The Impact of Digital Transformation in Businesses on Strategic Agility and Competitive Advantage: A Conceptual Review

Öz

With the Fourth Industrial Revolution, the concepts of agility, competition, and management in businesses have begun to change. Speed, data-driven management, remote access, artificial intelligence-based business processes, and machine-to-machine communication have come to the fore. Therefore, key performance indicators and decision-making mechanisms in businesses have also been redefined, and strategic management processes have been shaped through digital infrastructures. This transformation has undoubtedly had a significant impact on the business models of firms as well. The aim of this study is to conceptually examine the relationship between digital transformation, strategic agility, and competitive advantage in businesses within the context of this change. Within the scope of the study, a conceptual framework was developed by taking into consideration the studies in the relevant literature, and the relationships between digital transformation, strategic agility, and competitive advantage were examined. The reviewed literature suggests that digital transformation is positively associated with both strategic agility and competitive advantage. In this framework, the synthesized findings indicate that digital transformation contributes to businesses’ ability to respond more rapidly to environmental changes, that is, to gain an agile structure, while increasing operational efficiency and providing cost savings and flexibility. Studies in the literature indicate that these factors strengthen the firm’s sustainable competitive advantage. This study contributes to the literature by addressing the concepts of digital transformation, strategic agility, and competitive advantage from a holistic perspective and systematically evaluating the relationships among these variables.

Anahtar Kelimeler

• Digital Transformation
• Strategic Agility
• Competitive Advantage

Destekleyen Kurum

No support was received from any institution or organization during the study.

Etik Beyan

This study is a conceptual review and does not involve human participants, animal experiments, or the use of personal data. Therefore, ethics committee approval was not required. The study was conducted in accordance with the principles of research and publication ethics, and all sources used have been properly cited.

İşletmelerde Dijital Dönüşümün Stratejik Çeviklik ve Rekabet Avantajı Üzerindeki Etkisi: Kavramsal Bir İnceleme

Öz

Dördüncü sanayi devrimi ile birlikte işletmelerde çeviklik, rekabet ve yönetim kavramı değişmeye başlamıştır. Hız, veri odaklı yönetim, uzaktan erişim, yapay zekâ temelli iş süreçleri, makineler arası iletişim ön plana çıkmıştır. Bundan dolayı işletmelerdeki anahtar performans göstergeleri ve karar alma mekanizmaları da yeniden tanımlanmış ve stratejik yönetim süreçleri dijital altyapılar üzerinden şekillenmiştir. Bu dönüşüm hiç şüphesiz ki, işletmelerin iş modellerini de önemli ölçüde etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı, bu değişimin işletmelerdeki dijital dönüşüm, stratejik çeviklik ve rekabet avantajı arasındaki ilişkisini kavramsal olarak ele almaktır. Çalışma kapsamında ilgili alan yazındaki araştırmalar dikkate alınarak kavramsal bir çerçeve geliştirilmiş ve dijital dönüşüm, stratejik çeviklik ve rekabet avantajı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İncelenen alan yazın, dijital dönüşüm ile stratejik çeviklik ve rekabet avantajı arasında pozitif yönde bir ilişki olduğunu desteklemektedir. Bu çerçevede sentezlenen bulgular; dijital dönüşümün, işletmelerin çevresel değişimlere daha hızlı cevap verebilmesine, yani çevik bir yapı kazanmasına katkı sağladığını ve operasyonel verimliliği artırıp maliyet tasarrufu ile esneklik sunduğunu göstermektedir. Alan yazındaki çalışmalar, bu unsurların firmanın sürdürülebilir rekabet avantajını güçlendirdiğine işaret etmektedir. Bu çalışma, dijital dönüşüm, stratejik çeviklik ve rekabet avantajı kavramlarını bütüncül bir perspektifte ele alarak bu değişkenler arasındaki ilişkileri sistematik biçimde değerlendirmesi bakımından literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital Dönüşüm
• Stratejik Çeviklik
• Rekabet Avantajı

Destekleyen Kurum

Çalışma sırasında herhangi bir kurum ve kuruluş tarafından destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma kavramsal bir inceleme niteliğinde olup herhangi bir insan katılımcı, hayvan deneyi veya kişisel veri kullanımını içermemektedir. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışmada bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş, yararlanılan tüm kaynaklara uygun biçimde atıf yapılmıştır.

