Gebeliğin Planlı Olma Durumunun Bulantı Kusma Şiddeti ve Sağlıklı Yaşam Davranışlarına Etkisi

Öz

Amaç: Bu araştırma, gebeliğin planlı olma durumuna göre kadınların bulantı kusma şiddeti ve sağlıklı yaşam davranışlarının karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Metod: Tanımlayıcı, kesitsel nitelikte tasarlanan bu çalışma, Türkiye’nin güneyinde bir Şehir Hastanesi’nin Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Ek Binasına kontrol amaçlı başvuran gönüllü 444 (222 planlı gebeliği olan, 222 plansız gebeliği olan) gebe ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Londra Plansız Gebeliği Belirleme Ölçeği (LPGBÖ), Gebeliğe Özgü Bulantı ve Kusma Şiddetinin Belirlenmesi Ölçeği (PUQE Testi) ve Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği (GSYDÖ) ile toplanmıştır. Bulgular: Multivariate regresyon analizinde anne yaşının (OR:1.040), eğitim düzeyinin (OR:0.503), çalışma durumunun (OR:1.798) ve gelir düzeyinin (OR:0.485) plansız gebeliğin yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. PUQE Testi ve GSYDÖ alt Ölçekleri karşılaştırıldığında, PUQE Testi toplam puan ortalamasının planlı gebeliği olan kadınlarda plansız gebeliği olanlara göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.001). GSYDÖ alt Ölçekleri olan Gebelik Sorumluluğu, Hijyen, Beslenme, Fiziksel Aktivite, Seyahat ve Gebeliği Kabullenme puan ortalamalarının ise planlı gebeliği olan kadınlarda plansız gebeliği olanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001). Sonuç: Çalışmada planlı gebeliği olan kadınların bulantı ve kusma şiddetinin daha az olduğu ve sağlıklı yaşam davranışlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• plansız gebelik
• bulantı
• kusma
• sağlıklı yaşam davranışlar
• ebelik

The Effects of Planned Pregnancy on The Severity of Nausea and Vomiting And Healthy Lifestyle Behaviors

Öz

Aim: This study was conducted to compare the severity of nausea and vomiting with healthy lifestyle behaviors of women according to whether the pregnancy is planned. Material and Methods: This descriptive, cross-sectional study was conducted with 444 volunteer pregnant women (222 experiencing planned pregnancies, 222 experiencing unplanned pregnancies) who applied for a check-up to the Gynecology and Pediatrics Outbuilding of a City Hospital in the south of Türkiye. The study data were collected using the Personal Information Form, London Measure of Unplanned Pregnancy Measure (LMUP), the Pregnancy-Unique Quantification of Emesis Scale (PUQE Test), and the Healthy Lifestyle Behaviors in Pregnancy Scale (HLBS). Results: In multivariate regression analysis, it was determined that maternal age (OR: 1.040), educational level (OR: 0.503), employment status (OR: 1.798), and income level (OR: 0.485) were predictors of unplanned pregnancy. When the PUQE Test were compared, it was determined that the PUQE Test total mean score was significantly lower in women experiencing planned pregnancies than in those experiencing unplanned pregnancies (p<0.001). It was found that the mean scores of the HLBS subscales of Pregnancy Responsibility, Hygiene, Nutrition, Physical Activity, Travel, and Pregnancy Acceptance were significantly higher in women experiencing planned pregnancies than in those experiencing unplanned pregnancies (p<0.001). Conclusion: In the study, it was determined that women experiencing planned pregnancies had lower levels of nausea and vomiting and higher levels of healthy lifestyle behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Unplanned pregnancy
• nausea
• vomiting
• healthy life behaviors
• midwifery

