Hartshorne Modeli Çerçevesinde İskandinavya ve Eski Yugoslavya Coğrafyaları: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Günümüzde siyasi coğrafya ve uluslararası ilişkiler disiplinlerini bir araya getiren daha fazla çalışma yer almaktadır. Bu çalışma, siyasi coğrafyanın öncülerinden Richard Hartshorne’un devletleri bir arada tutan ya da ayrıştıran faktörleri ele aldığı modeline dayanmaktadır. Hartshorne’un fizik terimlerinden esinlenerek yarattığı centripetal forces – merkeze yakınlaştıran ve centrifugal forces – merkezden uzaklaştıran faktörler, İskandinavya ve Eski Yugoslavya bölgelerine uyarlanarak incelenmiştir. Bu çerçevede din, dil, etnisite, ekonomik yapı, coğrafi konum ve tarihin bir bölgede nasıl birleştirici ancak diğer bölgede ne kadar ayrıştırıcı olduğu ortaya konmuştur. Son olarak Hartshorne’un modelinde yer alan raison d’être unsurunun ne kadar önemli olduğu, başlangıçtan günümüze İskandinavya’da var olmakla beraber, Eski Yugoslavya ülkelerinde zamanla kaybedildiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• siyasi coğrafya
• Hartshorne modeli
• İskandinavya
• Eski Yugoslavya
• Avrupa çalışmaları

SCANDINAVIA AND FORMER YUGOSLAVIA TERRITORIES ACCORDING TO THE HARTSHORNE MODEL: A COMPARATIVE ANALYSIS

Öz

Today, there are more and more studies combining the disciplines of political geography and International Relations. This study is based on the model of Richard Hartshorne, one of the pioneers of political geography, which deals with the factors that hold states together or pull them apart. Hartshorne's physics-inspired model of centripetal forces - those pulling states closer to the centre and centrifugal forces - those pulling states away from the centre, is adapted to the regions of Scandinavia and the former Yugoslavia. In this framework, religion, language, ethnicity, economic structure, geographical location and history have been analysed as unifying factors in one region and divisive factors in another. In the end, it is concluded that the importance of the raison d'être element in Hartshorne's model, which has been present in Scandinavia since the beginning, has been lost over time in the countries of the former Yugoslavia.

Anahtar Kelimeler

• political geography
• Hartshorne model
• Scandinavia
• Former Yugoslavia
• European studies

Kaynakça

1. Amiri, A. (2021) “Analysis of distribution of centrifugal and centripetal forces in Kermanshah province”, Geography and Development, 19(64): 237–264.
2. Aurell, B. (2021) North, (Quarto Publishing).
3. Bertsch, G. K. (1977) “Ethnicity and politics in socialist Yugoslavia”, The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 433: 88–99.
4. Britannica (2025) “Nordic Countries”, (7 May 2025).
5. Cirkovic, S. M. (2004) The Serbs, (Blackwell Publishing).