Kaynakça

1. Asiltürk, A. (2024). Dijital dönüşüm etkisinde işletmelerde dijital sürdürülebilirlik. In E. Akay & N. Palabıyık (Eds.), Sürdürülebilir yönetim. Özgür Yayınları.
2. Barca, M., & Esen, S. (2012). Rekabet avantajı sağlama ve sürdürmede stratejik yaklaşımlar. Social Sciences, 7(2), 89–107. doi:10.12739/10.12739
3. Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
4. Bilgin, E. (2021). Industry 4.0 and sustainable supply chain. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 43(1), 123–144. doi:10.14780/muiibd.960306
5. Buldum, G., & Görener, A. (2022). Stratejik çeviklik ile işletme performansı ilişkisi: Kavramsal bir model önerisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi, 6(12), 1–20. doi:10.55830/tje.1182226
6. Çeliksoy, E., & Akça, A. (2024). Türkiye’de kamu yönetiminde yaşanan dijital dönüşüm süreci. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 445–486. doi:10.54558/jiss.1426480
7. Çubukcu, M. (2024). İşletmelerde örgütsel çevikliğin stratejik önemine dair literatürdeki güncel tartışmalar. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(2), 568–592. doi:10.33712/mana.1400420
8. Doz, Y. L., & Kosonen, M. (2010). Embedding strategic agility: A leadership agenda for accelerating business model renewal. Long Range Planning, 43(2–3), 370–382.

