İmparatorluk İdeolojisinin Dönüşümü: Roma Sanatında Genius Senatus, Genius Populi Romani, Genius Exercites Kişileştirmeleri

Öz

Kişileştirme (Personification): Bir şeyin, yerin ya da soyut bir kavramın kişiler gibi davrandırma, canlandırma sanatıdır. Bu çalışmayla Roma İmparatorluk Dönemi ideolojisinde gözlemlenen yenlikler ve değişiklikler Roma sanatının vazgeçilmez ögesi ve Roma İmparatorluk Dönemi propagandasının sanatsal dili olan kişileştirmeler aracılığıyla farklı bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Ayrıca: Genius kişileştirmesi Roma sanatında ne zaman ortaya çıktı? Genius kavramı ile birlikte ifade edilen Genius Exercites, Genius Senatus ve Genius Populi Romani kişileştirmeleri nelerdir? Bu kişileştirmelerin Roma sanatında kullanılmalarının sebepleri nelerdir? Roma sanatında hangi dönemlerinde daha yaygın kullanım alanı buldu ve bu durumun sebepleri nelerdir? Bu kişileştirmelerle verilmek istenen ideoloji ve propaganda nedir? Dönemin dini ve siyasi yapısı bu kişileştirmelerin sanatsal kullanımını nasıl etkilemiştir? Bu kişileştirmelerin kullanım alanları ve ilkeleri nasıl tanımlandı? Kişileştirmelerin Roma sanatındaki yeri ve önemi nedir? Gibi sorulara bir cevap niteliği taşımakta olup bu kişileştirmeler aracılığıyla kullanım alanı buldukları dönemde sanatsal özellikleri ve ikonografik anlamlarına göre tercih edilme sebepleri irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Roma Sanat
• İdeoloji
• Kişileştirme

The Transformation of Imperial Ideology: Personifications of Genius Senatus, Genius Populi Romani and Genius Exercites in Roman Art.

Öz

Personification: the artistic practice of representing an object, place, or abstract concept as if it were endowed with human qualities and agency. This study evaluates the innovations and transformations observed in the ideology of the Roman Imperial Period from a different perspective through personifications, which constituted an indispensable element of Roman art and the artistic language of imperial propaganda. Furthermore, the study addresses a series of related questions: When did the personification of the Genius emerge in Roman art? What are the meanings and functions of the personifications known as Genius Exercitus, Genius Senatus, and Genius Populi Romani, which are expressed within the broader concept of the Genius? What were the reasons for the use of these personifications in Roman art? During which periods did they become more widespread, and what factors contributed to this development? What ideological and propagandistic messages were intended to be conveyed through these representations? How did the religious and political structures of the period influence their artistic usage? How were the contexts and principles governing these personifications defined? Finally, what is the place and significance of personification within Roman art? In this respect, the study seeks to provide answers to these questions and examines, through these personifications, the reasons for their preference in the periods in which they were employed, with particular attention to their artistic characteristics and iconographic meanings.

Anahtar Kelimeler

• Rome Art
• Ideology
• Personification

Kaynakça

1. Akçay, T. 2019, “Roma inancında ev kültleri ve mezarlardaki naiskoslu nişler üzerine bir öneri”, Anadolu Araştırmaları 22, 75–106.
2. Beard, M. 2018, SPQR: Antik Roma, tr. İ. Sağlamer, İstanbul: Pegasus Yayınları.
3. Blanchet, A. L. 1943, “Le Genius populi Romani: remarques et hypothèses”, Comptes rendus des séances de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres 87/3, 333–348.
4. Bonnefoy, Y. 2000, Antik Dünya ve Geleneksel Toplumlarda Dinler ve Mitolojiler Sözlüğü, tr. L. Yılmaz, İstanbul: Dost Kitabevi.
5. Can, B. 2014, “Antik çağ mozaiklerinde sembolizm ve kişileştirme”, Aktüel Arkeoloji 2014, 46.
6. Çınar, Ö. T. 2010, “Antik dönemde “öteki dünya”, “apotheosis” ve “consecratio” kavramları”, Arkeoloji ve Sanat 135, 85–101.
7. Durand, A., Van Andringa, W. 2021, “To live or not to live: the Lares and the transfer of the domicilium in a Roman town”, R. Berg, A. Coralini, A. K. Koponen, R. Välimäki (eds), Tangible Religion: Materiality of Domestic Cult Practices from Antiquity to Early Modern Era, Acta Instituti Romani Finlandiae 49, Rome: Institutum Romanum Finlandiae, 85–100.
8. Durugönül, S. 2021, Roma Devlet Kabartmalarında Propaganda ve “Sanat”, Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları.

