A SECTION OF GERHARD KESSLER’S CONTRIBUTIONS TO TURKISH THOUGHT: UNIVERSITY CONFERENCES BETWEEN 1935 AND 1945

Öz

The greatest impact of the reforms made in the field of education with the establishment of the Republic on higher education was the “University Reform” (1933). As part of the University Reform, many foreign scientists were invited to Türkiye to work at Istanbul University, which was opened as a modern university. Scientists who came to our country with the University Reform made significant contributions to the development of higher education in Türkiye. One of these figures, Gerhard Kessler (1883-1963), left his mark on our history of science and thought both with the courses he gave at Istanbul University and with the eight lectures he gave within the framework of the University Conferences. Kessler, a scholar who conducted studies on economics and sociology, ensured the inclusion of the German sociological tradition in Turkish sociology. By blending economics and sociology, Kessler contributed to the formation and development of the field of “social policy,” positioning sociology, which he subjected to the distinction of “philosophy of history” and “social relations,” as an applied discipline that enables the production of social policies. This article introduces and examines eight lectures given by Kessler at the University Conferences between 1935 and 1945. Kessler’s University Conferences are structured on a foundation that reflects both his understanding of sociology and his connections to economics, politics, law, philosophy, and history. Therefore, Kessler’s University Conferences stand out as a significant section of his contributions to Turkish sociology and Turkish thought. Based on this premise, the article aims to highlight Kessler’s contributions to the Turkish scientific and thought world by introducing and examining his University Conferences.

Anahtar Kelimeler

• Kessler
• University Reform
• University Conferences
• Sociology
• Economics
• Social Policy

GERHARD KESSLER’İN TÜRK DÜŞÜNCESİNE KATKILARINDAN BİR KESİT: 1935-1945 YILLARI ARASINDAKİ ÜNİVERSİTE KONFERANSLARI

Öz

Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte eğitim alanında yapılan yeniliklerin yükseköğretime en büyük yansıması “Üniversite Reformu” (1933) olmuştur. Üniversite Reformu kapsamında birçok yabancı bilim insanı modern bir üniversite olarak açılan İstanbul Üniversitesi’nde çalışmaları için Türkiye’ye davet edilmişlerdir. Üniversite Reformu’yla birlikte ülkemize gelen bilim insanları, Türkiye’de yükseköğretimin gelişmesine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Bu isimlerden biri olan Gerhard Kessler (1883-1963) hem İstanbul Üniversitesi’nde verdiği derslerle hem de Üniversite Konferansları kapsamında yapmış olduğu sekiz konuşmasıyla bilim ve düşünce tarihimizde iz bırakmıştır. İktisat ve sosyoloji üzerine çalışmalar yürütmüş bir bilim insanı olan Kessler, Türk sosyolojisine Alman sosyoloji geleneğinin dâhil olmasını sağlamıştır. İktisat ve sosyolojiyi harmanlayarak “sosyal politika” alanının oluşmasına ve gelişmesine katkıda bulunan Kessler, “tarih felsefesi” ve “sosyal ilişkiler” ayrımına tabi tuttuğu sosyolojiyi, sosyal politikalar üretebilmeyi sağlayan uygulamalı bir disiplin olarak konumlandırmıştır. Bu makalede, Kessler’in 1935-1945 yılları arasında gerçekleşen Üniversite Konferansları’nda yapmış olduğu sekiz konuşması tanıtılarak incelenmiştir. Kessler’in Üniversite Konferansları, onun hem sosyoloji anlayışını yansıtan hem de iktisat, siyaset, hukuk, felsefe, tarih alanlarıyla kurduğu bağı kapsayan bir temelde şekillenmiştir. Bu nedenle Kessler’in Üniversite Konferansları, onun Türk sosyolojisine ve Türk düşüncesine olan katkılarının önemli bir kesiti olarak öne çıkmaktadır. Bu noktadan hareketle makalede, Kessler’in Üniversite Konferansları tanıtılarak ve incelenerek kendisinin Türk bilim ve düşünce dünyasına olan katkılarının görünürlük kazanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kessler
• Üniversite Reformu
• Üniversite Konferansları
• Sosyoloji
• İktisat
• Sosyal Politika

