Çocuk Diş Hekimliği Alanındaki Stajyer Diş Hekimliği Öğrencilerinin Anafilaksi Konusundaki Bilgi ve Farkındalıkları: Kesitsel Bir Anket Çalışması

Öz

Amaç: Diş hekimliği öğrencileri, klinik stajları sırasında anafilaksi riskiyle karşılaşma olasılığına sahiptir. Bu çalışma, pedodonti alanında klinik uygulama yürüten stajyer diş hekimliği öğrencilerinin anafilaksiye ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Materyal Metot: Bu kesitsel anket çalışması, 2022–2023 akademik yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde, 4. ve 5. sınıfta eğitim-öğrenimine devam eden stajyer öğrencileri kapsamaktadır. Çalışmaya katılmayı kabul eden stajyer diş hekimliği öğrencilerine, anafilaksiye ilişkin bilgi ve farkındalık düzeylerini değerlendiren 15 sorudan oluşan çevrimiçi anket uygulanmıştır. Veriler iki yönlü ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Bu çalışmaya yaşları 22 ila 25 arasındaki toplam 159 öğrenci (%93) katılmıştır. Ankete katılanların %6,3'ü daha önce diş tedavisi sırasında anafilaktik reaksiyon gördüğünü bildirirken %59,1'i daha önce anafilaksi yönetimi konusunda eğitim aldığını belirtmiştir. Öğrencilerin %99,4'ü anafilaksinin yaşamı tehdit eden bir durum olduğunu bilmektedir. Cinsiyetin stajyer diş hekimliği öğrencilerinin bilgi düzeyi üzerindeki etkisi değerlendirildiğinde kadın ve erkeklerde bilgi puanı ortalaması 3,7 ± 1,5 olarak tespit edilmiştir (p>.05). Buna karşılık, anafilaksi eğitimi almış öğrencilerin ortalama bilgi puanı 4 ± 1,1 iken, eğitim almamış öğrencilerin ortalaması 3,24 ± 1,8 olarak hesaplanmış olup, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlılık göstermektedir (p<.001). Sonuç: Stajyer diş hekimliği öğrencilerinin anafilaksiye ilişkin genel farkındalık düzeyi yüksek olsa da, uygulamaya yönelik bilgi düzeylerinde eksiklikler mevcuttur. Bu nedenle, teorik bilgilerin yanı sıra pratik becerileri geliştirmeye yönelik eğitim programlarının diş hekimliği müfredatına dahil edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Anafilaksi
• Alerji
• stajyer diş hekimliği öğrencisi
• çocuk diş hekimliği

Knowledge and Awareness of Anaphylaxis Among Intern Dental Students in Pediatric Dentistry: A Cross-Sectional Survey Study

Abstract

Aim: Intern dental students may encounter anaphylaxis during their clinical training, which can pose a significant risk to patient safety. This study aims to evaluate the knowledge and awareness levels of intern dental students regarding anaphylaxis in the context of clinical practice in pediatric dentistry. Material and Method: This cross-sectional survey was conducted among fourth- and fifth-year intern dental students at the Faculty of Dentistry, Tokat Gaziosmanpaşa University, during the 2022–2023 academic year. A 15-item online questionnaire was administered to students who voluntarily agreed to participate in the study to evaluate their knowledge and awareness of anaphylaxis. The collected data were analyzed using two-way ANOVA. Results: A total of 159 students (93%) aged between 22 and 25 years participated in this study. Among the survey participants, 6.3% reported having experienced an anaphylactic reaction during dental treatment, while 59.1% stated that they had received training in anaphylaxis management. A total of 99.4% of students recognized anaphylaxis as a life-threatening condition. When evaluating the effect of gender on the knowledge scores, the mean score for both female and male was found to be 3.7 ± 1.5, with no statistically significant difference (p > .05). However, students who had received anaphylaxis training scored significantly higher (4.0 ± 1.1) compared to those without training (3.24 ± 1.8; p < .001). Conclusion: Intern dental students demonstrated strong theoretical awareness of anaphylaxis; however, gaps remain in their practical knowledge. Therefore, it is recommended that dental curricula incorporate educational programs designed to enhance practical skills alongside theoretical instruction.

