Özel tip mısır genotiplerinin farklı gelişme dönemlerinde fizyolojik özellikler ile kalite özellikleri için heterosis, kalıtım derecesi ve gen etkilerinin incelenmesi
Abstract
Mısır bitkisi genetik araştırmalarda kullanılan en
önemli model bitkilerden birisidir. Normal tane yapısına sahip mısır
genotiplerinde çeşitli özelliklerin kalıtımını konu edinen çok sayıda araştırma
bulunmasına karşın, özel tip mısır genotiplerinde bu araştırmalar sınırlı
düzeyde kalmıştır. Bu çalışma özel tip (yüksek yağlı, yüksek proteinli) mısır
genotiplerinde bazı agronomik, fizyolojik ve kalite özelliklerinin kalıtımını
konu edinmektedir. İki yıllık (2011 ve 2012) olarak yürütülen araştırmada
ekimden itibaren 40., 60., 82., 100 ve 122. günlerde 13 agronomik, 9 fizyolojik
ve 7 kalite özelliği olmak üzere toplam 29 özellik incelenmiştir. Elde edilen
veriler Düzeltilmiş Sapmasız Hesaplama (Adjusted Unbiased Prediction)
yöntemiyle eklemeli ve dominans model (Additive + Dominance) kullanılarak
analiz edilmiştir. Her bir özellik için vejetasyon evrelerine göre heterosis,
kalıtım dereceleri hesaplanarak bu hesaplamalardaki değişim incelenmiştir.
Ayrıca heterosise neden olan gen etkileri polar grafik yöntemi ile gösterilmiştir.
Araştırma bulguları heterosis ve kalıtım derecesinin vejetasyon süresinde
özellik gruplarına göre değişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Bitkisel
özellikler ve fizyolojik özelliklerin büyük kısmında pozitif yönde ve yüksek
derecede heterosis (>%50) olduğu saptanmıştır. Tane protein, karbonhidrat ve
yağ içeriğinde de bazı örnekleme tarihlerinde pozitif yönde heterosis olduğu
belirlenmiştir. İncelenen özelliklerden 18’inde kalıtım derecesi yüksek
bulunmuştur. Heterosise neden olan gen etkilerine ilişkin analizler, bitkisel
özellikler ile fizyolojik özelliklerin çoğunda üstün dominans gen etkilerinin
rol oynadığını, kalite özelliklerinde ise heterosisin dominant ve eklemeli gen
etkileriyle ortaya çıktığını göstermiştir. Yüksek yağlı ve yüksek proteinli
mısır genotipleri arasında bazı özellikler için heterosis ve kalıtım derecesi
ile gen etki hesaplamalarında farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca
incelenen bazı özelliklerle ilgili heterosisin farklı gelişim evrelerinde
değişim gösterdiği anlaşılmıştır.
Keywords
References
- Bakr EM (2005) A new software for measuring leaf area, and area damaged by Tetranychus urticae Koch. Journal of Applied Entomology 129(3): 173-175.
- Bekele A, Rao TN (2013) Heterosis study for grain yield, protein and oil improvement in selected genotypes of maize (Zea mays L). Journal of Plant Sciences 1(4): 57-63.
- Chen G, Zhu Z, Zhang F, Zhu J (2012) Quantitative genetic analysis station for the genetic analysis of complex traits. Chinese Science Bulletin 57(21): 2721-2726.
- Gardner CO (1963) Estimation of genetic parameters in cross-pollinated plants and their implications in plant breeding. Statistical Genetics and Plant Breeding, NASNRS Washington D. C. Publication, 982: 228-234.
- Hallauer AR, Miranda JB (1981) Quantitative genetics in maize breeding. Iowa St. Univ. Press, Ames, IA.
- Hiscox JD, Israelstam GF (1979) A method for the extraction of chlorophyll from leaf tissue without maceration. Canadian Journal of Botany 57: 1332–1334.
- Lisec J, Römisch-Margl L, Nikoloski Z, Piepho H-P, Giavalisco P, Selbig J, Gierl A, Willmitzer L (2011) Corn hybrids display lower metabolite variability and complex metabolite inheritance patterns. The Plant Journal 68: 326–336.
- Mahmood S, Malik SI, Hussain M (2016) Heterosis and combining ability estimates for ear traits and grain yield in maize hybrids. Asian J Agri Biol. 4(4): 91-98.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Fatih Kahrıman
*
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Cem Ömer Egesel
This is me
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Publication Date
December 1, 2017
Submission Date
April 6, 2017
Acceptance Date
September 5, 2017
Published in Issue
Year 2017 Volume: 30 Number: 3
