KENTSEL ÇEVRE İLE SOSYAL KONUT ETKİLEŞİMİ: BAŞAKŞEHIR (İSTANBUL) ÖRNEĞİ

Öz

Sosyal konut alanları yalnızca barınma ihtiyacını karşılayan yapılar değil, aynı zamanda bulundukları kentsel çevreyle etkileşim içinde olan mekânlardır. Etkileşim, kullanıcıların kentle bütünleşmesini, hizmetlere erişimini ve sosyal yaşama katılımını doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda çalışmada, İstanbul’un Başakşehir ilçesi Kayaşehir bölgesinde bulunan sosyal konut binalarının kentsel çevreyle etkileşme potansiyeli, kullanıcı ihtiyaçlarına uygunluğu, binalar ile çevrelerindeki açık alanlar arasındaki mekansal ve hareketli etkileşim ele alınmaktadır. Yapılan analizler, özellikle Toplu Konut İdaresi projelerinde tekrarlayan, standartlaşmış tasarımların mekânsal kimlik, etkileşim ve yaşam kalitesi açısından yetersiz kaldığını göstermiştir. Buna karşılık, Emlak Konut örneği, sınırlı da olsa çevresiyle daha uyumlu çözümler sunarak sosyal konutlarda yer üretimi kavramının önemini vurgulamaktadır. Sosyal konut projelerinin başarısı için çevresiyle fiziksel ve sosyal bütünleşmeyi sağlayan tasarım yaklaşımlarının benimsenmesi ve kullanıcı ihtiyaçlarını merkeze alan katılımcı planlama süreçlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, kamusal alan kullanımı, erişilebilirlik ve sosyal donatılar gibi unsurların bütüncül bir yaklaşımla ele alınması büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel Bütünleşme
• Katılımcı Planlama
• Kamusal Alan.

SOCIAL HOUSING INTERACTION WITH THE URBAN ENVIRONMENT: THE CASE OF BAŞAKŞEHİR (ISTANBUL)

Öz

Social housing areas are not merely structures that meet the need for shelter; they are also spaces that interact continuously with their surrounding urban environment. This interaction directly influences residents’ integration with the city, access to services, and participation in social life. In this context, the study examines the potential of social housing projects located in the Kayaşehir district of Başakşehir, Istanbul, to interact with the urban environment, their suitability to user needs, and the spatial and dynamic relationships between the buildings and the surrounding open spaces. The analyses reveal that the repetitive and standardized design approach commonly seen in Mass Housing Administration projects is inadequate in terms of spatial identity, interaction, and quality of life. In contrast, the Emlak Konut example, though limited, offers more compatible solutions with its surroundings, emphasizing the importance of the concept of “place-making” in social housing developments. For the success of social housing projects, it is necessary to adopt design approaches that ensure physical and social integration with the surrounding environment and to develop participatory planning processes centered on user needs. Moreover, elements such as the use of public spaces, accessibility, and social amenities must be addressed through a holistic approach.

Anahtar Kelimeler

• Urban Integration
• Participatory Planning
• Public Space.

Kaynakça

1. Akalın, M. 2016. Sosyal Konutların Türkiye’nin Konut Politikaları Içerisindeki Yeri ve TOKİ’nin Sosyal Konut Uygulamaları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 107-123.
2. Aktay, A. 2018. Mekan üretim endüstrisinin güvenliği pazarlayan rant stratejileri. Akademik İncelemeler Dergisi, 13(1), 125-136.
3. Arıcan, F.A. 2010. Türkiye’de Konut Sorunu ve Toplu Konut Uygulamaları: Eski şehir Örneği. (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
4. Atay, F.G. 2011. Mimari Üretimde Kullanıcının Yeri. (Doktora Tezi), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
5. Aydın, İ. 2020. Kentleşme Sürecinde Dini Hayat: Başakşehir Örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 637-647.
6. Bacon, E. N. 1976. Design of Cities. Penguin Books.
7. Başakşehir Kaymakamlığı. 2025. http://www.basaksehir.gov.tr/cografya Son erişim tarihi: 06 Aralık 2025.
8. Booth, N. K. 1983. Basic Elements of Landscape Architecture Design. Waveland Pr Inc.

9. Ching, F.D.K. 1979. Architecture; Form. Shape and Order. John Wiley&Sons Inc.
10. Curran, R.J. 1983. Architecture and The Urban Experience.
11. Cullen, G. 1961. The Concise Townscape.Van Nostrand Reinhold Company: A Division of Litton Educational Publishing, Inc.
12. Denek, S. 2022. Türkiye’nin Konut Politikalari ve Toplu Konut İdaresi Uygulamaları. Düşünce Dünyasında Türkiz, 7(40), 91-106.
13. Emlak Konut GYO. 2024. https://emlakkonut.com.tr/tr-TR/ Son erişim tarihi: 5 Kasım 2024.
14. Emlak Konut GYO. 2025. https://emlakkonut.com.tr/tr-TR/hakkimizda Son erişim tarihi: 07 Aralık 2025.
15. Gehl, J. 2011. Life Between Buildings. Using Public Space.Van Nostrand Reinhold.
16. Google Maps. 2024. https://www.google.com/maps Son erişim tarihi: 10 Aralık 2024.
17. Gülen, M. 2023. Türkiye’de Konut Sorununun Toplu Konut Olgusu Üzerinden Dönemsel Olarak İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 28(2), 745-761.
18. İBB Açık Veri Portalı, 2025. https://data.ibb.gov.tr/tr/dataset/ilce-bazli-ortalama-hane-halki-buyuklugu/resource/a148a770-d20f-4e44-a4ef-894e0d4cdae4 Son erişim tarihi: 08 Aralık 2025.
19. Kam, A., Ulusay Alpay, B. 2023. Raylı Sistemlerin Kent Makroformuna Etkisi: İstanbul-Başakşehir Örneği. Mekansal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 91-108.
20. Karar. 2025 https://www.karar.com/sehir-haberleri/istanbullular-artik-rahat-bir-nefes-alabilir-tehlike-gecti-1823552 Son erişim tarihi: 06 Aralık 2025.
21. Kartal, M. 2018. Cumhuriyet’ten Günümüze Türkiye’de Modernleşme Bağlamında Dışa Kapalı Konut Üretimi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 63-76.
22. Kostof, S. 1991.The City Shaped. Thames Hudson.
23. Lynch, K. 1960. The Image of the City. MIT Press.
24. Nasab, M. 2024. Fotoğraf Arşivi.
25. Pêrouse, J.F. 2014. İstanbul’la Yüzleşme Denemeleri, İstanbul: İletişim.
26. Sarıaslan Senyen, H. M., Erdoğan, E. 2025. Toplu Konut Alanlarının Akıllı Yerleşmeler Yaklaşımı Kapsamında Değerlendirilmesi. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 8(1), 21-33.
27. Sitte, C. 1889. City Planning According To Artistic Principles.
28. TOKİ. 2025. Toplu Konut İdaresi Kayabaşı Yerleşimi Toplu Konut Projesi. https://www.toki.gov.tr/AppResources/UserFiles/files/Kat%20Planlar%C4%B1.pdf Son erişim tarihi: 12 Kasım 2025.
29. Yılmaz, E. 2016. Konut Sorunu ve Toplu Konut Üretiminde TOKİ’ nin ve Belediyelerin Rolü. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(7), 31-50.
30. Yandex Maps. (2024). https://yandex.com.tr/maps/ Son erişim tarihi: 10 Aralık 2024.