Keywords

• Anaphylaxis
• allergy
• intern dental students
• pediatric dentistry

Kaynakça

1. Simons FE, Ardusso LR, Bilò MB, El-Gamal YM, Ledford DK, Ring J, et al. World Allergy Organization anaphylaxis guidelines: summary. J Allergy Clin Immunol. 2011;127(3):587-93.
2. Muraro A, Roberts G, Worm M, Bilò MB, Brockow K, Fernández Rivas M, et al. Anaphylaxis: guidelines from the Euro- pean Academy of Allergy and Clinical Immunology. Allergy. 2014;69(8):1026-45.
3. Kemp SF, Lockey RF. Anaphylaxis: a review of causes and mechanisms. J Allergy Clin Immunol. 2002;110(3):341-8.
4. Lieberman P, Nicklas RA, Oppenheimer J, Kemp SF, Lang DM, Bernstein DI, et al. The diagnosis and management of anaphylaxis practice parameter: 2010 update. J Allergy Clin Immunol. 2010;126(3):477-80.
5. Panesar SS, Javad S, de Silva D, Nwaru BI, Hickstein L, Muraro A, et al. The epidemiology of anaphylaxis in Europe: a systematic review. Allergy. 2013;68(11):1353-61.
6. Liew WK, Williamson E, Tang ML. Anaphylaxis fatalities and admissions in Australia. J Allergy Clin Immunol. 2009;123(2):434-42.
7. Kaya G, Orhan F. Türkiye ve dünyada anafilaksi epidemiyolojisi. Turkiye Klinikleri Immunology Allergy-Special Topics. 2020;13(3):7-11.
8. Orhan F, Civelek E, Şahiner ÜM, Arga M, Can D, Çalıkıner AZ, et al. Anafilaksi: Türk Ulusal Rehberi 2018. Asthma Allergy Immunol. 2018;16:1.

