Derleme

Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A

Cilt: 30 Sayı: 1 31 Mart 2018
PDF İndir
TR EN

Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A

Öz

Teknoloji ve bilimin ilerlemesi, insan hayatını önemli ölçüde kolaylaştırmış ancak çeşitli olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir. Çevrede mevcut olan kimyasallar canlılığı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu maddeler gıda katkı maddeleri, kozmetik ve ilaç sanayide kullanılan kimyasallar, pestisitler, herbisitler, sigara dumanı ve alkoller gibi bileşiklerdir. Kirleticilerin canlıların sağlığı üzerindeki olası olumsuz etkileri giderek artmakta özellikle de canlıların endokrin sistemini etkilemektedir. Endokrin çevre bozucu kimyasalların başında çoğu endüstride kullanılan nonilfenol (NF) ve bisfenol A (BFA) gibi bileşikler yer almaktadır. Genelde parçalanabilir olan bu maddeler arıtma tesislerinde uzaklaştırılabilmelerine rağmen, indirgenmiş konsantrasyonlarda atık sularla nehir ve çaylara (akarsulara) verilmektedir. Bu şekilde de biyolojik döngüye katılarak biyokütle tarafından depolanmaktadır. Ksenoöstrojenik olarak adlandırılan bu kimyasallar, endüstride ve evlerdeki çeşitli kullanımları yanında, deterjan, sabun ve temizlik maddelerinin ana bileşeni olarak da büyük önem taşımaktadır. Bu kimyasalların çoğu veya bunların parçalanma ürünleri mutajenik, östrojenik, toksik veya karsinojenik olabilmektedir. Ayrıca üreme ve gelişmede görev yapan östrojen, progesteron, androjen ve diğer hormonların metabolik faaliyetlerini, hormon reseptör bölgelerine bağlanarak hormon gibi davranarak veya doğal hormonun spesifik reseptör bölgesine bağlanmasını engelleyerek anti-hormonal etki gösterebildiğinden, endişelerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu nedenle NF ve BFA’nın olası dolaylı veya direkt etkilerinin moleküler düzeyde incelenmesi önem arz etmekte ve önemli araştırma konuları arasında olduğu öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Urriola-Muñoz, P., Li, X., Maretzky, T., McIlwain, D.R., Mak, T.W., Reyes, J.G., Blobel, C.P., Moreno, D. 2017. The Xenoestrogens Biphenol-A and Nonylphenol differentially regulate metalloprotease-mediated shedding of EGFR ligands. J Cell Physiol. doi: 10.1002/jcp.26097.
  2. [2] Lagos-Cabre R, Moreno R.D. 2012. Contribution of environmental pollutants to male infertily: a working model of germ cell apoptosis induced by plasticizers. Biological research. 45(1):5-14.
  3. [3] Gao, Q. T., Wong, Y. S., Tam, N.F.Y. 2017. Antioxidant responses of different microalgal species to nonylphenol-induced oxidative stress. Journal of Applied Phycology. 29(3):1317-1329.
  4. [4] Warhurst, A.M. 1995. An Environmental Assessment of Alkylphenol Ethoxylates and Alkylphenols.
  5. [5] Sharma, V.K., Anquandah, G.A.K., Yngard, R.A., Kım, H., Fekete, J., Bouzek, K., Ray, A.K., Golovko, D. 2009. Nonylphenol, octylphenol, and bisphenol-A in the aquatic environment: A review on occurrence, fate, and treatment. Journal of Environmental Science and Health Part A. 44, 423–442. [6] Kawamura, Y., Ogawa, Y., Mutsuga, M. 2017. Migration of nonylphenol and plasticizers from polyvinyl chloride stretch film into food simulants, rapeseed oil, and foods. Food Sci Nutr. 5(3): 390–398.
  6. [7] Lyons, R., Van de Bittner. K., Morgan-Jones, S. 2014. Deposition patterns and transport mechanisms for the endocrine disruptor 4-nonylphenol across the Sierra Nevada Mountains, California. Environmental Pollution. 195:123-132.
  7. [8] İşcan, M., Togan, İ., Tabak, İ., Uğuz, C., Ergüven, A., Eroğlu, Y., Zengin, M., Aktaş, M., Zengin, B., 2001. Deniz ve Akarsulardaki Kirliliğin Karadeniz'deki Ekonomik Değeri Yüksek Balıkların Stok ve Üremesi Üzerine Olan Etkisinin Belirlenmesi. T. C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. TAGEM / HAYSÜD /98/12/02/00
  8. [9] Uğuz C, Togan I, Eroğlu Y, Tabak I, Zengin M, Işcan M. 2003. Alkylphenol concentrations in two rivers of Turkey. Environ Toxicol Pharm, 14, 87-88.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Fahriye Zemheri
BARTIN ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Cevdet Uğuz
AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2018

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2017

Kabul Tarihi

23 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 30 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Zemheri, F., & Uğuz, C. (2018). Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, 30(1), 71-76. https://doi.org/10.7240/marufbd.337686
AMA
1.Zemheri F, Uğuz C. Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A. MFBD. 2018;30(1):71-76. doi:10.7240/marufbd.337686
Chicago
Zemheri, Fahriye, ve Cevdet Uğuz. 2018. “Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 (1): 71-76. https://doi.org/10.7240/marufbd.337686.
EndNote
Zemheri F, Uğuz C (01 Mart 2018) Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30 1 71–76.
IEEE
[1]F. Zemheri ve C. Uğuz, “Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A”, MFBD, c. 30, sy 1, ss. 71–76, Mar. 2018, doi: 10.7240/marufbd.337686.
ISNAD
Zemheri, Fahriye - Uğuz, Cevdet. “Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi 30/1 (01 Mart 2018): 71-76. https://doi.org/10.7240/marufbd.337686.
JAMA
1.Zemheri F, Uğuz C. Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A. MFBD. 2018;30:71–76.
MLA
Zemheri, Fahriye, ve Cevdet Uğuz. “Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, c. 30, sy 1, Mart 2018, ss. 71-76, doi:10.7240/marufbd.337686.
Vancouver
1.Fahriye Zemheri, Cevdet Uğuz. Endokrin Bozucu Kimyasallar: Nonilfenol ve Bisfenol A. MFBD. 01 Mart 2018;30(1):71-6. doi:10.7240/marufbd.337686

Cited By

Marmara Fen Bilimleri Dergisi

e-ISSN : 2146-5150

 

 

MU Fen Bilimleri Enstitüsü

Göztepe Yerleşkesi, 34722 Kadıköy, İstanbul
E-posta: fbedergi@marmara.edu.tr