9. Durugönül, S. 2022, “Propagandanın gücü ve Roma İmparatorluğu”, Aktüel Arkeoloji, Temmuz–Ağustos, 89–97. Fears, J. R. 1978, “O ΔΗΜΟΣ O ΡΩΜΑΙΩΝ Genius Populi Romani: a note on the origin of Dea Roma”, Mnemosyne 31/3, 274–286.
10. Francesca, G. 1986, “Riflessi della politica domizianea nei rilievi flavi di Palazzo della Cancelleria”, Bullettino della Commissione Archeologica Comunale di Roma 91/2, 291–309.
11. Freisenbruch, A. 2011, Caesar’s Wives: Sex, Power, and Politics in the Roman Empire, New York: Free Press. Hild, J. A. 1896, Genius. C. Daremberg (Ed.). Dictionnaire Des Antiquités Grecques et Romaines D’Aprés les Textes et les Monuments (F-G) (1488-1494). Librairie Hachette Et Cie.
12. Kotan, T. 2018, Roma Plastik Sanatında Apotheosis, Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. Kotan, T. 2022, Roma Sanatında Kişileştirme, Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Kotan, T., Tavukçu, A. Y. 2022, “Roma sanatında koruyucu ruh: Genius kişileştirmesi”, Amisos 7/13, 393–404.
15. Kunckel, H. 1974, Der römische Genius, Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Römische Abteilung, Ergänzungsheft 20, Heidelberg: Kerle.
16. Maharam, W. A. 1998, “Genius”, Der Neue Pauly, Band 4, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 915–917.
17. Ostrowski, J. A. 1991, Personifications of Rivers in Greek and Roman Art, Warszawa, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
18. Özgan, R. 2012, Roma Portre Sanatı I, İstanbul: Ege Yayınları.
19. Price, S. R. F. 1984, Rituals and Power: The Roman Imperial Cult in Asia Minor, Cambridge: Cambridge University Press.
20. RIC I, Sutherland, C. H. V. 1984, The Roman Imperial Coinage I: From 31 BC to AD 69, London: Spink and Son.
21. RIC III, Mattingly, H., Sydenham, E. A. 1930, The Roman Imperial Coinage III: Antoninus Pius to Commodus, London: Spink and Son.
22. RIC IV, Mattingly, H., Sydenham, E. A. 1936, The Roman Imperial Coinage IV/I: Pertinax to Geta, London: Spink and Son.
23. Rıha, E. 1980, Der gallorömische Tempel auf der Flühweghalde bei Augst, Augst: Römermuseum Augst.
24. Salmeri, G. 2021, “Iulius-Claudius Hanedanı: İmparatorluğun güçlenmesi ve Hristiyanlığın doğuşu”, U. Eco (ed.), Antik Roma, tr. L. T. Basmacı, İstanbul: Alfa Yayınları, 140–156.
25. Sear, D. R. 2000, Roman Coins and Their Values I, London: Spink and Son.
26. Shapiro, A. 1986, “The origins of allegory in Greek art”, Boreas 9, 4–33.
27. Smith, A. C. 2011, Polis and Personification in Classical Athenian Art, Leiden, Boston: Brill.
28. Stafford, E., Herrin, J. 2005, Personification in the Greek World: From Antiquity to Byzantium, Aldershot: Ashgate.
29. Suess, J. 2007, The Congregation of the Genius Augusti, MPhil dissertation, Oxford: University of Oxford.
30. Taylor, L. R. 1931, The Divinity of the Roman Emperor, Middletown CT: American Philological Association.
31. Turcan, R. 1998, The Gods of Ancient Rome: Religion in Everyday Life from Archaic to Imperial Times, New York: Routledge.
32. TURS, Rostovtzeff, M. 1903, Tesserarum urbis Romae et suburbi plumbearum sylloge, Saint-Pétersbourg: commissionnaires de l’Académie impériale des Sciences.
33. Warner, M. 1985, Monuments and Maidens: The Allegory of the Female Form, London: Weidenfeld and Nicolson.
34. Wellesley, K. 2000, The Year of the Four Emperors, 3rd ed., London, New York: Routledge.
35. Wrede, H. 1981, “Der Genius Populi Romani und das Fünfsäulendenkmal der Tetrarchen auf dem Forum Romanum”, Bonner Jahrbücher 181, 111–142.