Kaynakça

1. Arslan, Pelin. “1933-1950 Yılları Arasında Türkiye’ye Gelen Alman İktisatçılar: Gerhard Kessler’in Türkiye’de Sosyal Politikaların Gelişimine Katkıları”. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Maltepe Üniversitesi, 2019.
2. Baş, Muhammed Fazıl. “Gerhard Kessler’in Türkiye’deki Sosyoloji Anlayışına Katkısı”. Sosyoloji Dergisi, C. 3, S. 28 (2014): 201-222.
3. Berksoy, Biriz. “Party Conferences 1935-1945: Academia’s Contribution to Ideological Mobilization in Turkey”. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi, 1997.
4. Ete, Muhlis. “Profesör Dr. Gerhard Kessler”. İş Mecmuası, C. 17, S. 113 (1950): 2-5.
5. Fındıkoğlu, Ziyaeddin Fahri. “Profesör G. Kessler’i Uğurlarken”. İş Mecmuası, C. 17, S. 113 (1950): 15-18.
6. Hänlein, Andreas. “Gerhard Kessler'in Hayatı ve Türkiye'de Sosyal Politikanın Gelişmesindeki Katkıları”. Çeviren Alpay Hekimler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, S. 54 (2008): 203-213.
7. Kessler, Gerhard. “Beynelmilel Nüfus Meseleleri”. Çeviren Muhlis Ete. Üniversite Konferansları 1935-1936. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1937: 301-310.
8. Kessler, Gerhard. “Devletlerin Bugünkü Tipleri”. Çeviren Orhan Tuna. Üniversite Konferansları 1939-1940. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1940: 232-241.

9. Kessler, Gerhard. “Halk Karakteri”. Çeviren Orhan Tuna. Üniversite Konferansları 1938-1939. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1939: 157-165.
10. Kessler, Gerhard. “Harp ve Ahlâk”. Üniversite Konferansları 1940-1941. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1941: 35-47.
11. Kessler, Gerhard. İçtimaiyata Başlangıç. Çeviren Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1938.
12. Kessler, Gerhard. “İktisat Fakültesinde Açış Dersi”. Üniversite Konferansları 1936-1937. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1938: 339-343.
13. Kessler, Gerhard. “Kendi Hayat Yolum”. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, S. 15 (1964): 1-10.
14. Kessler, Gerhard. “Siyaset ve Ahlâk”. Üniversite Konferansları 1942-1943. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1944: 137-155.
15. Kessler, Gerhard. “Tarih Felsefesi Meseleleri”. Üniversite Konferansları 1937-1938. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1939: 281-287.
16. Kessler, Gerhard. “Zamanımızın İçtimaî Buhranı”. Üniversite Konferansları 1944-1945. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1946: 125-133.
17. Namal, Yücel. “Türkiye’de 1933–1950 Yılları Arasında Yükseköğretime Yabancı Bilim Adamlarının Katkıları”. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, C. 2, S. 1 (2012): 14-19.
18. Namal, Yücel ve Karakök, Tunay. “Atatürk ve Üniversite Reformu (1933)”. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, C. 1, S. 1 (2011): 27-35.
19. Reisman, Arnold. Nazizmden Kaçanlar ve Atatürk’ün Vizyonu. Çeviren Gül Çağalı Güven. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.
20. Tuna, Orhan. “Gerhard Kessler ve Yeni Bir Zihniyet”. İş Mecmuası, C. 17, S. 113 (1950): 29-31.
21. Turgut, Serkan. “1930’lar Türkiye’sinde Sosyolojinin İki Yüzü: Munis Tekinalp ve Gerhard Kessler”. Sdü Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 52 (2020): 20-40.
22. Tütengil, Cavit Orhan. “Ord. Prof. Dr. G. Kessler’in Sosyoloji Tarihimizdeki Yeri ve Türkiyedeki Yayınlarının Bibliyografyası”. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, C. 23, S. 3-4 (1963): 51-66.