Araştırma Makalesi

Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği

Cilt: 7 Sayı: 2
PDF İndir
TR EN

Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği

Öz

Bu çalışma, mobil cihazlarda entegre halde bulunan LiDAR teknolojisinin arkeolojik belgeleme süreçlerindeki uygulanabilirliğini, Malazgirt Savaş Alanı özelinde değerlendirmektedir. Geleneksel belgeleme yöntemlerinin zaman alıcı ve hata riski yüksek doğasına karşılık, mobil LiDAR sistemleri düşük maliyet, taşınabilirlik ve hız gibi avantajlar sunmaktadır. Çalışmada, iPhone 15 Pro cihazı ile "Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması" projesi kapsamında seçilen kazı alanlarında üç boyutlu (3D) modelleme gerçekleştirilmiştir. Tarama işlemleri Polycam 3D Scanner ile yapılmış; nokta bulutu verileri işlenerek görselleştirilmiştir. Elde edilen modeller, yapı kalıntılarının, yüzey morfolojisinin ve gömü alanlarının detaylı biçimde analizine olanak tanımıştır. Verilerin GPS’siz tarama sonucu oluşmasına rağmen bağıl doğruluğu yüksek bulunmuştur. Mobil LiDAR sisteminin özellikle küçük ve açık arkeolojik alanlarda hızlı, erişilebilir ve tahribatsız belgeleme imkânı sunduğu ortaya konmuştur. Ancak 8 metreyle sınırlı menzil, ışık ve yüzey koşullarına duyarlılık gibi sınırlamalar dikkatle ele alınmıştır. Çalışma, mobil LiDAR teknolojisinin özellikle ön inceleme, afet sonrası durum tespiti ve bellek alanlarının belgelenmesi gibi senaryolarda tamamlayıcı bir dijital araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Kültür ve Turizm Bakanlığı

Etik Beyan

Bu çalışma da herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Teşekkür

Kültür ve Turizm Bakanlığı. Müzeler Daire Başkanlığı. Ahlat Müze Müdürlüğü.

Kaynakça

  1. Abbas, S. F., & Abed, F. M. (2024). Revolutionizing Depth Sensing: A Review Study of Apple LiDAR Sensor for as-built Scanning Applications. Journal of Engineering, 30(04), 175–199. doi:10.31026/j.eng.2024.04.11
  2. Alican, M. (2018). Malazgirt Zaferi: Bin Yıllık Miras. Kronik Yayınları.
  3. Antón, D., Mayoral-Valsera, J., Simón-Vallejo, M. D., Parrilla-Giráldez, R., & Cortés-Sánchez, M. (2025). Built-in smartphone LiDAR for archaeological and speleological research. Journal of Archaeological Science, 181, 106330. doi:10.1016/j.jas.2025.106330
  4. Askar, C., & Sternberg, H. (2023). Use of Smartphone Lidar Technology for Low-Cost 3D Building Documentation with iPhone 13 Pro: A Comparative Analysis of Mobile Scanning Applications. Geomatics, 3(4), 563–579. doi:10.3390/geomatics3040030
  5. Błaszczak-Bąk, W., Suchocki, C., Kozakiewicz, T., & Janicka, J. (2023). Measurement methodology for surface defects inventory of building wall using smartphone with light detection and ranging sensor. Measurement, 219, 113286. doi:10.1016/j.measurement.2023.113286
  6. Çetin, O. (2017). Türk-İslam Devletleri Tarihi. Düşünce Yayınları.
  7. Chase, A. F., Chase, D. Z., Weishampel, J. F., Drake, J. B., Shrestha, R. L., Slatton, K. C., … Carter, W. E. (2011). Airborne LiDAR, archaeology, and the ancient Maya landscape at Caracol, Belize. Journal of Archaeological Science, 38(2). doi:10.1016/j.jas.2010.09.018
  8. Comer, D. C., & Harrower, M. J. (2013). Mapping Archaeological Landscapes from Space. Mapping Archaeological Landscapes from Space (Vol. 5).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital Miras

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

7 Haziran 2025

Kabul Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Dölek, İ., Tuğal, İ., & Çevik, A. (2025). Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği. Türkiye Lidar Dergisi, 7(2), 40-48. https://doi.org/10.51946/melid.1715476
AMA
1.Dölek İ, Tuğal İ, Çevik A. Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği. LiDAR. 2025;7(2):40-48. doi:10.51946/melid.1715476
Chicago
Dölek, İskender, İhsan Tuğal, ve Adnan Çevik. 2025. “Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği”. Türkiye Lidar Dergisi 7 (2): 40-48. https://doi.org/10.51946/melid.1715476.
EndNote
Dölek İ, Tuğal İ, Çevik A (01 Aralık 2025) Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği. Türkiye Lidar Dergisi 7 2 40–48.
IEEE
[1]İ. Dölek, İ. Tuğal, ve A. Çevik, “Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği”, LiDAR, c. 7, sy 2, ss. 40–48, Ara. 2025, doi: 10.51946/melid.1715476.
ISNAD
Dölek, İskender - Tuğal, İhsan - Çevik, Adnan. “Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği”. Türkiye Lidar Dergisi 7/2 (01 Aralık 2025): 40-48. https://doi.org/10.51946/melid.1715476.
JAMA
1.Dölek İ, Tuğal İ, Çevik A. Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği. LiDAR. 2025;7:40–48.
MLA
Dölek, İskender, vd. “Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği”. Türkiye Lidar Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 40-48, doi:10.51946/melid.1715476.
Vancouver
1.İskender Dölek, İhsan Tuğal, Adnan Çevik. Mobil LiDAR Teknolojisinin Arkeolojik Belgelemedeki Uygulanabilirliği: Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi Örneği. LiDAR. 01 Aralık 2025;7(2):40-8. doi:10.51946/melid.1715476

Türkiye LiDAR Dergisi