Poems of hulûsî-i bitlisî ın the ehl-i sünnet magazıne

Öz

Hulusi, who belonged to a family known as the Nesimîoğulları in Bitlis, was born in Bitlis in 1880. After completing his primary and secondary education in Bitlis, he entered public service. Following the completion of his higher education in law, he served for many years as a judge in the Ministry of Justice. After retiring from the same institution, he worked as a freelance lawyer and died in Ankara in 1966. Having been interested in poetry and literature from a young age, Hulûsî Aktürk used the pen names “Hulûsî” and “Asrî” in his poems. Hulûsî-i Bitlisî published seven prose and verse works on religious and social subjects during his lifetime. In addition, the poet published some of his poems and writings in various issues of Ehl-i Sünnet, a journal edited by Abdurrahim Zapsu. A total of twenty-three poems by the poet have been identified in the aforementioned journal; to this number, one poem published in Sönmez magazine and a quatrain taken from a scholarly study have been added. A total of twenty-five poems composed by Aktürk in aruz, syllabic, and free verse forms, drawing on the classical poetic tradition, have been examined in this study. After providing brief information about the form and content of the poems, the texts have been corrected in terms of meter and meaning; however, certain authorial preferences have been preserved, and the poems have been presented as faithfully as possible to the originals. Thus, the poems published in Ehl-i Sünnet, representing Bitlisî’s poetic production, are submitted for the appreciation of interested readers.

Anahtar Kelimeler

• Nesimioglu
• Hulûsî-i Bitlisî
• Aktürk
• Ehl-i Sunnet magazine
• verse.

Hulûsî-i Bitlisî’nin Ehl-i Sünnet Dergisindeki Şiirleri

Öz

Bitlis’te Nesimîoğulları olarak bilinen bir aileye mensup olan Hulûsî, 1880 yılında Bitlis’te doğmuştur. İlk ve ortaöğrenimini Bitlis’te bitirdikten sonra memuriyete başlamıştır. Hukuk alanındaki yükseköğrenimini tamamladıktan sonra Adalet Bakanlığında uzun yıllar hâkim olarak çalışmıştır. Aynı kurumdan emekli olduktan sonra da serbest avukatlık yapmış ve 1966 yılında Ankara’da vefat etmiştir. Genç yaştan itibaren şiir ve edebiyatla ilgilenen Hulûsî Aktürk, şiirlerinde Hulûsî ve Asrî mahlaslarını kullanmıştır. Hulûsî-i Bitlisî, dinî ve içtimai konularda yazdığı mensur ve manzum yedi adet eserini hayatta iken yayımlamıştır. Ayrıca şair, Abdurrahim Zapsu’nun çıkardığı Ehl-i Sünnet mecmuasının muhtelif sayılarında bazı şiir ve yazılarını da neşretmiştir. Şairin söz konusu dergide toplam 23 manzumesi tespit edilmiş, bu sayıya Sönmez dergisinde yayımlanan bir şiir ile bilimsel bir çalışmadan alınmış bir kıt’a ilave edilmiştir. Klasik şiir geleneğinden yararlanan Hulûsî’nin aruz ve hece ölçüleri ile serbest tarzda kaleme aldığı toplam 25 adet manzumesi bu makalede değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, öncelikle manzumelerin şekil ve muhtevaları hakkında kısa bazı bilgiler verilmiş, daha sonra bunlar vezin ve anlam açısından düzeltilmiş ancak şairin bazı tasarruflarına dokunulmadan metinler olduğu gibi sunulmaya çalışılmıştır. Böylece Bitlisî’nin şairliğinin ürünü olan Ehl-i Sünnet dergisindeki şiirleri ilgililerin takdirine ve değerlendirmesine sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Nesimîoğulları
• Hulûsî-i Bitlisî
• Aktürk
• Ehl-i Sünnet dergisi
• manzume

Kaynakça

1. Aktürk, H. (1951). Cihânşümul özler veyahut felsefi vecizeler. Kanaat Basımevi.
2. Aktürk, H. (1967). Allah’ın adı İle bedialar-tarihî abideler vedialar. Fatih Matbaası.
3. Aktürk, H. B. (1966). Mirâç. Sönmez Dergisi, (26), 13-15.
4. Bektaş, E. (2024). Hulûsî-i Bitlisî’nin ‘elvâh-ı seb’a’ adlı eseri. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 7 (2), 479-524.
5. Bektaş, E. (2024). Hulûsî-i Bitlisî (Aktürk) ve Terkîb-Bend’i. KÜLLİYAT Osmanlı Araştırmaları Dergisi, (21), 15-30.
6. Kutluer, İ. (1993). Carra de Vauzx, Bernard. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 7, ss. 159-160). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.
7. Ceyhan, A. (2022). Mehmet Süleyman Teymuroğlu ve şiirleri. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 29(29), 402-477.
8. Ertem, R. (1993). Cinnah, Muhammed Ali. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 8, ss. 16-18). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.

9. Eroğlu, M. (1989). Âlûsî, Şehâbeddin Mahmûd. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 2, ss. 550-551). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.
10. Namlı, A. (2001). İsmail Hakkı Bursevî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 23, ss. 108-110). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.
11. Diyanet İşleri Başkanlığı (1993). Kurân-ı Kerîm ve açıklamalı meâli. (A. Özek, vd. Haz.). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
12. Özcan, A. (2003). Liyâkat Ali Han. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 27, ss. 202-203). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.
13. Işık, S. (2023). Arif Bey, (Arif-Hikmet-Özdemir). Atatürk Ansiklopedisi içinde. 28 Mart 2026 tarihinde https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/1539/Arif-Bey-(Arif-Hikmet-Özdemir)-(1885-1948)adresinden erişilmiştir.
14. Baş, E. (2010). Şeyhzâde. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 39, ss. 97-98). Türkiye Diyanet Vakfi Yayınları.
15. Yılmaz, M. (2013). Kültürümüzde ayet ve hadisler (Ansiklopedik Sözlük). Kesit Yayınları.