Allianoi’da Bulunan Ok Uçları

Öz

Allianoi, İzmir İli, Bergama İlçesi sınırları içinde, eski Bergama - İvrindi karayolunun 18. kilometresinde, Bergama’nın kuzeydoğusunda, 2010 yılında Yortanlı Sulama Barajı Göleti’nde kalan Paşa Ilıcası Mevkii’ndedir. Allianoi ve yakın çevresindeki ilk kurtarma kazıları, Bergama Müze Müdürlüğü tarafından 1994-1997 yıllarında, baraj gövdesinin inşaat alanında gerçekleşmiştir. Paşa Ilıcası yanı sıra tüm baraj gölet alanında sürdürülen kurtarma kazıları, Doç. Dr. Ahmet Yaraş başkanlığında gerçekleştirilmiştir. Ele geçen mimari ve küçük buluntular Allianoi’un özellikle Roma İmparatorluk Dönemi’nde önem kazandığını gösterir. Allianoi yerleşiminde 1998-2006 yıllarında yürütülen kazılarda ele geçen ve çoğunluğu demir olan ok uçlarının tanıtımı yapılacaktır. Benzerleriyle ve buluntu ortamlarıyla karşılaştırma yapılarak özellikle demir ok uçlarının tarihlendirilmesine katkı sağlanması ve Batı Anadolu ok uçlarının örneklendirilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Allianoi, Metal, Ok ucu, Roma İmparatorluk Dönemi, Geç Antik Çağ

Arrowheads Uncovered at Allianoi

Öz

Allianoi is in the Paşa Ilıcası County within the Yortanlı Watering Pond built in 2010 in the Northwest of Bergama, on the 18th kilometer of old Bergama-İvrindi Highway within the borders of Bergama Suburb of İzmir City. The earliest rescue excavations in Allianoi and surrounding areas are carried out by Administration of Bergama Museum between 1994 and 1997 in the construction area of the body of the dam. All rescue excavations in the whole pond area of the dam including Paşa Ilıcası are implemented by the team led by Assoc. Prof. Dr. Ahmet Yaraş. The finds as well as the unearthed structures point to the fact that the importance of Allianoi had increased during the Roman Period in particular. The purpose of this study is to compare the physical features and environment of similar finds and figure out some conclusions on dating of the iron arrowheads in particular, and to increase the number of the samples in the Western Anatolia.

Anahtar Kelimeler

• Allianoi, Metal, Arrowhead, Roman Period, Late Antiquity

Kaynakça

1. Akurgal 1993: Akurgal, E., Eski İzmir I, Yerleşim Katları ve Athena Tapınağı, TTKY, Ankara, 1993.
2. Allan 1982: Allan, J. W., Nishapur: metalwork of the early Islamic period, Metropolitan Müzesi, New York, 1982.
3. Baykan 2005: Baykan, D., “Suyla Gelen Kültür, Suya Gömülen Allianoi”, Toplumsal Tarih 137, 2005, 46-51.
4. Baykan 2012: Baykan, D., Allianoi Tıp Aletleri / Surgical Instruments From Allianoi, Studia ad Orientem Antiquum (SOA) 2, Türk Eskiçağ Bilimler Enstitüsü, Ege Yayınları, İstanbul, 2012.
5. Baykan 2015: Baykan, D., “Metal Finds from Nif-Olympos”, Recent Studies on the Archaeology of Anatolia, Ed. E. Laflı, S. Patacı, British Archaeological Reports (BAR), International Series 2750, Oxford, 2015, 41-48.
6. Baykan 2017: Baykan, D., “Nif Dağı Başpınar Ok Uçları”, MASROP E-Dergi Cilt 10 Sayı 15 (2016), 2017, 54-62.
7. Blinkenberg 1931: Blinkenberg, C., Lindos, Fouilles dee L’acropole 1902-1914 I Les petites objects, Walter de Gruyter Yayınları, 1931.
8. Borisov 1989: Borisov, B. D., Djadovo, Bulgarian, Dutch, Japanese Expedition 1, Medieval Settlement and Necropolis: 11th-12th Century, Ed. A. Fol vd., Tokai, 1989.

