Araştırma Makalesi

Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi

Sayı: 5 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi

Öz

Bu makalede, Orta Asya’nın Güney Sogdiana Bölgesi Kaşkaderya Nehri yakınında Demir Çağı’nda gelişmiş Yerkurgan Şehir Harabesi’nde Özbek ve Türk bilim adamlarının ortaklığında 2018 yılında gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmalarından elde edilen veriler değerlendirildi. Tarihi Buhara- Nahşeb (Nesef) şehirleri arasında İpek Yolu üzerinde bulunan Orta Asya’nın en eski ve büyük şehirlerinden biri olan Yerkurgan Şehir Harabesi’nin ortasında gün yüzüne çıkarılan Merkez Tapınağı kalıntısı muhtemelen Zerdüştçülük ile bağlantılı su-nehir ve ateş ilahlarına adanmıştı. Muhtemelen tapınak ilk yapıldığında merkezi planlı iken sonradan üzerinde ateş altarı bulunan kutsal açık hava platformuna dönüştürüldü. Büyük Merkez Tapınağı ile yanındaki küçük Doğu Tapınağı ve aralarındaki açık hava dinsel törenlerinde kullanılan ateş altarı kaidesi, Pencikent tapınakları gibi Zerdüştçülük inancı ile bağlantılı resmi dinsel bir kompleks oluşturmaktaydı. Bu dinsel kompleks muhtemelen Geç Antik Çağ’da oluşmuştur. Muhtemelen tapınaklar öncesinde şehrin ortası kutsal bir alandı ve burada ateş kültü ile bağlantılı açık hava resmi dinsel törenleri yapılmaktaydı.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (BAP)

Proje Numarası

SBA-2018-29144

Teşekkür

Özbekistan'da Yerkurgan Merkez Tapınağı’nda 2018 yılında gerçekleştirilen arkeolojik projeyi destekleyen İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi’ne desteği için teşekkür ederiz

Kaynakça

  1. Ammianus Marcellinus 1894 Ammianus Marcellinus, The Roman History of Ammianus Marcellinus, Trans. C. D. Yonge, George Bell & Sons, London, 1894.
  2. Anarbaev-Maksudov 2007 A. A. Anarbaev - F. A. Maksudov, Drevniy Margilan, Fan, Akademii Nauk Respubliki Uzbekistan, 2007.
  3. Askarov-Shirinov 1994 A. Askarov-T. Shirinov, “The ‘Palace’, Temple, and Necropolis of Jarkutan”, Bulletin of the Asia Institute 8, 1994, 13-25.
  4. Bernard 1969 P. Bernard, “Quatrième campagne de fouilles à Aï Khanoum (Bactriane)”, Comptes Rendus des Séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres 113/3, 1969, 313-355.
  5. Bernard 1970 P. Bernard, “Campagne de fouilles 1969 à Aï Khanoum en Afghanistan”, Comptes Rendus de l'Academie des Inscriptions et Belles-Lettres 114/02, 1970, 301-349.
  6. Bernard 1976 P. Bernard, “Campagne de Fouilles 1975 a Ai Khanoum (Afghanistan)", Comptes Rendus de l'Academie des Inscriptions et Belles-Lettres 120/02, 1976, 287-322.
  7. Bernard 2008 P. Bernard, “The Greek Colony at Ai Khanum and Hellenism in Central Asia”, Afghanistan: Hidden Treasures from the National Museum, Kabul, Ed. F. Hiebert, P.Cambon, National Geographic Society, Washington, 2008, 81-130.
  8. Besenval-Francfort 1994 R. Besenval-H. P. Francfort, “The Nad-i Ali ‘Surkh Dagh’: A Bronze Age Monumental Platform in Central Asia?”, From Sumer to Meluhha: Contributions to the Archaeology of South And West Asia in Memory of George F. Dales, Jr., Ed. J. M. Kenoyer, Wisconsin Archaeological Reports 4, Madison, 1994.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

29 Mart 2022

Kabul Tarihi

27 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Çeşmeli, İ., Raimkulov, A., & Günözü Ulusoy, H. (2022). Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi. Lycus, 5, 1-57. https://doi.org/10.54577/lycus.1095102
AMA
1.Çeşmeli İ, Raimkulov A, Günözü Ulusoy H. Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi. Lycus. 2022;(5):1-57. doi:10.54577/lycus.1095102
Chicago
Çeşmeli, İbrahim, Abdisabur Raimkulov, ve Hande Günözü Ulusoy. 2022. “Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi”. Lycus, sy 5: 1-57. https://doi.org/10.54577/lycus.1095102.
EndNote
Çeşmeli İ, Raimkulov A, Günözü Ulusoy H (01 Haziran 2022) Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi. Lycus 5 1–57.
IEEE
[1]İ. Çeşmeli, A. Raimkulov, ve H. Günözü Ulusoy, “Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi”, Lycus, sy 5, ss. 1–57, Haz. 2022, doi: 10.54577/lycus.1095102.
ISNAD
Çeşmeli, İbrahim - Raimkulov, Abdisabur - Günözü Ulusoy, Hande. “Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi”. Lycus. 5 (01 Haziran 2022): 1-57. https://doi.org/10.54577/lycus.1095102.
JAMA
1.Çeşmeli İ, Raimkulov A, Günözü Ulusoy H. Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi. Lycus. 2022;:1–57.
MLA
Çeşmeli, İbrahim, vd. “Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi”. Lycus, sy 5, Haziran 2022, ss. 1-57, doi:10.54577/lycus.1095102.
Vancouver
1.İbrahim Çeşmeli, Abdisabur Raimkulov, Hande Günözü Ulusoy. Arkeolojik Çalışmalar Işığında Yerkurgan Merkez Tapınağı Ve Zerdüştçülük Tapınak Mimarisi. Lycus. 01 Haziran 2022;(5):1-57. doi:10.54577/lycus.1095102

  

by-nc-nd.eu.svg Bu dergide yer alan çalışmalar Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.