağrı Özcan

https://izlik.org/JA87CZ94PT

Öz

Bazı yük taşımacılığı faaliyetleri dışında geleneksel olarak büyük oranda kamu sahipliğinde ve işletmeciliğinde olan demiryolu sektöründe faaliyet gösteren özel teşebbüs sayısı, özelleştirme ve serbestleşme eğilimleri sonrasında artış göstermiştir. Bu artış ise sermaye yapısı, finansal kaldıraç ve finansal performans gibi konularda sektördeki profesyoneller için yeni karar alma zorlukları getirmiş, akademisyenler için ise araştırma yapma imkanı sunmuştur. Bu makale, halka açık demiryolu şirketlerinin sermaye yapılarının karlılıkları ve piyasa değerleri üzerindeki etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. 1989-2017 döneminde 16 ülkeden 40’ı halka açık toplam 62 demiryolu şirketi verisine dayanan ekonometrik analizlerin sonuçları, finansal kaldıraçtaki (kısa vadeli, uzun vadeli ve toplam finansal kaldıraç) artışın demiryolu şirketlerinin aktif karlılıklarını azaltmasına rağmen, toplam ve uzun vadeli kaldıraçtaki artışın şirketlerin piyasa değerlemesini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Demiryolu taşımacılığı, lojistik zincirinin temel bileşenlerinden biri olduğundan, elde edilen bulgular yalnızca demiryolu taşımacılığı için değil, lojistik sektörünün bütünü açısından da önemlidir. Özellikle çok modlu yük taşımacılığında bu sistemin temel direği olan demiryolu işletmelerinin finansal performansları, bütün lojistik operasyonlarının verimliliğini ve sürekliliğini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle çalışmadan elde edilen sonuçlar, lojistik sektöründe stratejik yatırım ve sermaye yapısı kararlarının şekillendirilmesinde önemli bir girdidir. Bu doğrultuda, sermaye yapısı ile finansal performans arasındaki ilişkinin doğru kavranması; rekabet gücünün artırılması ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması açısından stratejik önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Demiryolu Ekonomisi , Demiryolu Sektörü , Finansal Kaldıraç , Finansal Performans , Lojistik Sektörü , Sermaye Yapısı

Kaynakça

• [1] Abor, J. (2005), “The Effect of Capital Structure on Profitability: An Empirical Analysis of Listed Firms in Ghana”, The Journal of Risk Finance, 6(5), pp. 438-445.
• [2] Alabdulkarim, N., Kalyanaraman, L., Alhussayen, H. (2024), “The İmpact of Firm Size on the Relationship Between Leverage and Firm Performance: Evidence from Saudi Arabia”, Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), pp. 1–12.
• [3] Alathamneh, M., Obeidat, M. I., Almomani, M. A., Almomani, T. M., Darkal, N. (2025), “The Mediating Role of Profitability in the Impact Relationship of Assets Tangibility on Firm Market Value”. Journal of Risk and Financial Management, 18(2), pp. 104.
• [4] Bandyopadhyay, A., Barua, N. M. (2016), “Factors Determining Capital Structure and Corporate Performance in India: Studying The Business Cycle Effects”, The Quarterly Review of Economics and Finance, 61, pp. 160-172.
• [5] Bedi, A., Singh, B. (2024), “Exploring the Impact of Carbon Emission Disclosure on Firm Financial Performance: Moderating Role of Firm Size”, Management Research Review, 47(11), pp. 1705–1721.
• [6] Capobianco, H. M. P., Fernandes, E. (2004), “Capital Structure in the World Airline İndustry”, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 38(6), pp. 421-434.
• [7] El-Sayed Ebaid, I. (2009), “The Impact of Capital-Structure Choice on Firm Performance: Empirical Evidence from Egypt”, The Journal of Risk Finance, 10(5), pp. 477-487.
• [8] Fernandes, E., Capobianco, H. M. P. (2001), “Airline Capital Structure and Returns”, Journal of Air Transport Management, 7(3), pp. 137-142.
• [9] Fosu, S. (2013), “Capital Structure, Product Market Competition and Firm Performance: Evidence from South Africa”, The Quarterly Review of Economics and Finance, 53, pp. 140-151.
• [10] Kazancıoğlu, F. (2012), “Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesinin Performans Değerlendirmesi”, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 27(1), pp. 219-228.
• [11] Khan, A. G. (2012), “The Relationship of Capital Structure Decisions with Firm Performance: A Study of the Engineering Sector of Pakistan”, International Journal of Accounting and Financial Reporting, 2(1), pp. 245-262.
• [12] Le, T. P. V., Phan, T. B. N. (2017), “Capital Structure and Firm Performance: Empirical Evidence from a Small Transition Country”, Research in International Business and Finance, 42, pp. 710-726.
• [13] Majumdar, S. K., Chhibber, P. (1999), “Capital Structure and Performance: Evidence from a Transition Economy on an Aspect of Corporate Governance”, Public Choice, 98(3-4), pp. 287-305.
• [14] Malighetti, P., Meoli, M., Paleari, S., Redondi, R. (2011), “Value Determinants in the Aviation Industry”, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 47(3), pp. 359-370.
• [15] Margaritis, D., Psillaki, M. (2007), “Capital Structure and Firm Efficiency”, Journal of Business Finance & Accounting, 34(9-10), pp. 1447-1469.
• [16] Margaritis, D., Psillaki, M. (2010), “Capital Structure, Equity Ownership and Firm Performance”, Journal of Banking & Finance, 34(3), pp. 621-632.
• [17] Memon, F., Bhutto, N. A., Abbas, G. (2012), “Capital Structure and Firm Performance: A Case of Textile Sector of Pakistan”, Asian Journal of Business and Management Sciences, 1(9), pp. 9-15.
• [18] Modigliani, F., Miller, M. H. (1958), “The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment”, The American Economic Review, 48(3), pp. 261-297.
• [19] Myers, S. C., Majluf, N. S. (1984), “Corporate Financing and Investment Decisions When Firms Have Information That Investors Do Not Have”, Journal of Financial Economics, 13(2), pp. 187-221.
• [20] Özcan, İ. Ç. (2019), “Capital Structure and Firm Performance: Evidence from the Airport Industry”, European Journal of Transport and Infrastructure Research, 19(3), pp. 177-195.
• [21] Özcan, İ. Ç. (2021), “Environmental, Social, and Governance Disclosure and Financial Performance: Evidence from the Rail Industry”, In Sustainability reporting, ethics, and strategic management strategies for modern organizations, IGI Global, pp. 244-253.
• [22] Perçin, S., Çakır, S. (2012), “Demiryollarında Süper Etkinlik Ölçümü: Türkiye Örneği”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), pp. 29-45.
• [23] Pires, H. M., Fernandes, E. (2012), “Malmquist Financial Efficiency Analysis for Airlines”, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 48(5), pp. 1049-1055.
• [24] Priyan, P. K., Nyabakora, W. I., Rwezimula, G. (2024), “Firm's Capital Structure Decisions, Asset Structure, and Firm's Performance: Application of the Generalized Method of Moments Approach”, PSU Research Review, 8(3), pp. 813-827.
• [25] Yıldız, R. (2023), “Performance Evaluation in Railway Transport: The case of Europe and Türkiye”, Verimlilik Dergisi, 57(4), pp. 609-622.
• [26] Zeitun, R., Tian, G. G. (2007), “Capital Structure and Corporate Performance: Evidence from Jordan”, The Australasian Accounting Business & Finance Journal, 1(4), pp. 40-61.