9. Böhlendorf Arslan 2012: Böhlendorf Arslan, B., “Das bewegliche Inventar eines mittelbyzantinischen Dorfes: Kleinunde aus Boğazköy”, Byzantine Small Finds in Archaeological Contexts, Ed.: B.B.Arslan-A.Ricci, Byzas 15, İstanbul 2012, 351-368.
10. Coulston 1985: Coulston, J. C., “Roman Archery Equipment”, The Production and Distribution of Roman Military Equipment, Ed. M. C. Bishop, Oxford, 1985, 220-366.
11. Crowfoot vd. 1957: Crowfoot, J. W. - Crowfoot, G. M. - Kenyon, K.M., The Objects from Samaria, Londra, 1957.
12. Davidson 1952: Davidson, G. R., Corinth XII, The Minor Objects, New Jersey, 1952.
13. Davies 1977: Davies, J. L., “Roman Arrowheads from Dinorben and the Sagittarii of the Roman Army”, Britannia 8, 1977, 257-270.
14. Dell’Era 2012: Dell’Era, F., “Small Finds from Zeytinli Bahçe-Birecik (Urfa)”, Byzantine Small Finds in Archaeological Contexts, Ed.: B. B. ArslanA. Ricci, Byzas 15, İstanbul 2012, 393-406.
15. Demirer 2013: Demirer, Ü., Kibyra Metal Buluntuları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya, 2013.
16. Furtwängler 2011: Furtwängler, A., E., “Didyma, Brankhid Kahinleri”, Aktüel Arkeoloji Haziran 2011, 64-79.
17. Gaitzsch 2005: Gaitzsch, W., Eisenfunde Aus Pergamon Geräte, Werkzeuge Und Waffen, Pergamenısche Forschungen 14, Berlin, 2005.
18. Greenewalt 1997: Greenewalt, J., “Arms and Weapons at Sardis in the Mid Sixth Century B.C. / M.Ö. VI. Yüzyıl Ortasında Sardis’de Askeri Teçhizat ve Silahlar”, Arkeoloji ve Sanat 79, 1997, 2-20.
19. Gudea-Tamba 2005: Gudea, Nicolae, Tamba, Dan, “Heiligtümer Und Militär in Porolissum”, Limes XIX: proceedings of the XIXth International Congress of Roman Frontier Studies, 2005, 471-483.
20. İnce 2010: İnce, N., Anadolu'nun Bizans Kenti Amorium'da Savaşın İzleri (Metal Savaş Aletleri), Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, Yayınlanmamış Lisans Tezi, Çanakkale, 2010.
21. Jackson 1990: Jackson, Ralph, Camerton the late Iron Age and early Roman metalwork, Britanya Müzesi Yayınları, 1990.
22. James 2004: James, S., The Excavations at Dura-Europos 1928 to 1937: Final Report VII The Arms and Armour and Other Military Equipment, Britanya Müzesi Yayınları, Londra, 2004.
23. Klebinder Gauss 2007: Klebinder Gauss, G., Bronzefunde aus dem Artemision von Ephesos, Forschungen ın Ephesos XII/3, Viyana, 2007.
24. Kontogiannis-Arvanti 2012: Kontogiannis, Nikos D. - Arvanti, Smaragdi I. “Placing, Contexts in a Context: Minor Objects from Medieval Andros”, Byzantine Small Finds in Archaeological Contexts, Ed.: B.B.ArslanA.Ricci, Byzas 15, İstanbul 2012, 249-261.
25. Manning 1989: Manning, H. W., Catalogue of the Romano-British Iron Tools Fittings and Weapons in Biritish Museum, Dorset Yayınları, Dorchester, 1989.
26. McNicoll 1983: McNicoll, A., Taşkun Kale, Keban Rescue Excavations Eastern Turkey, Oxford, 1983.
27. Moore 1993: Moore, J., Tille Höyük 1: The Medieval Period, Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü, Ankara, 1993.
28. Muscarella 1967: Muscarella, O. W., “Fibulae represented on sculpture”, Journal of Near Eastern Studies 26.2, 1967, 82-86.
29. Müller 2004: Müller, H., “Allianoi. Zur Identifizierung eines antiken Kurbades im Hinterland von Pergamon”, IstMitt 54, 2004, 215-225.
30. Nalbantoğlu 1998: Nalbantoğlu, E., “Bergama Müzesi 1996 Yortanlı Kurtarma Kazısı”, Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu VIII, 1998, 13-24.
