R KUŞAĞININ İŞ TATMİNİ ALGISI: BİLİŞİM SEKTÖRÜ ÖRNEĞİ
Öz
2008 ekonomik krizi ile çalışma hayatında, eğitimli
işgücü üzerinde bir dönüşüm başladığı görülmektedir. Çalışma hayatında artan
nitelik vurgusu, istihdam edilebilirlik bakışı ve eğitimli işgücü arasında
yaşanan rekabet, çalışma hayatında yer alan kuşaklar arasında çizilen kuşak
farklarını silikleştirmeye başlamıştır. İstihdam edilebilir olmak adına Y
kuşağından R kuşağına (recesssion kuşak) dönüşüm, sürecin en büyük
göstergesidir. Ranstand'ın Workmonitor projesi ifade edilmeye başlayan bu
kuşak, 2008 ekonomik kriz sonrasında literatürde tanımlanmaya başlamıştır. Oldukça iyi eğitimli olan bu kuşak, aynı anda
üç dört kişinin işini yaparak ne ücretlerinde ne de ünvanlarında bir değişim
olmadan çalışan performansa dayalı işgücünü ifade etmektedir.
Bu çalışmanın amacı, Y kuşağından R kuşağına dönüşen
çalışanların Türkiye'de bilişim sektöründe varlığını tespit etmeye yöneliktir.
R kuşağının, çalışma hayatında değişimin getirdikleri karşısında iş tatmini
algısına odaklanmaktadır. Alan araştırması tekniğinin kullanıldığı çalışmada
veri toplama aracı olarak iki bölümden oluşan anket formu, değişimin başladığı
iletişim ve teknoloji şirketlerinden birine uygulanarak yeni kuşağın çalışma
hayatından beklentileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda genel
merkezde çalışan 402 kişiye ulaşılmıştır.
Güvenilirlik analizlerinin de yapıldığı araştırmada 402 veriye ilişkin
frekans dağılımları yanında, R kuşağı ve bu kuşağın iş tatmini algısını
incelemek için bağımsız örneklerde t-testi, demografik özelliklerine göre
farklılaşıp farklılaşmadığının analizi için de tek faktörlü varyans analizi
(ANOVA) uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, R Kuşağı değişimi, saha
çalışmasında literatürde tanımlanan özellikleriyle tespit edilmiştir. Ancak, R kuşağının iş tatmini
değişkeni ile aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespiti yapılamamıştır.
Çalışma da R kuşağının iş tatmini değişkeni algısı demografik özelliklerine göre karşılaştırılarak
ele alındığında, iş tatmini algısının hiçbir demografik faktörden etkilenmediği
görülmektedir. Sadece, R kuşağı iş tatmininin
içsel ve dışsal doyum faktörleri ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
halindedir. R kuşağı için içsel doyum sağlayan iş tatmini faktörleri, dışsal iş
tatmini faktörlerine göre daha fazla iş tatmini sağlamaktadır. Öyle ki, işin
toplum içerisinde saygın kişi kimliğini
yaratma algısı en fazla iş tatmini
sağlayan içsel doyum faktörü olarak görülmektedir. Ücret ve aynı firmada kariyer
gibi beklentiler iş tatmini sağlayan faktörler olarak değerlendirilmemektedir.
En dikkat çekici nokta, bu kuşağın iyi eğitim düzeylerine ve niteliklerine
rağmen duydukları istihdam edilebilirlik kaygısıdır. Bu kaygı ve çalışma
kavramına karşı oluşan tutum değişiklikleri bu kuşağın iş tatmini
değerlendirmelerini değiştirmektedir. Güven temasının kaybolduğu, şirket
aidiyetinin azaldığı ve istihdam edilebilirlik kavramının ön plana çıktığı
çalışma hayatındaki değişimle iş tatmini algısının önemi bu kuşakta
kaybolmaktadır. Zaten, istihdam edilebilir olmak adına sözleşmedeki görev yükümlülüğünün
her işi yapabilme yükümlülüğüne dönüşmesinin iş tatminsizliği yaratan yönü saha
çalışmasında da görülmektedir. Ancak,
duyulan iş güvencesi kaygısının R kuşağı çalışanların da performans arttırıcı
etki yaratması bu kuşağı daha da farklılaştırmaktadır. Bu kuşak için önemli
olan nokta istihdam edilebilirlikleridir. Araştırma sonuçları eğitim-istihdam
ilişkisinin önemini bir kez daha ön plana çıkartmakta, nitelikli işgücünün
kendisine yaptığı yatırımlar karşısında elde ettiklerini sorgulatmaktadır.
Yaşanan değişim eğitim politikalarından, aktif istihdam politikalarına,
işsizlik sorunundan, ulusal ve uluslararası düzenlemelere kadar pek çok
içeriğin yeniden kurgulanmasını gerektirmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aracı, M. (2011), Ekonomik Krizin Yarattığı R kuşağı ve Çalışma Hayatına Etkileri, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3 (2), ıssn: 1309 -8039, 211-220.
- Bydanova, L. (2008), Graduate Employability İn Transitional Economy, İnternational Labour Process Conference, Dublin.
- Chu, C.I.,Hsu, H.M., Price, J.L. and Lee, J.Y. (2003), Job Satisfaction Of Hospital Nurses An Empirical Test Of A Causal Model İn Taiwan, International Nursing Review, 50, 176-182.
- Clark, A.E. (1997), Job Satisfaction And Gender: Why Are Women So Happy At Work?, Labor Economics, 4, 341-372.
- Clark, A.E., Oswald, A.J. and Warr, P. (1996), Is Job Satisfaction U-Shaped İn Age? Journal of Occupational Psychology, 69, 57-81.
- Crossman, A. and Abou-Zaki, B. (2003), Job Satisfaction and Employee Performance of Lebanese Banking Staff, Journal Of Managerial Psychology, 18 (4), 368-376.
- Çekmecelioğlu, H. (2006), İş Tatmini Ve Örgütsel Bağlılık Tutumlarının İşten Ayrılma Niyeti Ve Verimlilik Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi: Bir Araştırma, İş,Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 8(2), 1303-2860.
- Denton, D.W. and Kleiman, L.S. (2001), Jobtenure as a Moderator Of The Relationship Between Autonomy and Satisfaction, Applied HRM Research, 6(2), 105-114.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2017
Gönderilme Tarihi
3 Temmuz 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 6 Sayı: 2