Kaynakça

1. Barrett G, Wellings K. What is a 'planned' pregnancy? Empirical data from a British study. Soc Sci Med. Aug 2002;55(4):545-57.
2. Altiparmak S, Yilmaz AN, Aksoy Derya Y. The Turkish validity and reliability study of the London measure of unplanned pregnancy. J Obstet Gynaecol Res. Apr 2021;47(4):1362-1370.
3. UNFPA U. Nearly Half of all Pregnancies are Unintended—a Global Crisis, Says new UNFPA Report. New York, NY: UNFPA; 2022.
4. Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması. 2018 Ana Raporu. http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_Rapor.pdf erişim tarihi 20.06.2024
5. Aragaw FM, Amare T, Teklu RE, Tegegne BA, Alem AZ. Magnitude of unintended pregnancy and its determinants among childbearing age women in low and middle-income countries: evidence from 61 low and middle income countries. Front Reprod Health. 2023;5:1113926.
6. Taner S, Çalışır H. Planlanmamış gebeliklerin doğum sonrası erken dönemdeki annelik davranışına etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021;5(1):37-50.
7. Nagendran P. Prevalence of unplanned pregnancies and their associated factors among antenatal clinic attendees in Thimbirigasyaya divisional secretariat division, Colombo, Sri Lanka. J Womens Health Gyn. 2022;9:1-8.
8. Akkaş MB, Ege E. Primipar ve multipar gebelerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının İncelenmesi: karşılaştırmalı bir çalışma. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. 2021;10(2):341-351.

