Bilgilendirici mi, Yanıltıcı mı? YouTube’daki Çocuklarda Kafa Travması Videolarının Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışma, YouTube’daki çocuklarda kafa travması konulu videoların güvenilirliğini, kalitesini, anlaşılırlığını ve içerik yeterliliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: 14 Nisan 2025 tarihinde YouTube’da “çocuklarda kafa travması” anahtar kelimesiyle yapılan aramada, ilk 60 Türkçe videodan konuya uygun olan 18’i değerlendirmeye alınmıştır. İki bağımsız araştırmacı videoları izlemiş ve şu veriler kaydedilmiştir: süre, görüntülenme sayısı, beğeni sayısı, yorum sayısı, yayıncı türü, kanal türü ve içerik özellikleri. İçerikler beş başlıkta sınıflandırılmıştır: travma mekanizması, muayene bulguları, nörolojik semptomlar, BT endikasyonları ve takip önerileri. Videoların güvenilirliği ve kalitesi Modifiye DISCERN (mDISCERN) ve Küresel Kalite Skoru (GQS) ile değerlendirilmiştir. Anlaşılırlık ve uygulanabilirlik ise Hasta Eğitim Materyalleri Değerlendirme Aracı (PEMAT-AV) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Videoların %83,33’ü mDISCERN’de ≥3, %66,67’si GQS’de ≥3 puan alarak orta-yüksek güvenilirlik ve kalite göstermiştir. Sağlık profesyonelleri tarafından üretilen videolar daha yüksek mDISCERN skoru almış ve daha güvenilir bulunmuştur. Videolar yüksek anlaşılırlık skoru (%69,33) göstermiş, ancak düşük uygulanabilirlik skoru (%53,28) ile pratik öneriler sunmada yetersiz bulunmuştur. ≥4 içerik maddesi içeren videolar, mDISCERN’de anlamlı şekilde daha yüksek skor almıştır. Video popülerliği (görüntülenme, beğeni, yorum) ve süresi ile güvenilirlik, kalite ve anlaşılırlık skorları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Sonuç: YouTube’daki çocuklarda kafa travması hakkındaki videolar sınırlı sayıda olup içerikleri ve uygulanabilirliği yetersizdir. Sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanan videoların daha kapsamlı içerik sunduğu ve daha güvenilir olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle, Sağlık profesyonelleri tarafından hazırlanacak rehberlere dayalı, sade ve erişilebilir videoların sağlık okuryazarlığını artıracağına ve sağlık sisteminin etkin kullanımına katkı sağlayacağına inanmaktayız.

Anahtar Kelimeler

• Çocuklarda Kafa Travması
• GQS
• mDISCERN
• PEMAT-AV
• YouTube

Informative or Misleading? Analysis of Pediatric Head Trauma Videos on YouTube

Öz

Aim: This study aimed to evaluate the reliability, quality, understandability, and content comprehensiveness of YouTube videos about pediatric head trauma. Material and Methods: A YouTube search was conducted on April 14, 2025, using the keyword “pediatric head trauma.” Of the first 60 Turkish-language videos retrieved, 18 that met the inclusion criteria were evaluated. Two independent researchers reviewed the videos and recorded the following data: duration, number of views, likes, and comments, as well as uploader type, channel type, and content features. The contents were classified under five headings: trauma mechanism, examination findings, neurological symptoms, CT indications, and follow-up recommendations. Video reliability and quality were assessed using the Modified DISCERN (mDISCERN) scale and the Global Quality Score (GQS). Understandability and actionability were evaluated using the Patient Education Materials Assessment Tool for Audiovisual Materials (PEMAT-AV). Results: 83.33% of the videos scored ≥3 on the mDISCERN scale and 66.67% scored ≥3 on the GQS, indicating moderate to high reliability and quality. Videos produced by healthcare professionals scored higher on the mDISCERN scale and were significantly more reliable. The videos demonstrated high understandability (PEMAT-AV score: 69.33%) but were insufficient in providing practical advice, with a low actionability score (53.28%). Videos containing ≥4 content items scored significantly higher on the mDISCERN scale. No significant correlations were found between video popularity metrics (views, likes, comments) or video duration and the reliability, quality, or understandability scores (mDISCERN, GQS, PEMAT-AV). Conclusion: YouTube videos addressing pediatric head trauma are limited in number, and their content and actionability are insufficient. Videos produced by healthcare professionals have been shown to provide more comprehensive content and are more reliable. Therefore, we believe that simple and accessible videos based on guidelines prepared by health professionals will increase health literacy and contribute to the effective use of the health system.