9. Arga M, Topal E, Yılmaz S, Erdemli PC, Bıçakcı K, Bakırtaş A. Healthcare workers’ knowledge level regarding anaphylaxis and usage of epinephrine auto-injectors. Turk J Pediatr. 2021;63(3):372-83.
10. Çetinkaya F, Sezgin G, Aslan OM. Dentists’ knowledge about anaphylaxis caused by local anesthetics. Allergol Immunopathol (Madr). 2011;39(4):228-31.
11. Baççıoğlu A, Kalpaklıoğlu A, Çimşir D. Evaluation of knowledge about anaphylaxis in dentistry and medical faculty students: need for more training. Asthma Allergy Immunol. 2021;19:142-8.
12. Girdler NM, Smith DG. Prevalence of emergency events in British dental practice and emergency management skills of British dentists. Resuscitation. 1999;41(2):159-67.
13. Cardona V, Ansotegui IJ, Ebisawa M, El-Gamal Y, Fernandez Rivas M, Fineman S, et al. World Allergy Organization anaphylaxis guidance 2020. World Allergy Organ J. 2020;13(10):100472.
14. Lieberman P, Nicklas RA, Randolph C, Oppenheimer J, Bernstein D, Bernstein J, et al. Anaphylaxis-a practice parameter update 2015. Ann Allergy Asthma Immunol. 2015;115(5):341-84.
15. Resuscitation Council UK. Emergency treatment of anaphylactic reactions: guidelines for healthcare providers. Resuscitation Council UK. 2021. Available at: https://www.resus. org.uk/library/additional-guidance/guidance-anaphylaxis/ emergency-treatment
16. Pumphrey RS. Fatal anaphylaxis in the UK, 1992-2001. Novartis Found Symp. 2004;257:116-28
17. Kroigaard M, Garvey LH, Gillberg L, Johansson SG, Mosbech H, Florvaag E, et al. Scandinavian Clinical Practice Guidelines on the diagnosis, management, and follow-up of anaphylaxis during anesthesia. Acta Anaesthesiol Scand. 2007;51(6):655-70.
18. Baluga JC, Casamayou R, Carozzi E, López N, Anale R, Borges R, et al. Allergy to local anesthetics in dentistry: myth or reality? Allergol Immunopathol (Madr). 2002;30(1):14-9.
19. Garvey LH, Roed-Petersen J, Husum B. Anaphylactic reactions in anesthetized patients: four cases of chlorhexidine allergy. Acta Anaesthesiol Scand. 2001;45(10):1290-4.
20. Sajjanshetty S, Patil PS, Hugar D, Rajkumar K. Pediatric preformed metal crowns—an update. J Dent Allied Sci. 2013;2:29.
21. Marquardt W, Seiss M, Hickel R, Reichl FX. Volatile methacrylates in dental practices. J Adhes Dent. 2009;11(2):101-7.
22. Piotin A, Hacard F, Crumbach L, Nicolas JF, Nosbaum A. Anaphylaxis to chlorhexidine after taking oral medication. Eur J Dermatol. 2022;32(4):551-3.
23. Paiva M, Piedade S, Gaspar A. Toothpaste-induced anaphylaxis caused by mint (Mentha) allergy. Allergy. 2010;65(9):1201-2.
24. Bayat R, Borici-Mazi R. A case of anaphylaxis to peppermint. Allergy Asthma Clin Immunol. 2014;10(1):6.
25. Özmen S, Aykan E, Çörüt N, Bostancı İ. Üçüncü basamak sağlık çalışanlarının anafilaksi ve adrenalin oto-enjektör bilgi düzeyleri. J Pediatr Res. 2015;2(3):152-7.
26. Akova S, Altaş U, Özkars MY, Aşçıoğlu ME. Evaluation of the anaphylaxis-related knowledge of the resident doctors of the department of pediatrics. Ümraniye Pediatri Derg. 2023;3(1):39-44.
27. Güneş H, Özkars MY, İpek S. Pediatri hemşirelerinin anafilaksi konusundaki bilgi düzeyi. Sürekli Tıp Eğitimi Derg. 2020;29(2):118-30.
28. Nahir M. Anatomi Atlası. 1st ed. Nobel Medical Publishing, Ankara, Türkiye, 2024;72.
29. Thain S, Rubython J. Treatment of anaphylaxis in adultsresults of a survey of doctors at Dunedin Hospital, New Zealand. N Z Med J. 2007;120(1252):U2492.
30. Özkars M, Yurttutan S. Drug allergy and anaphylaxis in dentistry. Asthma Allergy Immunol. 2020;18:142-7.
31. González-Díaz SN, Villarreal-González RV, Fuentes-Lara EI, Salinas-Díaz MDR, de Lira-Quezada CE, Macouzet Sánchez C, et al. Knowledge of healthcare providers in the management of anaphylaxis. World Allergy Organ J. 2021;14(11):100599.
32. Çelik V, Gökmirza Özdemir P, Beken B, Yucal M, Yazıcıoğlu M. Anaphylaxis management for dentists: knowledge and preparedness. Asthma Allergy Immunol. 2020;18:133-41.
33. Baççıoğlu A, Yılmazel Uçar E. Level of knowledge about anaphylaxis among health care providers. Tuberk Toraks. 2013;61(2):140-6.
34. Gupta RS, Springston EE, Kim JS, Smith B, Pongracic JA, Wang X, et al. Food allergy knowledge, attitudes, and beliefs of primary care physicians. Pediatrics. 2010;125(1):126-32.
35. Shaker MS, Wallace DV, Golden DBK, Oppenheimer J, Bernstein JA, Campbell RL, et al. Anaphylaxis-a 2020 practice parameter update, systematic review, and Grading of Recommendations, Assessment, Development, and Evaluation (GRADE) analysis. J Allergy Clin Immunol. 2020;145(4):1082-123.
36. Baççıoğlu A, Çimşir D. Evaluation of knowledge about anaphylaxis in dentistry and medical faculty students: need for more training. Asthma Allergy Immunol. 2021;19:142-8.
37. Krishnamurthy M, Venugopal NK, Leburu A, Kasiswamy Elangovan S, Nehrudhas P. Knowledge and attitude toward anaphylaxis during local anesthesia among dental practitioners in Chennai: a cross-sectional study. Clin Cosmet Investig Dent. 2018;10:117-21.
38. Alvarez-Perea A, Tanno LK, Baeza ML. How to manage anaphylaxis in primary care. Clin Transl Allergy. 2017;7:45.
39. Jose R, Clesham GJ. Survey of the use of epinephrine (adrenaline) for anaphylaxis by junior hospital doctors. Postgrad Med J. 2007;83(983):610-1.
40. Pakravan F, Jabbari B, Nasr Isfahani M, Tabesh A, Jabbari L. Assessing dental students’ awareness of anaphylactic shock caused by local anesthetic injection: a cross-sectional, descriptive-analytical study. BMC Res Notes. 2025;18(1):230.