9. Kanbur A, Koç Ö. Gebelerde doğum korkusu düzeyi ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2023;13(1):188-195.
10. Karakayalı Ay Ç, Aksoy Derya Y. The relationship between birth fear and psychosocial health level of nausea-vomiting severity in pregnancy: An example from Turkey. Current Psychology. 2023;42(7):5774-5784.
11. Aksoy AN. Hyperemesis Incidence in Planned versus Unplanned Pregnancy. Eurasian J Med. Aug 2008;40(2):72-4.
12. Mohammed Seid A, Mehari EA, Bekalu AF, et al. Prevalence of hyperemesis gravidarum and associated factors among pregnant women at comprehensive specialized hospitals in northwest Ethiopia: Multicenter cross-sectional study. SAGE Open Med. 2024;12:20503121241257163.
13. Chou F-H, Avant KC, Kuo S-H, Fetzer SJ. Relationships between nausea and vomiting, perceived stress, social support, pregnancy planning, and psychosocial adaptation in a sample of mothers: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies. 2008/08/01/ 2008;45(8):1185-1191.
14. Goossens J, Van Den Branden Y, Van der Sluys L, et al. The prevalence of unplanned pregnancy ending in birth, associated factors, and health outcomes. Hum Reprod. Dec 2016;31(12):2821-2833.
15. Özcan H, Polat T, Öztürk A, Yılmaz M, Aydoğan T. Gebelerde sağlıklı yaşam davranışlarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Online Turkish Journal of Health Sciences. 2020;5(3):482-492.
16. Yılmaz E, Karahan N. Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği’nin geliştirilmesi ve geçerlik güvenirliği. Cukurova Medical Journal. 2019;44:498-512.
17. Sözeri C, Cevahir R, Şahin S, Semiz O. Gebelerin gebelik süreci ile ilgili bilgi ve davranışları. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2006;1(2):92-104.
18. Lin YH, Tsai EM, Chan TF, Chou FH, Lin YL. Health promoting lifestyles and related factors in pregnant women. Chang Gung Med J. Nov-Dec 2009;32(6):650-61.
19. Altıparmak S, Koca Kutlu A. 15-49 Yaş Grubu Kadınlarda Sağlığı Geliştirme Davranışları ve Etkileyen Faktærler. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2009;8(5)
20. Carlander A, Hultstrand JN, Reuterwall I, Jonsson M, Tydén T, Kullinger M. Unplanned pregnancy and the association with maternal health and pregnancy outcomes: A Swedish cohort study. PLoS One. 2023;18(5):e0286052.
21. Durmuş F. Planlanmamış Gebeliklerin Aile Üzerine Etkileri. Uzmanlık Tezi. Marmara Üniversitesi; 2019.
22. Faul F, Erdfelder E, Lang AG, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods. May 2007;39(2):175-91.
23. Güven Santur S, Özşahin Z. The Effects of Emotional Freedom Techniques Implemented During Early Pregnancy on Nausea-Vomiting Severity and Anxiety: A Randomized Controlled Trial. J Integr Complement Med. Sep 2024;30(9):858-868.
24. Keskin B. İstatistiksel Güç Bir Araştırmanın Sonuçlarına Etki Eder Mi? Örneklem Büyüklüğüne Nasıl Karar Verilmeli? Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;18(Sp. Issue):157-174.
25. Bayer A, Taşpınar A. Planlanmamış Gebeliklerin Yaşanma Sıklığı ve Beden İmajına Etkisi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;8(1):77-90.
26. Yilmaz T, Dinç Kaya H, Günaydin S, Güdücü N, Dişsiz M. Psychometric properties of the Pregnancy-Unique Quantification of Emesis (PUQE-24) Scale. J Obstet Gynaecol. Aug 2022;42(6):1739-1745.
27. Cömert M. Gebelik planlayan kadınlarda prekonsepsiyonel risk faktörlerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Biruni Üniversitesi; 2019.
28. Ersoy E, Karasu Y, Çelik E, Ersoy A, Tokmak A, Taşçı Y. Gebeliği plansız olan kadınların kişisel özellikleri ve kontrasepsiyon hakkındaki düşünceleri. Journal of Clinical and Experimental Investigations. 2015;6(3):250-255.
29. Musick K, England P, Edgington S, Kangas N. Education Differences in Intended and Unintended Fertility. Soc Forces. Dec 2009;88(2):543-572.
30. Kost K, Zolna M. Challenging unintended pregnancy as an indicator of reproductive autonomy: A response. Contraception. 2019;100(1):5-9.
31. Buldur AH, Göcen G. Plansız gebelik sürecindeki kadınların dini, manevi ve psikolojik durumlarının incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi. 2021;19(42):337-374.
32. Karaman D. Çalışan ve çalışmayan fertil çağındaki kadınlarda istemsiz gebelik sıklığı ve gebe kalmak istememe nedenlerinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi; 2007.
33. Bearak J, Popinchalk A, Ganatra B, et al. Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990-2019. Lancet Glob Health. Sep 2020;8(9):e1152-e1161.
34. Mintogbe MM-M, Adje E, Dougnon VT, Ahoussinou C, Sanni MA. Prevalence of unplanned first pregnancy and socioeconomic factors in Benin: a cross-sectional and analytical study. BMJ Public Health. 2024;2(2):e000878.
35. Cruz-Bendezú AM, Lovell GV, Roche B, et al. Psychosocial status and prenatal care of unintended pregnancies among low-income women. BMC Pregnancy Childbirth. Oct 12 2020;20(1):615.
36. Nelson HD, Darney BG, Ahrens K, et al. Associations of Unintended Pregnancy With Maternal and Infant Health Outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis. Jama. Nov 1 2022;328(17):1714-1729.
37. Şafak Ç, Tutkun NA. Anne sütü ile beslenme sürelerinin yaşam çözümlemesi ile incelenmesi: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti örneği. İzmir Dr Behçet Uz Çocuk Hast Dergisi. 2015;5(3):167-176.
38. Dilcen HY, Öztürk A, Yıldız MN. Gebelikte Sigara Kullanımının Algılanan Sosyal Destek, Benlik Saygısı ve Psikolojik Sağlamlık ile İlişkisi. Bağımlılık Dergisi. 2021;22(2):161-170.
39. Tefera Z, Assefaw M. Determinants of hyperemesis gravidarum among pregnant women in Public Hospitals of Mekelle City, North Ethiopia, 2019: unmatched case-control study. Res Square. 2021;
40. Solomon D, Morka G, Wayessa ZJ. Determinants of hyperemesis gravidarum among pregnant women in public hospitals of Guji, West Guji, and Borana zones, Oromia, Ethiopia, 2022. SAGE Open Med. 2023;11:20503121231196713.
41. Kıratlı D, Yavan T. Gebelikte bulantı kusma yaşama durumu, etkileyen faktörler ve baş etme yöntemlerinin belirlenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021;6(2):21-29.
42. Nacar G, Derman G, İnal CG. Hiperemezis Gravidarumlu Gebelerde Depresif Semptomlar ve Kişilik Özelliklerinin Bulantı Kusma Şiddeti İle İlişkisi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;8(2):323-338.
43. Ranatunga I, Jayaratne K. Proportion of unplanned pregnancies, their determinants and health outcomes of women delivering at a teaching hospital in Sri Lanka. BMC Pregnancy Childbirth. Nov 5 2020;20(1):667.
44. Uzan LM, Brust M, Molenaar JM, Leistra E, Boor K, Kiefte-de Jong JC. A cross-sectional analysis of factors associated with the teachable moment concept and health behaviors during pregnancy. BMC Pregnancy Childbirth. Feb 20 2024;24(1):147.
45. Ayvacı HK, Bağcı H, Paparacı İ, Demirtaş H, Bay F, Karakoç H. Doğumda Anne Memnuniyeti ve Erken Ebeveynlik Davranışı Arasındaki İlişki. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;4(3):226-234.