Anahtar Kelimeler

• Pediatric Head Trauma
• GQS
• mDISCERN
• PEMAT-AV
• YouTube

Kaynakça

1. Şimşek O, Hiçdönmez T, Hamamcıoğlu MK, Kılınçer C, Parsak T, Tiryaki M, et al. Pediatric head injuries: a retrospective analysis of 280 patients. Turkish Journal of Trauma and Emergency Surgery. 2005;11(4):310–7.
2. Işik HS, Gökyar A, Yildiz Ö, Bostanci U, Özdemir C. Pediatric head injuries, retrospective analysis of 851 patients: An epidemiological study. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2011;17(2):166–72.
3. Brenner DJ. Estimating cancer risks from pediatric CT: Going from the qualitative to the quantitative. Pediatr Radiol. 2002;32(4):228–31.
4. Chaudhry BA, Do TP, Ashina H, Ashina M, Amin FM. Cluster headache – The worst possible pain on YouTube. Headache. 2022;62(9):1222–6.
5. Singh AG, Singh S, Singh PP. YouTube for information on rheumatoid arthritis - A wakeup call? J Rheumatol. 2012;39(5):899–903.
6. Bernard A, Langille M, Hughes S, Rose C, Leddin D, Veldhuyzen Van Zanten S. A systematic review of patient inflammatory bowel disease information resources on the world wide web. Am J Gastroenterol. 2007;102(9):2070–7.
7. Shoemaker SJ, Wolf MS, Brach C. Development of the Patient Education Materials Assessment Tool (PEMAT): A new measure of understandability and actionability for print and audiovisual patient information. Patient Educ Couns. 2014;96(3):395–403.
8. Health Research Authority. https://hra-decisiontools.org.uk/research/ Accessed 2025-05-01.

9. Kocyigit BF, Akaltun MS, Sahin AR. YouTube as a source of information on COVID-19 and rheumatic disease link. Clin Rheumatol. 2020;39(7):2049–54.
10. Nason GJ, Kelly P, Kelly ME, Burke MJ, Aslam A, Giri SK, et al. YouTube as an educational tool regarding male urethral catheterization. Scand J Urol. 2015;49(2):189–92.
11. Elicabuk H, Yaylaci S, Yilmaz A, Hatipoglu C, Kaya FG, Serinken M. The Reliability of Turkish “Basic Life Support” and “Cardiac Massage” Videos Uploaded to Websites. Eurasian J Med. 2016;48(1):15–9.
12. Nelms MW, Javidan A, Chin KJ, Vignarajah M, Zhou F, Tian C, et al. YouTube as a source of education in perioperative anesthesia for patients and trainees: a systematic review. Can J Anaesth. 2024;71(9):1238–50.
13. Charnock D, Shepperd S, Needham G, Gann R. DISCERN: An instrument for judging the quality of written consumer health information on treatment choices. J Epidemiol Community Health. 1999;53(2):105–11.
14. Şahin A, Şahin M, Türkcü FM. YouTube as a source of information in retinopathy of prematurity. Ir J Med Sci. 2019;188(2):613–7.
15. Azer SA, AlGrain HA, AlKhelaif RA, AlEshaiwi SM. Evaluation of the Educational Value of YouTube Videos About Physical Examination of the Cardiovascular and Respiratory Systems. J Med Internet Res. 2013;15(11):e241.
16. Rathnayaka Mudiyanselage AC, Saini R, Coyne E. Evaluation of the understandability, actionability and reliability of YouTube videos for brain, head, and neck cancer information. Eur J Oncol Nurs. 2024;70:102605.
17. Patel RD, Abramowitz C, Shamsian E, Okhawere KE, Deluxe A, Ayo-Farai O, et al. Is YouTube a good resource for patients to better understand kidney cancer? Urol Oncol. 2022;40(6):275.e19-275.e27.
18. Osman W, Mohamed F, Elhassan M, Shoufan A. Is YouTube a reliable source of health-related information? A systematic review. BMC Med Educ. 2022;22(1):382.
19. Yazla M, Akyon SH, Aybayar EA, Gedikaslan S, Szarpak L, Turan OF, et al. YouTube as a Source of Information in Trauma Management for ATLS (10th Edition) Guidelines. Emerg Med Int. 2024;2024:7077469.