JOHANN HEINRICH BOECKLER (BOECLERI) (1611-1672) VE AVRUPA DİLLERİNDE TÜRKLER İLE İLGİLİ YAZILMIŞ ESERLERİ KAYIT ALTINA ALMA ÇALIŞMASI

Öz

Johann Heinrich Boeckler (1611-1672), XVII. yüzyıl Avrupa'sının birçok disiplinde uzmanlığı olan entelektüellerinden biridir. İlahiyatçı kimliğinin yanı sıra tarih, filoloji, hukuk ve siyaset bilimi alanlarında eserler vermiş; özellikle Protestan üniversitelerinde uzun süre etkili olmuş bir akademisyendir. Bu çalışma, Boeckler'in ölümünden 45 yıl sonra, 1717'de yayımlanan Commentarivs Historico-Politicvs De Rebvs Tvrcicis adlı eserini kitap tarihi ve bibliyografya açısından incelemektedir. Boeckler'in geride bıraktığı notların N.C.J. rumuzlu bir derleyici tarafından yayına hazırlandığı bu kitap, Türklerle ilgili 317 eserin kaydedildiği Bibliotheca Scriptorum Turcicorum başlıklı bibliyografya çalışmasını içermektedir. Bununla birlikte, listede Boeckler'in 1672'deki ölümünden sonra basılmış 19 eserin yer alması, kitabın yayına hazırlanma sürecinde derleyicinin müdahalelerini açıkça ortaya koymaktadır. Eser, tarihsel ve siyasal içeriğinin ötesinde, XVII-XVIII. yüzyıl Avrupa'sında kitap üretimi, derleme pratikleri ve bibliyografya geleneği hakkında önemli veriler sunan bir kaynak niteliğindedir. Bu yönüyle Rebus Turcicis, Hammer-Purgstall gibi daha geç dönem çalışmalara kaynaklık eden bibliyografik geleneğin erken bir örneğini teşkil etmektedir. Bu çalışmada, bu bibliyografya ve hazırlama süreçleri ve sebepleri bibliyografij analiz yöntemi ile incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Johann Heinrich Boeckler
• Rebus Turcicis
• Kitap Tarihi
• Bibliyografya
• XVII. Yüzyıl
• Osmanlı İmparatorluğu

Johann Heinrich Boeckler (Boecleri) (1611–1672) And a Project to Catalogue Works Written in European Languages Concerning the Turks

Öz

Johann Heinrich Boeckler (1611–1672) was one of the intellectuals of 17th-century Europe who possessed expertise in numerous disciplines. In addition to his identity as a theologian, he was an academic who produced works in the fields of history, philology, law and political science, and who exerted a long-lasting influence, particularly at Protestant universities. This study examines Boeckler's work Commentarivs Historico-Politicvs De Rebvs Tvrcicis, published in 1717, 45 years after his death, from the perspectives of the history of the book and bibliography. This book, prepared for publication by an editor identified by the initials N.C.J. using Boeckler's posthumous notes, contains a bibliography entitled Bibliotheca Scriptorum Turcicorum, which records 317 works relating to the Turks. However, the inclusion of 19 works published after Boeckler's death in 1672 reveals the editor's interventions during the preparation of the work for publication. Beyond its historical and political content, the work serves as a valuable source providing significant data on book production, compilation practices and the bibliographic tradition in 17th–18th-century Europe. In this respect, Rebus Turcicis constitutes an early example of the bibliographic tradition that served as a source for later works such as Hammer-Purgstall's. In this study, these bibliographic and compilation processes and their reasons are examined using the bibliographic analysis method.

Anahtar Kelimeler

• Johann Heinrich Boeckler
• Rebus Turcicis
• Book History
• Bibliography
• 17th Century
• Ottoman Empire

Kaynakça

1. Boeckler, J. H. (1636). Orationes duae. I. de C. Taciti historia, II. de Tiberii Caesaris principatu.
2. Boeckler, J. H. (1642). Characteres politici Velleiani.
3. Boeckler, J. H. (1658). Dissertationes academicae.
4. Boeckler, J. H. (1663/1664). In Hugonis Grotii ius belli et pacis, ad illustrißimum baronem Boineburgium commentatio.
5. Boeckler, J. H. (1677). Bibliographia historico-politico-philologica curiosa.
6. Boeckler, J. H. (1715). Bibliographia critica.
7. Boeckler, J. H. (1717). Jo. Henr. Boecleri commentarius historico-politicus de rebus turcicis (N. C. J., Haz.). Davidis Richteri.
8. Göllner, C. (1961-1978). Turcica. 3 cilt. Bucureşti: Academia Română / Baden-Baden: Koerner.

9. Göllner, C. (1994). Fehrlerquellen in Hammers Bibliographie der Abendlaendischen Türkendrücke. Academie Roumanie, Bulletin de la Section Historique, 25(2), 214-217.
10. Jacobson, G. (t.y.). Johan Henrik Boeclerus. Svenskt biografiskt lexikon. Riksarkivet. Erişim tarihi: 30 Ocak 2023, https://sok.riksarkivet.se/sbl/artikel/17845
11. Tekin, E. C. (2022). J. von Hammer-Purgstall'dan Osmanlı İmparatorluğu hakkında Avrupa dillerindeki yayınlar kaynakçası 1835. Serlevha Yayınları.
12. University of Birmingham. (2024). Philological Museum: Johann Heinrich Boeckler bibliography. Erişim tarihi: 30 Nisan 2024, https://philological.cal.bham.ac.uk/bibliography/boeck.html
13. Wentzcke, P. (1955). Boeckler, Heinrich. Neue Deutsche Biographie, 2, 372-373. Duncker & Humblot.