9. Gençtürk, F. E., Kandemir, D., Koç, Ö. T., & Demirci, I. C. (2010). Rekabet avantajı kuramının tanımlanması ve ölçümlenmesi: Conceptualization and measurement of competitive advantage construct. Öneri Dergisi, 9(34), 13–25. doi:10.14783/od.v9i34.1012000226
10. Gültekin, D. D. (2025). Stratejik çeviklik ve dinamik yetenekler arasındaki etkileşim: Yönetim ve organizasyon literatürüne sistematik bir bakış. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 11(3), 72–80.
11. Hoang, D. V., Hien, N. T., Thang, H. V., Phuong, P. N. T., & Duong, T. T.-T. (2025). Digital capabilities and sustainable competitive advantages: The case of emerging market manufacturing SMEs. SAGE Open, 15(2). doi:10.1177/21582440251329967
12. Işık, M. (2020). KOBİ’lerde sosyal sermayenin stratejik çevikliğe etkisi. İzmir İktisat Dergisi, 35(1), 187–200. doi:10.24988/ije.202035114
13. İmamoğlu, E. (2024). Küresel dijital rekabet gücü: Dijital rekabet edebilirlik göstergeleri kapsamında Türkiye üzerinden karşılaştırmalı bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 65–89. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobild/article/1296201
14. İnan, M. B. (2022). Sürdürülebilir rekabet avantajı kazanılmasında inovasyon, pazarlama stratejileri ve dijitalleşme arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi.
15. Kacır, Ü. (2026). Stratejik çeviklik ve inovasyon etkileşimi: Literatürdeki eğilimler ve bibliyometrik bulgular. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 12(1), 79–97. doi:10.20979/ueyd.1793732
16. Karafakıoğlu, E. (2024). Dijital dönüşümün inovasyon kabiliyetine etkisi: Meta-analitik bir analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 69, 63–69. doi:10.18070/erciyesiibd.1532869
17. Karakuş, M., & Yıkılmaz, İ. (2025). Dijital dönüşüm ve rekabetçilik: Stratejik bir perspektif [Tam metin bildiri]. IX. Akademik Çalışmalar Kongresi (ASC 2025), İstanbul, Türkiye. doi:10.71284/asc.2025189
18. Kaygın, E. (2012). Sürdürülebilir bir rekabet avantajı sağlamanın yolu: İç girişimcilik anlayışı. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(1), 93–103. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobiadsbd/article/135669
19. Kraus, S., Durst, S., Ferreira, J. J., Veiga, P., Kailer, N., & Weinmann, A. (2022). Digital transformation in business and management research: An overview of the current status quo. International Journal of Information Management, 63, 102466. doi:10.1016/j.ijinfomgt.2021.102466
20. Kumru, S., & Kasımoğlu, M. (2022). İşletmelerde dijital dönüşümün stratejik yönetimi: Bir alan araştırması. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 17(2), 139–159. doi:10.54860/beyder.1163107
21. Leão, P., & da Silva, M. M. (2021). Impacts of digital transformation on firms' competitive advantages: A systematic literature review. Strategic Change, 30(5), 421–441. doi:10.1002/jsc.2459
22. Merdan, E. (2022). Stratejik yönetim sürecinin örgütsel çeviklik ve algılanan çevresel belirsizlik üzerindeki rolünün incelenmesi. Stratejik Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 93–110. doi:10.54993/syad.1107574
23. Mert, M. (2024). Dijital liderlik ve örgütsel çeviklik ilişkisi üzerine bir araştırma (Doktora tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Genel İşletme Doktora Programı, Denizli, Türkiye.
24. Oğan, E., & Wolff, R. A. (2022). Fortune 500 işletmelerinin dijital dönüşüm performansında dijital kültürün aracılık rolü. Fiscaoeconomia, 6(3), 1282–1307. doi:10.25295/fsecon.1114853
25. Ou, L., & Tian, Y. (2025). Decoding enterprise digital transformation: A multi-theoretical exploration. Information Development. doi:10.1177/02666669251315838
26. Porter, M. E. (1998). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. Free Press.
27. Porto Yazılım. (2026). Dijital dönüşüm ile işletmeler nasıl rekabet avantajı sağlıyor? Erişim tarihi: 26 Haziran 2026. https://porto.com.tr/dijital-donusum-isletmeler-rekabet-avantaji/
28. Sağlam, M. (2021). İşletmelerde geleceğin vizyonu olarak dijital dönüşümün gerçekleştirilmesi ve dijital dönüşüm ölçeğinin Türkçe uyarlaması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), 395–420. doi:10.46928/iticusbe.764373
29. Sağlam, M., & İnan, M. B. (2021). Sürdürülebilir rekabet avantajı kazanılmasında inovasyon, pazarlama stratejileri ve dijitalleşme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Business Economics and Management Research Journal, 4(2), 118–137. https://dergipark.org.tr/en/pub/bemarej/article/1031721
30. Samsuden, N. S., Kohar, U. H. A., Khatib, S. F. A., & Abbas, A. F. (2024). Digital capabilities and business performance: A systematic literature review. Sustainability, 16(24), 11108. doi:10.3390/su16241110
31. Schilirò, D. (2024). Digital transformation and its impact on organizations. International Journal of Business and Management, 19(6), 71–81. doi:10.5539/ijbm.v19n6p71
32. Shehadeh, M., Almohtaseb, A., Aldehayyat, J., & Abu-AlSondos, I. A. (2023). Digital transformation and competitive advantage in the service sector: A moderated-mediation model. Sustainability, 15, 2077. doi:10.3390/su15032077
33. Taşgit, Y. E., Horuz, İ., Kömür, T., & Yavuz, A. (2023). Stratejik farkındalık ve stratejik çeviklik arasındaki ilişkide stratejik yeteneğin aracılık rolü. Sosyoekonomi, 31(55), 297–320. doi:10.17233/sosyoekonomi.2023.01.16
34. Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319–1350. doi:10.1002/smj.640
35. Türkyılmaz, S. (2024). Dijital dönüşüm: Tarihçesi, tanımı ve işletmeler üzerindeki etkisi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 276–297. doi:10.52122/nisantasisbd.1459265
36. Uğur, A., & Ataseven, B. (2022). Dijital dönüşümün iş modelleri üzerindeki etkisi. Journal of Research in Business, 7(2), 354–375. doi:10.54452/jrb.1038044
37. Ürü, F. O., & Ünsal, A. A. (2022). KOBİ’lerde örgütsel çift yönlülük, dijital dönüşüm, rekabet avantajı, stratejik çeviklik ve çevresel olumsuzluk arasındaki ilişkiler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(4), 3238–3258.
38. Warner, K. S. R., & Wäger, M. (2019). Building dynamic capabilities for digital transformation: An ongoing process of strategic renewal. Long Range Planning, 52(3), 326–349. doi:10.1016/j.lrp.2018.12.001
39. Xue, F., Zhao, X., & Tan, Y. (2022). Digital transformation of manufacturing enterprises: An empirical study on the relationships between digital transformation, boundary spanning, and sustainable competitive advantage. Discrete Dynamics in Nature and Society, Article 4104314. doi:10.1155/2022/4104314
40. Yaşar Uğurlu, Ö., Çolakoğlu, E., & Öztosun, E. (2019). Stratejik çevikliğin firma performansına etkisi: Üretim işletmelerinde bir araştırma. İş ve İnsan Dergisi, 6(1), 93–106. https://dergipark.org.tr/en/pub/iid/article/492829
41. Yorgancılar, F. N. (2011). Sürdürülebilir rekabet anlayışı olarak yenilik yeteneği. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 379–426. https://dergipark.org.tr/en/pub/susead/article/302390
42. Yurt, İ., & Şentürk, B. N. (2022). İş sürekliliği yönetim sisteminin işletmelerin stratejik çevikliğine etkisi. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(3), 486–508. https://dergipark.org.tr/tr/pub/johut/article/1188721