Romanya Türk-Tatar Basınında Dini Muhtevalı Yazılar; Bora Dergisi Örneği

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 8, 55 - 74, 07.07.2025

Recep Kankal

https://doi.org/10.60051/medbel.1676356

Öz

Balkanlar'da Türk ve Müslüman kimliğinin korunması adına basın yayın faaliyetleri önemli bir araç olmuştur. Bu anlamda Romanya'da Türk-Tatar toplumunun kültürel bağlarının diri tutulması adına basında çıkan yazılarda, ayrıca Rus yayılmacılığından etkilerin de önüne geçmeye ve milli şuurun canlı tutulmaya çalışıldığı gözlemlenir. 1888’de Dobruca’da başlayan ilk basın faaliyeti Romanya’da günümüzde de devam etmektedir. Romanya’daki Türk-Tatar toplumunun basın hayatında önemli bir yeri olan ve ömrü kısa süren Bora Dergisi ise 1938-1939 yıllarında yayımlanmıştır. Dobruca bölgesinde Silistre’de basımı yapılan on iki sayısıyla iki senelik yayın hayatına sahip bir dergidir. Türklük ve Müslüman kimliği üzerine de yazıların yer almasıyla bölgede yayıncılık yapan diğer basın kuruluşlarının ve takip edenlerin dikkatini çeken dergi, kısa ömürlü olmasına rağmen merkezinden uzak noktalara kadar ulaşmaya çalışmıştır. Bu uğurda sadece Balkanlarla kalmayıp Çin’den Endonezya’ya Uzakdoğu’dan Türkiye’ye İslam Dünyası’nın farklı yerlerinde olup bitenlerden haberler vermekte, oradaki gelişmeleri takip ederek okurlara aktarmakta ve İslam dininin fıkhi konularında halkı bilinçlendiren yazılar kaleme almaktadır. Türk-Tatar toplumunun bütünleştirici ve birleştirici unsurlarını gündeme getiren dergi, Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Romence ve Kırım Tatar lehçesinde olmak üzere kimi zaman üç kimi zaman da dört dilde makaleleri bir arada vermiştir. Mart 1938-Ağustos 1939 seneleri arasında çıkan sayılarda dini içerikli yazılar ön plandadır. Bu bağlamda çalışmamız, dergide öne çıkan İslam Dünyası’nı ilgilendiren ve buradaki Müslüman ahaliyi bilgilendiren yazılar hakkında olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Bora , Romanya , Türk , Tatar , Basın.

Kaynakça

• Birincil Kaynaklar
• Bora, Mart 1938, Sayı 1.
• Bora, Nisan 1938, Sayı 2.
• Bora, Mayıs 1938, Sayı 3.
• Bora, Haziran-Temmuz 1938, Sayı 4-5.
• Bora, Ağustos 1938, Sayı 6.
• Bora, Eylül-Teşrin-i Evvel 1938, Sayı 7-8.
• Bora, Haziran-Temmuz 1939, Sayı 10-11-12.
• İkincil Kaynaklar
• Bedir, Ömer, Romanya'da Türkçe Matbuat: Türk Birliği Gazetesi (1930-1939), Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ankara 2018.
• Omer, Metin, "Romanya’da Çıkan Türk Bir Gazete: Türk Birliği", Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, Yıl 9, Sayı 17 (Bahar 2013).
• Tekne, Açelya. "Romanya’daki Türk-Tatar Toplumunun Matbuat Mirasından: Bora (Viscolul)", bilig, sayı 100, Kış 2022.
• Ülküsal, Müstecip, Dobruca ve Türkler, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 1966.