Araştırma Makalesi

Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz

Cilt: 1 Sayı: 1 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz

Öz

Bu makalenin amacı, dokuz yaşındaki çocukların dua kavramına yükledikleri anlamları ve gündelik dua deneyimlerini gelişimsel, duygusal, ailesel, dinsel, kültürel ve tarihsel bağlamlarında incelemektir. Araştırma, 2019’da Balıkesir’de yürütülmüştür. Çalışma grubu, ölçüt örneklemeyle belirlenen 108 kız ve 95 erkek olmak üzere 203 çocuktan oluşmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan açık uçlu sorulardan oluşan nitel anketle üretilmiş; NVivo 15 programında soru-temelli betimsel çözümleme yapılarak bağlamsalcı tematik analiz tekniği uygulanmıştır. Frekans ve yüzdeler yalnızca betimsel görünürlüğü göstermek amacıyla kullanılmış; kısa, karşıt ve belirsiz yanıtlar korunmuştur. Bulgular 2019 veri kesitiyle sınırlandırılarak ‘duanın ilişkisel işlevi ve Allah tasavvuru, dilekten kabule dua deneyimi ve dua dilinin sosyal aktarımı’ şeklinde üç çekirdek tema belirlenmiştir. Bulgular; (i) dua anlayışının isteme ve dileme çevresinde yoğunlaşırken iletişim, korunma, şükür ve ibadeti de kapsadığını; (ii) duanın özellikle ev, gece ve uyku çevresinde ortaya çıkan, dinsel ve kamusal mekânlara da yayılan gündelik bir pratik olduğunu; (iii) yalnız ve aileyle dua etmenin birbirini dışlamadığını; (iv) duanın çoğunlukla güven, rahatlama, umut ve mutlulukla ilişkilendirildiğini; (v) Allah’ın duaları duyup karşılık verdiği inancının baskın olmakla birlikte açıklama, kesinlik ve deneyim bakımından farklılaştığını; (vi) dileklerin kişisel ihtiyaçlardan aileye, arkadaşlara, hastalara ve ölen kişilere genişlediğini; (vii) ezberlenmiş dua kalıplarıyla kendiliğinden sözlerin birlikte kullanıldığını; (viii) bedduanın dua dilinin ahlaki sınırlarını görünür kıldığını göstermiştir. Sonuçta dua, yalnızca dinsel görev veya dilek iletme aracı değil; ihtiyaç, duygu, ilişki, ilahî karşılık beklentisi, sosyal aktarım ve ahlaki yönelimi bütünleştiren bağlama duyarlı bir anlamlandırma pratiği olarak ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed, Sirwan Khalid vd. “Using thematic analysis in qualitative research”. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health 6 (2025), 1-6. https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2025.100198
  2. Aydınbaş, Esra. “Ankara ili 5 yaş grubu çocuklarda anadilde dua deneyimi ile sosyal davranış ilişkisi üzerine bir inceleme”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10/2 (2019), 35-44. https://doi.org/10.33537/sobild.2019.10.2.4
  3. Baltacı, Ali. “Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7/1 (2018), 231-274. https://izlik.org/JA98FN96XR
  4. Bamford, Christi – Lagattuta, Kristin Hansen. “A new look at children’s understanding of mind and emotion: The case of prayer”. Developmental Psychology 46/1 (2010), 78-92. https://doi.org/10.1037/a0016694
  5. Bengtson, Vern L. vd. “A longitudinal study of the intergenerational transmission of religion”. International Sociology 24/3 (2009), 325-345. https://doi.org/10.1177/0268580909102911
  6. Bilgin, Beyza. “Çocuklarımızın duyguları ve duaları”. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 2 (1995), 69-78.
  7. Boyatzis, Chris J. – Janicki, Denise L. “Parent-child communication about religion: Survey and diary data on unilateral transmission and bi-directional reciprocity styles”. Review of Religious Research 44/3 (2003), 252-270. https://doi.org/10.2307/3512386
  8. Boyatzis, Chris J. “The nature and functions of religion and spirituality in children”. APA handbook of psychology, religion, and spirituality-1: Context, theory, and research. ed. Kenneth I. Pargament vd. 497-512. Washington: American Psychological Association, 2013. https://doi.org/10.1037/14045-027

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2026

Kabul Tarihi

14 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Koç, M. (2026). Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz. Manisa İlahiyat Dergisi, 1(1), 75-102. https://izlik.org/JA68GL75BZ
AMA
1.Koç M. Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz. MAİDE. 2026;1(1):75-102. https://izlik.org/JA68GL75BZ
Chicago
Koç, Mustafa. 2026. “Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz”. Manisa İlahiyat Dergisi 1 (1): 75-102. https://izlik.org/JA68GL75BZ.
EndNote
Koç M (01 Ekim 2026) Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz. Manisa İlahiyat Dergisi 1 1 75–102.
IEEE
[1]M. Koç, “Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz”, MAİDE, c. 1, sy 1, ss. 75–102, Eki. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68GL75BZ
ISNAD
Koç, Mustafa. “Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz”. Manisa İlahiyat Dergisi 1/1 (01 Ekim 2026): 75-102. https://izlik.org/JA68GL75BZ.
JAMA
1.Koç M. Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz. MAİDE. 2026;1:75–102.
MLA
Koç, Mustafa. “Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz”. Manisa İlahiyat Dergisi, c. 1, sy 1, Ekim 2026, ss. 75-102, https://izlik.org/JA68GL75BZ.
Vancouver
1.Mustafa Koç. Çocukluk Döneminde Dua (9 Yaş): Nitel Araştırma ve Bağlamsalcı Tematik Analiz. MAİDE [Internet]. 01 Ekim 2026;1(1):75-102. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68GL75BZ