31. Orasay 2002: Oransay, A., “Roman Millitary Equipment at Arycanda”, Journal of Roman Millitary Equipment Studies 12/13, 2002, 85-87.
32. Papanikola Bakirtzi 2002: Papanikola Bakirtzi, D. (Haz.), Everyday Life in Byzantium, Atina, Kapon Yayınları, 2002.
33. Pirson 2012: Pirson, A., “Byzantinischer Schmuck und Trachtbestandteile aus Pergamon”, Byzantine Small Finds in Archaeological Contexts, Ed.: B. B. Arslan-A. Ricci, Byzas 15, İstanbul 2012, 173-186.
34. Redford 1998: Redford, S., The Archaeology of the Frontier in the Medieval Near East, Excavations at Gritille, Boston, 1998.
35. Roosevelt 2009: Roosevelt, C. H., The Archaeology of Lydia, from Gyges to Alexander, Cambridge Üniversitesi Yayınları, Cambridge, 2009.
36. Simpson 2000: Simpson, Grace. Roman Weapons, Tools, Bronze Equipment and Brooches from Neuss-Novaesium Excavations 1955-1972, British Archaeological Reports 862, 2000.
37. Soyaker vd. 1999: Soyaker, S. vd., “1997 Yılı Yortanlı Kurtarma Kazısı”, Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu IX, 1999, 11-20.
38. Tekin-Erol Özdizbay 2014: Tekin, O. - Erol Özdizbay, A., “Coins from Allianoi Excavations:Campaign of 2000” Colloquium Anatolicum XIII, 2014, 293-336.
39. Ureche 2013: Ureche, P., “The Bow and Arrow During the Roman Era”, Ziridava Studia Archaeologica 27, 2013, 185-301.
40. Utili 1999: Utili, F., Forschungs-und Arbeitsstelle Asia Minor: die archaische nekropole von Assos, Asia Minor Studien 31, Bonn, 1999.
41. Waldbaum 1983: Waldbaum, J.C., Metalwork from Sardis: The Finds Through 1974, Londra, 1983.
42. van Loon 1980: van Loon M. N., Korucutepe 3, Studies in Ancient Civilisation, New York, 1980.
43. Yaraş 1999a: Yaraş, A., “1998 Yortanlı Barajı Kurtarma Kazısı” Bergama Belleten 9, 1999, 44-49.
44. Yaraş 1999b: Yaraş, A., “Bergama'da İkinci Antik Sağlık Merkezi: Allianoi”, Yapı 217, 1999, 35-37.
45. Yaraş 2001: Yaraş, A., “1998-1999 Yortanlı Barajı Kurtarma Kazısı”, XI. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu, Ankara, 2001, 105-118.
46. Yaraş 2002: Yaraş, A., “2000 Yılı Allianoi Kazısı”, 23. Kazı Sonuçları Toplantısı I, Ankara, 2002, 463-478.
47. Yaraş 2003: Yaraş, A., “2001 Allianoi Kazısı”, 24. Kazı Sonuçları Toplantısı II, Ankara, 2003, 373-384.
48. Yaraş 2004: Yaraş, A., “2002 Yılı Allianoi Kazısı”, 25. Kazı Sonuçları Toplantısı II, Ankara, 2004, 217-228.
49. Yaraş 2005: Yaraş, A., “Allianoi: Chronique des Fouilles de 2004”, Anatolia Antiqua XIII, 2005, 365-370.
50. Yaraş 2006a: Yaraş, A., “2004 Yılı Allianoi Kazısı”, 27. Kazı Sonuçları Toplantısı II, Ankara, 2006, 297-310.
51. Yaraş 2006b: Yaraş, A., Allianoi: Chronique des Fouilles de 2005”, Anatolia Antiqua XIV, 2006, 363-367.
52. Yaraş-Baykan 2005: Yaraş, A., Baykan, D., “2003 Yılı Allianoi Kazısı”, 26. Kazı Sonuçları Toplantısı II, Ankara, 2005, 51-62.
53. Yaraş vd. 2008: Yaraş, A., Baykan, D., Karaca, E., “2006 Yılı Allianoi Kazısı”, 29. Kazı Sonuçları Toplantısı II, Ankara, 2008, 71-84.
54. Yavaş 2012: Yavaş, A., “First Records On Anatolian Seljuk Arrowheads / Anadolu Selçuklu Temrenleri Hakkında İlk Tespitler”, İktisadi İdari Bilimler Dergisi 2/4, 2012, 119-145.
55. Zanier-Guggenmos 1995: Zanier, W., Guggenmos, W. S., “Zur Herstellung Römischer Dreiflügeliger Pfeilspitzen”, Saalburg Jahrbuch 48, 1995, 19-25.
56. Uzantı 1: http://sites.museum.upenn.edu/gordion/history/chronology/