İkinci Balkan Savaşı’nda Edirne’nin Kurtarılması ve Bu Konuya Dair Az Bilinen Bir Belge

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 9, 157 - 168, 31.12.2025

Murat Bozkurt

https://doi.org/10.60051/medbel.1828146

https://izlik.org/JA98XA59CJ

Öz

Bu makalede Balkan Devletleri arasında İkinci Balkan Savaşı devam ederken Edirne’nin kurtarılmasında uluslararası güçlerin Osmanlı Devleti’ne yönelik tutumlarının ne olduğu ve Londra Antlaşmasına rağmen Osmanlı Devleti’nin Edirne’yi nasıl geri aldığı arşiv belgelerinden yararlanılarak değerlendirilecektir. 21 Ocak 1913’te Babıali Baskını ile iktidarı ele geçiren İttihat ve Terakki yönetiminin bu darbeyi gerçekleştirme sebebi Kamil Paşa Hükümetinin Edirne’yi Bulgaristan’a terk edeceğine dair çıkan söylentilerdi. Enver Bey tarafından hazırlanan ve idare edilen Şarköy çıkartmasının başarısız olmasından sonra Edirne’nin kurtarılması ümitleri yok oldu. bir miktar Sırp askeri ile takviye edilen Bulgar Ordusu Edirne’yi uzun bir kuşatmanın ardından 26 Mart’ta ele geçirdi. Çatalca Cephesi’nde Bulgaristan’la devam eden çatışmadan bir sonuç alınamayacağının belli olması üzerine Osmanlı Hükümeti Balkan devletleriyle anlaşma masasına oturmak zorunda kaldı. 30 Mayıs’ta Londra’da yapılan Antlaşmaya göre Edirne dahil olmak üzere Midye-Enez Hattının batısı Bulgaristan’a terk edildi. Ancak Londra’da görüşmeler başladığı esnada dahi Balkan Devletleri arasındaki çekişme tehlikeli bir boyuta gelmiş ordular henüz terhis edilmeden yen bir savaşın başlaması an meselesi olmuştu. Böyle bir ortamda kaybedilen toprakların en azından bir kısmının geri alınabilmesi ihtimalinin ortaya çıkması Osmanlı Hükümeti için beklenen bir fırsat olmuştur. Balkan devletlerinin kendi aralarında savaşa tutuşması sırasında Osmanlı Devleti’nin savaşa dahil olması konusunda büyük devletlerin tavrı belirleyici olmuştur. Fransa’nın Osmanlı Devleti lehine tavrını ifade eden belge makalenin ana kaynağıdır. Bunun yanında yine Osmanlı Hariciyesi tarafından büyük devletlerin bu meseledeki tutumlarına dair istihbar edilen gazete haberleri de değerlendirilerek meselenin aydınlatılmasına çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Balkan Savaşları , Edirne , Arşiv Belgeleri , Osmanlı Devleti , Bulgaristan

The Recapture of Edirne in the Second Balkan War and a Little-Known Document on This Subject

https://izlik.org/JA98XA59CJ

Öz

In this article, the attitudes of the international powers toward the Ottoman Empire during the recapture of Edirne, while the Second Balkan War was still ongoing among the Balkan states, as well as the manner in which the Ottoman Empire regained Edirne despite the Treaty of London, will be examined on the basis of archival documents. The Committee of Union and Progress, which seized power through the Babıali Coup on 21 January 1913, carried out this action due to rumors that the Kamil Pasha Government intended to cede Edirne to Bulgaria. Following the failure of the Şarköy landing operation, planned and directed by Enver Bey, hopes for the liberation of Edirne were entirely extinguished. Reinforced with a small contingent of Serbian troops, the Bulgarian Army captured Edirne on March 26 after a prolonged siege. When it became clear that no decisive result could be achieved from the ongoing clashes with Bulgaria on the Çatalca Front, the Ottoman Government was compelled to enter negotiations with the Balkan states. According to the Treaty signed in London on May 30, the territory west of the Midye–Enez line, including Edirne, was ceded to Bulgaria. However, even as the negotiations were taking place in London, tensions among the Balkan states had escalated to a dangerous level, and the outbreak of a new war had become imminent before the armies were even demobilized. In such a context, the emergence of an opportunity to regain at least part of the lost territories constituted a long-awaited chance for the Ottoman Government. During the conflict that erupted among the Balkan states, the stance of the Great Powers played a decisive role in determining whether the Ottoman Empire would re-enter the war. The primary source of this article is a document reflecting France’s favorable attitude toward the Ottoman Empire. In addition, newspaper reports gathered by the Ottoman Ministry of Foreign Affairs concerning the positions of the Great Powers on this issue were also evaluated, contributing to a clearer understanding of the matter.

Anahtar Kelimeler

Balkan Wars , Edirne , Archival Documents , Ottoman Empire , Bulgaria

Kaynakça

• Arşiv Belgeleri
• ATASE(Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi), (Balkan Harbi) 110-9-1-7 / Kutu no:175 Gömlek No:75 Sıra no:24
• ATASE 110-9-1-7 / 175-75-28.
• ATASE 110-9-1-7 / 148-115-131.
• ATASE 110-9-1-7 / 401-238-46.
• BOA(Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi), HR.HMŞ.İŞO(Hariciye Hukuk Müşavirliği İstişare Odası), Dosya No:31 Belge No:8
• BOA, HR.HMŞ.İŞO((Hariciye Hukuk Müşavirliği İstişare Odası) Dosya No:31 Gömlek No:7.
• BOA(Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, MV(Meclis-i Vükela Mazbataları Dosya No:231 Gömlek No:200
• İkincil Kaynaklar
• Akşin, Sina. Jön Türkler ve İttihat ve Terakki. Ankara: İmge Kitabevi, 2017.
• Bayur, Yusuf Hikmet. Türk İnkılabı Tarihi Cilt:2 Kısım:2 Balkan Savaşları. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991.
• Bıyıklıoğlu, Tevfik. Trakya’da Milli Mücadele I. Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1990.
• Küçük, Cevdet. “Babıali Baskını”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 4:390, 1991.
• Temel, Berkay. “Fransız Basınında Balkan Savaşları”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 2023